Yoeke Nagel: Zoeken naar mijn moeders moeder

Zoeken
naar mijn moeders moeder
die verdween in het verzet.

‘Mijn grootmoeder is verdwenen in de oorlog, lang geleden, niet teruggekomen, dood waarschijnlijk, maar in ons gezin heel aanwezig in verhalen en tastbaar gemis. Een vrouw met mythologische proporties; een soort eenhoorn, waar we allemaal diep respect voor hadden, al had alleen mijn moeder haar ooit in het echt gezien.’

Yoeke Nagel

Najaar 2017 leerden we elkaar kennen. Yoeke Nagel – journalist, schrijfcoach, boekenvroedvrouw en nog veel meer – en ik. Onmiddellijk was er een enorme klik tussen ons. Ik wist dat de moeder van Yoeke vroeg haar moeder was verloren. Zou dat de oorzaak zijn van de klik?

Mijn moeders moeder

Yoeke vertelde me dat ze bezig was een boek te schrijven over de zoektocht van haar moeder Esther naar haar moeder Jeanne die in de oorlog spoorloos verdween. ‘Zou jij, als Verlaat Verdriet-specialiste een korte recensie willen schrijven over dit boek?’ vroeg Yoeke me de tweede keer dat we elkaar spraken. ‘Het is de bedoeling dat dit boek – Zoeken naar mijn moeders moeder – in maart 2018 uitkomt.’ 

Jeanne van Emden

Ik stemde daar graag in toe. Nam het manuscript mee. Begon thuisgekomen onmiddellijk te lezen. En werd volkomen meegezogen in wat ik las.
Het verhaal van de levenslange zoektocht naar Jeanne van Emden (geboren 1899, verdwenen 1944) door dochter Esther (geboren in 1931, 13 jaar als haar moeder spoorloos verdwijnt) en (klein)dochter Yoeke (geboren 1963).
Jeanne van Emden. Joods. Verzetstrijdster. Activiste die de grote idealen van de internationale linkse beweging uitdroeg. Waar ze maar kon.

Idealen

Ik werd meegezogen. Deze beweging kende ik van huis-uit. De grootse idealen. De bevlogenheid. De liefde voor de literatuur. Voor dichters en denkers. Voor kunst die voor ieder mens bereikbaar zou zijn. Al lezend was het alsof ik de boekenkast van Jeanne als mijn broekzak kende. De ruggen van haar boeken zou herkennen als de boeken die ook in de boekenkasten van mijn ouders stonden.

De wereld van mijn ouders

Dat was de wereld van mijn ouders. Toen mijn moeder nog leefde. Altijd ben ik me ervan bewust geweest dat ik het gemis van mijn moeder het meest heb gevoeld in het verlies van die wereld. Van die cultuur. De cultuur die mijn beide ouders in liefde verbond.
Wat een verrassing ineens weer in die wereld meegenomen te worden. Terug te vinden hoe het was, wat zo uit mijn leven verdwenen leek te zijn.

Lichtpunt

Dit is mijn persoonlijke ervaring met het boek van Yoeke.
Ik stel mij voor dat dit boek ook voor anderen een lichtpunt, en een bron van inspiratie, kan zijn.

Voor de Verlaat Verdriet-ers die nu 70+ zijn. De Verlaat Verdriet-ers die in oorlogstijd een ouder – of hun beide ouders – verloren (citaat uit het boek: ‘Je kunt de geschiedenis pas afsluiten als hij is vastgelegd’).

Voor de kinderen van Verlaat Verdriet-ers (citaat uit het boek ‘Voor mij was er een zware erfenis van de waarschijnlijk-dode moeder van mijn moeder: een opdracht. Eentje die nooit hardop werd uitgesproken, maar wel voelbaar was’). En hun kinderen.

Teruggaan

‘Teruggaan in de geschiedenis om betekenisvol verder te kunnen leven’ sluit Yoeke haar voorwoord af.
Zoeken naar mijn moeders moeder: een lichtend voorbeeld van teruggaan, om verder te kunnen!

Zoeken

Yoeke Nagel
Zoeken naar mijn moeders moeder
ISBN 9789492844071