Herinneren. Herdenken. Eren.

In mijn blog van 5 januari 2013 Herinnering & bedding schreef ik over het maken en/of samenstellen van een Herinneringsboek. In deze blog van 8 januari 2013 kom ik daar nog graag even op terug. Want ook bij – over liever gezegd voorafgaand aan – het maken van een herinneringsboek kun je de nodige complicaties tegenkomen.

Herinneren. Wat is dat? Wat doe je met her-inneren?
Wat je onder meer doet met her-inneren is het her (opnieuw) inneren (te binnen brengen) van iets wat in een ver of een nabij verleden plaats heeft gevonden. Herinneren is weer te binnen brengen.Terugbrengen in je bewustzijn. Terughalen. Thuisbrengen. Denken aan. Te binnen schieten.

Herinneren

Hoe maak je een herinneringsboek aan je overleden ouder als je geen – of zo goed als geen – eigen herinneringen hebt? Als je eigenlijk geen beeld hebt van je overleden ouder – ook geen innerlijk beeld?
Dan zul je op zoek moeten gaan naar mensen die je overleden ouder hebben gekend en die wel herinneringen hebben aan haar/hem. Je zult de herinneringen van andere mensen op moeten zoeken en je eigen maken. De herinneringen die zij met je kunnen delen deel van jou laten worden. Op zoek gaan naar mogelijk documentatiemateriaal dat er nog van je overleden ouder is. Foto’s. Films. Video’s. Cassettebandjes. Of het handschrift van je overleden ouder in een poëzie-album.

Maar wat als je bang bent je eigen herinneringen – jouw eigen band met je overleden ouder – te verliezen? Bijvoorbeeld omdat de herinneringen van de mensen die hun herinneringen met jou delen duidelijk maken dat jouw eigen herinneringen niet kunnen kloppen? Raak je dan je – zorgvuldig – bewaarde band met je overleden ouder kwijt? Verdwijnt je lang geleden overleden ouder dan voorgoed uit je leven?

Herdenken

Een herinneringsboek kan ook de vorm krijgen van een herdenkingsboek. Een boek om je ouder te gedenken. Om te vieren dat juist jij de dochter/de zoon bent van juist die ene vrouw/die ene man. Een boek, waarin je herinneringen die je zelf aan je ouder hebt, verzamelt en bundelt tot een geheel. Een boek ook, dat een aanzet kan geven tot een vorm – en ritueel zo je wilt – om jaarlijks je ouder te gedenken. Bijvoorbeeld op haar/zijn geboortedag.

Eren

Een herinnerings- of herdenkingsboek is ook een manier om je overleden ouder te eren. Dat kan complicaties met zich meebrengen. Want hoe eer je iemand die ver uit je leven is verdwenen? Die eigenlijk alleen nog maar de spreekwoordelijke foto op de spreekwoordelijke schoorsteen is? Hoe eer je iemand die je nauwelijks hebt gekend? Hoe eer je iemand die overleed in je puberteit en aan wie je nauwelijks goed te noemen herinneringen hebt? Hoe eer je een ouder die zelf een einde maakte aan haar/zijn leven? Op wie je eigenlijk nog altijd boos bent omdat haar/zijn vroege – zelfgekozen – dood jouw leven zo zwaar en moeilijk heeft gemaakt? Van wier/wiens dood je nog dagelijks de nadelige invloeden ervaart, ook al ben je inmiddels al lang volwassen en wellicht allang ouder dan je ouder ooit geworden is? Hoe eer je iemand voor wie je diep van binnen geen respect op kunt brengen?

Vorige week kreeg ik een e-mail van iemand die aan het werk was gegaan met een herinneringsboek aan haar vader. Haar vader overleed door zelfdoding, toen ze amper drie jaar was. Het boek is klaar. Ik heb het verstuurd. Als het goed is, komt het binnen een week terug. Ik ben zo benieuwd. Eigenlijk geloof ik dat het meer een boek is geworden over mijzelf, dan over mijn vader. En kleine week later krijg ik opnieuw een e-mail: Het boek is terug. Het is prachtig geworden. En weet je: het gaat eigenlijk helemaal over mij. Ik ben zo trots!