• | | |

    Onderzoek Verlaat Verdriet en hechting

    DoorTitia Liese

    Vanochtend ontving ik het verzoek om onderstaand bericht in mijn Verlaat Verdriet-netwerk te delen.

    Beste..

    Ik zag dat jullie organisatie zich onder andere inzet voor mensen die op jonge leeftijd een ouder zijn verloren. Ik ben zelf mijn vader verloren op 4-jarige leeftijd, en nu schrijf ik mijn afstudeerscriptie over het verband tussen jong ouderverlies (tijdens de basisschool) en hechtingen in de volwassenheid.

    Op zoek

    Ik ben hiervoor nog heel hard op zoek naar respondenten, en ik vroeg me af of jullie eventueel in de gelegenheid zijn om mijn vragenlijst misschien te delen op een bepaalde manier? Het gaat om het invullen van een online survey, en het neemt ongeveer 5 minuten in beslag. Het zou me echt heel erg helpen, en hier is de link naar mijn vragenlijst: https://survey.uu.nl/jfe/form/SV_7VczPYIJU8MxePY

    Alvast bedankt en ik hoor graag van u!

    Met vriendelijke groet,

    Nika Essen

  • | |

    Verlaat Verdriet in het licht zetten

    DoorTitia Liese

    Ik wist het niet.
    Maar vanochtend sprak ik een bevriende Verlaat Verdriet-er aan de telefoon. Ze vertelde me dat ze me enige tijd geleden heeft aangemeld voor de feestelijke lunch ter gelegenheid van tien jaar koningschap van koning Willem Alexander.

    Ik was verrast. En ook geraakt toen ze mij de tekst voorlas die ze een aantal maanden geleden heeft ingestuurd. Uitgenodigd voor de lunch ben ik niet. Maar de tekst van deze bevriende Verlaat Verdriet-er deel ik graag met je. Niet zozeer om mijzelf, maar wel om de aandacht die ze vraagt voor Verlaat Verdriet.

    AanmeldingsTekst voor de lunch

    Titia Liese zet zich al tientallen jaren onaflatend en met hart en ziel in om “Verlaat Verdriet”-ers te steunen, te begeleiden en te helpen, alsook om het onderwerp Verlaat Verdriet – het trauma wat volwassenen bij zich dragen als zij als kind het vroegtijdig overlijden van één of beide ouders mee hebben gemaakt – onder de aandacht, en erkend, te krijgen bij de gangbare geestelijke gezondheidszorg. Haar inzet voor dit onderwerp en voor de volwassenen die dagelijks aanlopen tegen de overlevingsmechanismes die ze tegen wil en dank ontwikkeld hebben na dit verlies, is onuitputtend en voor deze groep mensen (zo’n 10% van de Nederlandse bevolking) van onschatbare waarde.

    Tekst uitnodiging lunch

    Ter gelegenheid van zijn tienjarig Koningschap biedt Zijne Majesteit de Koning, samen met Hare Majesteit de Koningin, op woensdag 26 april 2023 een feestelijke lunch aan op Paleis Huis ten Bosch. Een 10Maal! Daarvoor is hij op zoek naar honderd gasten die in de ogen van anderen een tien verdienen. Moet u direct denken aan die ene persoon, die helper in nood, dat baken in de buurt, die probleemoplosser, gangmaker, verzoener, inspirator of verbinder? Draag die persoon dan voor met een korte persoonlijke motivering. Dat kan tot en met maandag 20 februari. Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima verheugen zich erop om honderd gasten te ontvangen die met hun inzet voor anderen en voor hun omgeving het verschil maken. Honderd mensen die zichzelf misschien heel gewoon vinden, maar van wie ú zegt: ze verdienen een tien!

    Lees meer

    10maal

  • | | | |

    Verlate rouw: ons perspectief

    DoorTitia Liese

    Perspectief op kinderen

    ‘Kinderen zijn zo flexibel.’
    ‘Onderschat de veerkracht van kinderen niet.’
    ‘Kinderen passen zich gemakkelijk aan.’

    Je kent deze waarderende uitspraken vast wel. Observaties van buitenstaanders. Perspectieven van volwassenen op kinderen. Op ons, de kinderen die in hun jeugd hun ouder(s) verloren door overlijden.
    ‘Veerkracht?’ vraag je je af. ‘Gaat dat over mij?’

    Perspectief op volwassenen

    ‘Zit je daar nou nog mee?’
    ‘Hoe lang is dat nu al geleden?’
    ‘Je bent er in blijven hangen.’

    Je kent deze niet-waarderende uitspraken ook vast wel. Observaties van buitenstaanders. Perspectieven van volwassenen op volwassenen. Op ons, Verlaat Verdriet-ers die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren.
    Ze doen je pijn. Ben je er echt in blijven hangen?

    Perspectief op onszelf

    Waar het in een verlaat rouwproces ook – en eigenlijk vooral – om gaat is het perspectief dat wij op onszelf hebben. Onze waardering voor onszelf. Ons vermogen van onszelf te houden. Geduld te hebben met onszelf. Liefdevolle aandacht te hebben voor onszelf. Onszelf te omarmen. Oneindige liefde te hebben voor onszelf. Onszelf te laten weten dat we onvoorwaardelijk aanwezig mogen zijn.

    Vandaag deelde een Verlaat Verdriet-ster een mooie tekst met me. Op mijn beurt deel ik hem graag met jou.
    Margreet: dank je wel voor dit mooie perspectief.

    As traumatized children
    we always dreamed that someone
    would come and save us.
    We never dreamed that it would,
    in fact, be ourselves, as adults.

    Lezen

    Titia Liese
    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

  • | | | | |

    Verlate rouw, oorlog en vrede

    DoorTitia Liese

    Kamparts en zijn kleinzoon

    In de Volkrant van dit weekend (zaterdag 28 januari 2023) lees ik in het katern Boeken&Wetenschap een groot vraaggesprek met een kleinzoon: Kamparts en zijn kleinzoon. Kleinzoon van een medisch specialist die zich in de tweede wereldoorlog als arts in kamp Amersfoort ernstig heeft misdragen. De kleinzoon – psychiater in Amerika – heeft zijn medewerking verleend aan het tot stand komen van een biografie over zijn grootvader. Is naar Nederland gekomen voor de boekpresentatie en vertelt zijn verhaal in het vraaggesprek in de Volkskrant. Ik lees het artikel en denk aan de Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de loop van de jaren hebt gewerkt.

    Foute (groot)ouders

    Verlaat Verdriet-ers – kind of kleinkind – van foute (groot)ouders. (Groot)ouders die NSB-er waren. Als SS-er naar het Oost-front zijn gegaan. Zich misdragen hebben als kampbeul. (Groot)ouders die als kind werden bespot, vernederd, beschimpt, buitengesloten om de wandaden van hun ouder(s). Voor wie vrede nog altijd een relatief begrip is. Die moesten besluiten voor zichzelf te zorgen. Zo onopvallend mogelijk door het leven te gaan. Of zich juist nadrukkelijk te manifesteren. Die als kind besloten nooit over hun ervaringen te spreken. Met niemand, en al helemaal niet met hun eigen latere kinderen. Nooit meer hun gevoelens te laten zien. Pijn, verdriet, wanhoop, ontreddering, eenzaamheid opgesloten in geheimen. Verpakt. Op slot en verzegeld doorgegeven aan de volgende generatie.

    (Klein)kinderen die nooit, of hoogstens verdekt, met hun ouders hun eigen ervaringen hebben kunnen delen. Nooit geleerd hebben om ervaringen te delen. Laat staan woorden te geven aan hun gevoelens.

    Joodse (groot)ouders

    Verlaat Verdriet-ers – kind of kleinkind – van Joodse (groot)ouders. Voor wie de oorlog nooit is geëindigd. Voor wie vrede een relatief begrip is. (Groot)ouders die als kind onder moesten duiken, bij totaal vreemde mensen. (Groot)ouders met kampervaringen. Die hun hele familie kwijt zijn geraakt. (Groot)ouders die terugkwamen van de ontberingen in de concentratiekampen, om terug te keren in een Nederland dat hen ijskoud ontving. Die besloten verder zo onopvallend mogelijk door het leven te gaan. Of zich juist nadrukkelijk te manifesteren. Nooit over hun ervaringen te spreken. Met niemand, ook niet met hun eigen latere kinderen. Nooit meer hun gevoelens te laten zien. Pijn, verdriet, wanhoop, ontreddering, eenzaamheid opgesloten in geheimen. Verpakt. Op slot en verzegeld doorgegeven aan de volgende generatie.

    (Klein)kinderen die nooit, of hoogstens verdekt, met hun ouders hun eigen ervaringen hebben kunnen delen. Nooit geleerd hebben om ervaringen te delen. Laat staan woorden te geven aan hun gevoelens.

    Indische roots

    Verlaat Verdriet-ers – kind en of kleinkind – met Indische roots. Voor wie de oorlog nooit is geëindigd. Voor wie vrede een relatief begrip is. (Groot)ouders met ervaringen in de Jappenkampen. Die te werk werden gesteld aan de Birma-spoorweg. Of die in latere jaren gedwongen werden ingezet bij de politionele acties. (Groot)ouders van wie de ouders stierven door ontberingen, die alleen op de kinderboot naar Nederland werden gezet. (Groot)ouders die gevlucht zijn naar Nederland, waar ze ijskoud werden ontvangen. Die besloten verder zo onopvallend mogelijk door het leven te gaan. Of zich juist nadrukkelijk te manifesteren. Nooit over hun ervaringen te spreken. Met niemand, ook niet met hun eigen latere kinderen. Nooit meer hun gevoelens te laten zien. Pijn,  verdriet, wanhoop, ontreddering, eenzaamheid opgesloten in geheimen. Verpakt. Op slot en verzegeld doorgegeven aan de volgende generatie.

    (Klein)kinderen die nooit, of hoogstens verdekt, met hun ouders hun eigen ervaringen hebben kunnen delen. Nooit geleerd hebben om ervaringen te delen. Laat staan woorden te geven aan hun gevoelens.

    Verlate rouw

    Ik denk aan deze Verlaat Verdriet-ers – de (klein)kinderen – terwijl ik het artikel lees. Een verlaat rouwproces is een proces met tal van complicaties (mijnen). Een proces met vele lagen. Lagen die zich ook uit kunnen strekken over opeenvolgende generaties in een familie.

    Ik denk aan het belang de geheimen in jouw familiegeschiedenis uit de duisternis tevoorschijn te halen. Ze te zien. Ze onder ogen te zien. Vrede te sluiten met de gevolgen die de ervaringen van je (groot)ouders voor jou hebben gehad. En nu nog hebben. De vicieuze cirkel van verzwijgen, ontkennen en ontwijken te doorbreken. Wegen te openen voor jouzelf. Door er vrede mee te sluiten.

    Open

    ‘Waarom besloot u om mee te werken aan de biografie? Dat moet heel pijnlijk voor u zijn geweest.’ vraagt de journalist aan de kleinzoon. ‘De geschiedenis is in mijn familie grotendeels verzwegen, mijn vader kon er niet over praten. Ik beschouw het als mijn taak, als de taak van mijn generatie, om er wel open over te zijn…….’

    Boeken

    Adriaan van Es en Arjeh Kalmann
    Maar ik ben geen schooier

    Titia Liese
    Teruggaan om verder te kunnen

    Delen met ervaringsgenoten

    Workshop Verlaat Verdriet

    Rouw kent geen tijd

    Het mijnenveld