• | | |

    De erfenis van rouw: Babette van Drunen

    DoorTitia Liese

    Babette van Drunen

    Drie jaar geleden deed Babette van Drunen de Verlaat Verdriet-workshop bij mij. Vijfentwintig was Babette op dat moment, vijf jaar toen ze haar vader verloor. Na een serie onthutsend pijnlijke ervaringen in de GGZ kwam ze bij mij terecht. Deed mee aan de workshop. Voelde zich eindelijk op haar plek. ‘Hier moet ik zijn. Dit gaat over mij. Wat ben ik blij dat ik je heb gevonden.’ Na de Terugkomdag vroeg Babette me of we contact konden houden. ‘Ik wil verder met m’n proces. Ik wil zo graag van je leren.’

    Interview

    Niet lang daarna belde Babette me. ‘Er is iemand die graag een film met me wil maken over mijn proces om mijn vader. Ze maakt daar haar afstudeerproject van voor de School voor Journalistiek. We willen er graag een interview in met jou, over jouw ervaringen in je Verlaat Verdriet-werk. Mogen we naar je toe komen?’ In de zomer van dat jaar kwamen ze met z’n tweeën naar me toe. Samen zijn we die dag aan het werk gegaan met het interview met mij.

    De erfenis van rouw

    Daarna bleef het een tijdje stil. Tot ik vorige week plotseling een Appje kreeg van Babette. ‘Ik heb deze week een interview voor de radio over mijn proces om mijn vader. Ik heb hier nog de twee video’s die we toen hebben gemaakt. Je mag ze gebruiken als je wilt.’

    Video 1 en video 2

    Dat hebben we graag gedaan. Je kunt ze zelf zien. Ga het gauw doen. De beide filmpjes zijn prachtig, en zo herkenbaar.
    Babette, dank je wel voor dit inspirerende voorbeeld van de erfenis van rouw.

    De erfenis van rouw 1
    De erfenis van rouw 2

    Symposium voor hulpverleners

    Hulpverleners, leer meer over Verlaat Verdriet door kennis uit ervaring. Symposium Teruggaan om verder te kunnen. Zaterdag 5 april 2025. Lees meer over het symposium: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Teruggaan om verder te kunnen

    Lees meer over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn in het boek van Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen.

    #verlaatverdriet #verlate rouw #babettevandrunen #teruggaanomverdertekunnen #symposiumvoorhulpverleners #kenniscentrumverlaatverdriet #moederverlies #vaderverlies

     

  • | | |

    Hulpverleners: aanmelden voor het symposium is geopend

    DoorTitia Liese

    Vandaag steken we de vlag uit. Hulpverleners: aanmelden voor Verlaat Verdriet-symposium Teruggaan om verder te kunnen is met ingang van vandaag – 4 februari 2025 – geopend. Er zijn maximaal 80 tickets beschikbaar voor dit symposium. Meld je dus snel aan als je dit symposium bij wilt wonen.

    Website Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Kun je als onbetaald vrijwilliger ergens helemaal voor gaan? JA, dat kan. En hoe! Vandaag kunnen we de vlag uitsteken omdat Stephanie, in samenwerking met Ronald, voor de website Kenniscentrum Verlaat Verdriet weer een hele cruciale stap heeft gezet: ons ticket-verkooploket voor het symposium van 5 april 2025 is geopend! Stephanie en Ronald – goed gedaan!!!

    Wat is er zo bijzonder aan dit symposium

    Wat is er zo bijzonder aan dit symposium? zul je je mogelijk afvragen. Wat dit symposium een bijzondere gebeurtenis maakt is dat wij – Verlaat Verdriet-ervaringsdeskundigen – op deze dag onze kennis uit ervaring delen met hulpverleners. Op deze manier leveren wij, een voor deze gelegenheid speciaal samengesteld groepje bevlogen vrijwilligers – onze bijdrage aan het gewoner maken van Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Wat we bieden op deze dag

    Ochtend

    • Ap Dijksterhuis, psycholoog en bestseller auteur deelt zijn ervaring met de zoektocht naar zijn vader die hij als heel jong kind verloor;
    • Tamar van der Steen, 3 jaar toen ze haar vader verloor. Tamar – Verlaat Verdriet-er en opgeleid drama-therapeut – treedt op met haar act Herleef. Na afloop van haar act biedt Tamar ruime gelegenheid om haar act na te bespreken met aanwezigen in de zaal;
    • Titia Liese, 8 jaar toen ze haar moeder verloor, wordt geïnterviewd over de kennis van Verlaat Verdriet en verlate rouw die zij heeft ontwikkeld in de 25 jaar van haar intensieve Verlaat Verdriet-werk;

    Middag

    • Deel-sessies waarin Verlaat Verdriet-ers hun verhaal delen. Zich openstellen. Het verhaal delen van het vroege verlies van hun ouder, of hun beide ouders;
    • Hun ervaringen in de hulpverlening. Wat heeft geholpen. En wat juist niet;
    • Op welke unieke manier zij vorm hebben gegeven aan hun verlate rouwproces;
    • Verhalen waardoor je je als hulpverlener met een schok kunt realiseren: oh, daarom werkte het niet. Maar ook delen van verhalen die je een goed gevoel zullen geven omdat je je realiseert hoe jouw betrokkenheid het verschil kan maken.

    Hulpverleners

    Hulpverleners: aarzel niet. Het kan NU. Meld je aan voor symposium Teruggaan om verder te kunnen. Samen maken we er een mooie, gedenkwaardige dag van.

    Lees meer

    #verlaatverdriet #verlaterouw #hulpverleners #kenniscentrumverlaatverdriet #symposiumteruggaanomverdertekunnen #teruggaanomverdertekunnen

  • | | | |

    Verlaat Verdriet, en overschreden grenzen

    DoorTitia Liese

    Ik zal het nooit vergeten. Die ene aanmelding. Het was in de begintijd. We werkten – vanuit onze eigen verlies-ervaring –  nog alleen met Dochters Zonder Moeder. Twee dingen vertelde Marion (* Niet haar echte naam), de Dochter Zonder Moeder die me belde om zich aan te melden voor de eerstvolgende workshop. Haar eerste mededeling: wat jullie doen, dat was ik ook van plan. Bij mij is het niet van de grond gekomen, dus ik meld me graag aan voor jullie workshop Zonder Moeder.’

    Overschreden grenzen

    Van het tweede wat Marion me vertelde schrok ik hevig. Die mededeling ging over overschreden grenzen. ‘Toen ik drie jaar was is mijn moeder ziek geworden. Ze lag altijd in bed. Mijn vader heeft mij misbruikt vanaf mijn derde jaar tot mijn moeder overleed.’ Ik schrok echt heel erg. Van het verlies van je moeder, en welke invloed dat kan hebben op de rest van je leven: daarvan wist ik het een en ander. Rond dat gegeven ontwikkelden we een mooie workshop. Een mooie workshop die Dochters Zonder Moeder veel bracht. Maar je moeder verliezen, en tegelijkertijd slachtoffer zijn van overschreden grenzen binnen je gezin van herkomst: daar had ik nooit bij stil gestaan. Dat lag zover buiten mijn eigen belevingswereld. Natuurlijk wist ik van het bestaan van seksueel misbruik. Maar aan jong ouderverlies had ik seksueel misbruik nooit gekoppeld. Kan ik dat wel aan in een workshop? Kunnen wij dat wel aan? Kan dat thema een plaats krijgen in een workshop Zonder Moeder?

    Workshop Zonder Moeder

    Marion kwam. Deed mee aan de workshop. Ons telefoongesprek gaf haar voldoende vertrouwen om te komen. Er is altijd een lijntje tussen Marion en mij blijven bestaan. We hielden contact. Zochten elkaar altijd weer ergens op. Tot in het diepste van haar ziel was Marion beschadigd. Een leven lang heeft ze zich – met de moed der wanhoop – staande weten te houden. Ze knokte zich door het leven. Tot ze een paar jaar geleden overleed als gevolg van kanker.

    Verlaat Verdriet en seksueel misbruik

    Hulpverlener: wees alert. Seksueel misbruik is een thema dat ook zeker een rol kan spelen bij Verlaat Verdriet-ers. Ook al zie je als hulpverlener mogelijk geen causaal verband met het vroege verlies van een ouder of beide ouders: er is wel degelijk sprake van correlatie. Waar, op welk moment en op welke manier tijdens de jeugd sprake kan zijn van seksueel misbruik bij een Verlaat Verdriet-er: als er sprake is van seksueel misbruik maakt dat deel uit van haar/zijn levensverhaal.

    Binnen het gezin van herkomst

    Zoals in het verhaal van Marion: er kan sprake zijn van misbruik door de vader tijdens de ziekte van de moeder. Of na de dood van de moeder, als de (oudste) dochter de rol van de moeder in het gezin heeft overgenomen.
    Er kan sprake zijn van seksueel misbruik tussen broers en zussen. Naast de schaamte over het misbruik speelt bij de Verlaat Verdriet-er de vraag aan de overleden ouder die nooit meer beantwoord zal worden: heb je het geweten? Waarom heb je dan niets gedaan?
    Bij een nieuwe gezinssamenstelling kan sprake zijn van misbruik door een stiefouder.

    Binnen de familie

    Ook verwanten binnen de familie kunnen misbruik maken van kinderen die hun ouder(s) zijn verloren. Ze maken niet alleen misbruik van het lichaam van het kind, alsof dat al niet erg genoeg is. Deze volwassenen – of half-volwassenen – maken ook misbruik van het intense verlangen van het kind naar aandacht. Naar geborgenheid. Naar ‘liefde’, die ook tegenstrijdige gevoelens op kan roepen bij het kind zelf.

    Elders

    Kinderen die jong hun ouder(s) hebben verloren, hebben vaak een probleem met grenzen. Ze hebben geleerd zich aan te passen aan een situatie die niet meer goed voor ze was, in plaats van voor zichzelf te zorgen. Ook kunnen deze kinderen een intens verlangen hebben naar intimiteit (maar dan niet deze vorm!). Naar zich gezien voelen. Het gevoel te hebben voor iemand belangrijk te zijn. Het maakt ze ‘gemakkelijke’ slachtoffers. En het maakt ze nog kwetsbaarder voor zelfondermijning.

    Hulpverleners: wees alert

    Hulpverlener: wees alert op signalen van seksueel misbruik. Koppel seksueel misbruik niet los van Verlaat Verdriet-thema’s. Seksueel misbruik IS een Verlaat Verdriet-thema. Een thema dat alles wat al heel erg was nog erger maakt.

    Verlaat Verdriet-symposium

    Teruggaan om verder te kunnen, Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners. Zaterdag 5 april 2025. Lees meer over dit symposium: www.kenniscentrumverlaatverdriet.info

    Boeken van Titia Liese

    #verlaatverdriet #verlate rouw #seksueelmisbruik #teruggaanomverdertekunnen #symposiumvoorhulpverleners #kenniscentrumverlaatverdriet #moederverlies #vaderverlies

     

  • | | |

    Marc de Hond: Licht in de tunnel

    DoorTitia Liese

    Drie jaar is Marc de Hond als hij zijn moeder Yasmin verliest aan de gevolgen van borstkanker. Als hij zelf te horen krijgt dat de kanker die hem in 2018 getroffen heeft ongeneeslijk is, hebben zijn kinderen dezelfde leeftijd als hij en zijn jongere broertje toen hun moeder ziek werd. Aan zijn kinderen wil hij de boodschap meegeven dat je ook een gelukkig leven kunt hebben als je jong je moeder of je vader bent verloren. Hij besluit zijn kinderen herinneringen mee te geven aan de vader die ze maar zo kort hebben gekend. De vader die ziek was. En steeds zieker werd. Maar ook de vader die heeft geleefd. Die veel – en ingrijpende – tegenslagen in zijn relatief korte leven heeft gekend. De vader die ook uit zijn – joodse – familiegeschiedenis heeft geleerd dat je als mens niet aan tegenslagen ten onder hoeft te gaan. Dat je strijdbaar kunt zijn. Dat je uit elke tegenslag kunt leren. ‘Elk foordeel hep se nadeel’ leerde hij van voetballer Johan Cruijff, die op jonge leeftijd zijn vader verloor.

    Licht in de tunnel

    Licht in de tunnel is het dagboek van Marc de Hond uit zijn ziekteperiode dat hij in de eerste plaats schreef voor zijn kinderen. Hij, rolstoeler en sportman, ontmoet in 2011 sportvrouw Remona Fransen. Liefde op het eerste gezicht. Relatie op het tweede gezicht. Een leven samen. Twee kinderen. Geluk. Tot de dag waarop hij te horen krijgt dat de blaaskanker die hem getroffen heeft ongeneeslijk is.

    ‘We wachten niet tot het licht aan het einde aan de tunnel, maar we hangen zelf de lampjes op.’ Toen Marc de Hond eind 2018 hoorde dat hij ziek was, besefte hij dat er een grote kans was dat hij zijn kinderen niet groot zou zien worden. Hij besloot een dagboek te gaan bijhouden. Het werd een periode van veel slecht nieuws en donkere momenten. Maar hij en zijn gezin traden ook de moeilijke momenten met optimisme en humor tegemoet. De lampjes in de tunnel waren het bijzondere huwelijksaanzoek in Carré tijdens de eerste chemo, het afscheidsfeest voor zijn blaas die verwijderd moest worden, de pretparkbezoeken met de kinderen op goede dagen en het huwelijksfeest toen Marc en zijn vrouw Remona al wisten dat hij niet meer beter zou worden, maar dat geheim hielden voor hun gasten. Licht in de tunnel is een bijzonder boek met een unieke en inspirerende kijk op leven en dood. Naar Marcs wens verschijnt het na zijn dood. Hij overleed op 3 juni 2020.

    Boek bestellen

    Licht in de tunnel 

    Stichting Komma

    ‘We gaan naar ouders toe om hun levensverhaal op beeld vast te leggen door middel van een mooi gefilmd, uitgebreid interview. Doordat al deze herinneringen en verhalen worden vastgelegd kunnen ouders voortleven en wordt er symbolisch een komma, in plaats van een punt achter hun leven gezet.’ 

    Stichting Komma

    Lees meer over de gevolgen van jong ouderverlies

    Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen