• | | | | | |

    Sentimental Value: film van Joachim Trier

    DoorTitia Liese

    Sentimental Value

    ‘Ik kan niet meer.’ Het lukt me niet meer.’ Help me’. Ik heb een thuis nodig.’
    Gisteravond heb ik de film Sentimental Value in de bioscoop gezien. Nooit heb ik durven dromen dat de levenslange invloed van het vroege verlies van je ouder(s) door de dood zo mooi vorm en inhoud zou kunnen krijgen als in deze film. Maar het is echt. Deze film is er wel. Daily Impact. De blijvende, dagelijkse gevolgen van ruptuur en trauma als gevolg van jong ouderverlies. Ook op volgende generaties. Van binnenuit gefilmd.

    Gevoelswaarden

    Op een hele mooie manier geeft deze film – mede gebaseerd op het werk van generaties Scandinavische cineasten – integer beeld aan generaties Verlaat Verdriet en verlate rouw. Van het vermogen – en het onvermogen – ontreddering te voelen. In beweging te komen om ruimte te maken voor veranderingen in je leven. In plaats van altijd te blijven vertrouwen op je vermogen alles onder controle te houden. Van overleven naar leven te gaan. Vertolkt door actrices en acteurs die je laten zien – en voelen – hoe thema’s van Verlaat Verdriet zo dichtbij kunnen komen dat ze als het ware onder je huid kruipen. En tegelijkertijd met een distantie die zo kenmerkend is  – en daarmee zo herkenbaar – voor Verlaat Verdriet-ers.

    Een film met gevoelswaarden die je ruim twee uur meenemen in de wereld van Verlaat Verdriet en verlate rouw. Helder. Dichtbij. Soms ver-af. Nergens sentimenteel. Mooie beelden. Herkenbare symboliek. Een film voor elke Verlaat Verdriet-er. Om meer dan eens te gaan zien.

    Tips

  • | | |

    Casa Matilda: een nieuw dak boven ons hoofd

    DoorTitia Liese

     

    Het is vandaag 14 februari 2026. Ik wil je graag iets vertellen over Casa Matilda. Iets meer dan een jaar geleden – voorjaar 2025 – was ik de wanhoop nabij. Nachten achtereen schrok ik wakker van het geluid van neerstortende balken (dertienhonderd kilometer verderop). Casa Matilda met een groot gat in haar dak. Geen idee hoe het verder moest met de ontbrekende financiering van Casa Matilda. Wel wist ik nog steeds heel zeker: Casa Matilda: Huis voor Levensverhalen moet er komen. Maar hoe???

    Reddende engelen

    Tot, nu iets minder dan een jaar geleden, de eerste reddende engel op mijn pad verscheen: Reinolda. Zij bracht mij in contact met André, de tweede reddende engel. De eerste engel vertelde de tweede engel over mijn Verlaat Verdriet-werk. Over ons project op het pleintje van Codiponte. ‘Maak maar een afspraak’ zei André tegen Reinolda. ‘Ik kom met mijn financieel adviseur.’ Zo zaten we, op een dag in maart 2025, met z’n vieren aan tafel. ‘Wat doe jij mooi werk’ zegt André tegen me. ‘En wat een bijzonder project in Italië. Ik ga erover denken.’

    Een klap

    Ons volgende contact, in de vorm van een video-call met Maartje, brengt de volgende stap. De voortvarendheid van Maartje, en haar gedegen kennis van restauratieprojecten, geeft de doorslag. ‘We geven er een klap op.’ zegt André. De voorbereidingen voor de restauratie van Casa Matilda konden van start gaan.

    Een nieuw dak boven ons hoofd

    Vanaf eind september 2025 hebben de bouwers, en alle andere mensen die bij de restauratie van Casa Matilda zijn betrokken – zoals projectleider Maartje Schönefeld en  bouwkundige Francesca Baldasari –  een ware titanenklus geklaard. ‘Zo mooi’ vertelt Maartje aan de telefoon. ‘Onder alle weersomstandigheden wordt er in zo’n mooie, harmonieuze sfeer keihard gewerkt. Echt heel bijzonder.’

    Als het goed is wordt Casa Matilda – Huis voor levensverhaal zomer 2026 opgeleverd door de aannemer. We houden je op de hoogte. Zoals je kunt zien op de foto: voor verrotte neerstortende balken hoef ik niet meer bang te zijn. Een nieuw dak boven ons hoofd is in de maak!

    Zien

    Casa Matilda: nieuw dak boven ons hoofd

  • | | | |

    Narcis, boek van Judith Fanto

    DoorTitia Liese

    ‘Gedurende enkele minuten leek het alsof ik me buiten de wereld bevond. Daarna overviel me een besef dat me tot op de dag van vandaag zo vertrouwd is als het vallen van de avond en het gloren van de ochtend: de ervaring dat alle mensen die van betekenis zijn in mijn leven het op enig moment onaangekondigd verlaten.'(bladzijde 71)

    Narcis

    Na de dood van zijn alleenstaande moeder wordt de tienjarige Hermann (!) Loch (!) opgeëist door een voor hem onbekende Oostenrijkse tante. Zijn Oostenrijkse vader heeft hij slechts één keer in zijn leven ontmoet, de tante nog nooit. Van haar bestaan weet hij niets, van het bestaan van zijn vader nauwelijks iets.
    In een volslagen vreemd land, bij een volslagen vreemde tante, met een volslagen vreemde taal, in een volslagen vreemde stad probeert Hermann (Manno genoemd) zich staande te houden door zich zo goed en zo kwaad als dat gaat aan te passen aan de eisen die zijn nieuwe situatie aan hem stelt.

    Vrienden

    Tot hij tijdens een zomerkamp in de gelegenheid is kennis te maken met een groepje van vijf leeftijdsgenoten die zijn vrienden worden. Voor het eerst na het overlijden van zijn moeder gaat hij een verbinding aan met vrienden, hoewel hij zich ook in die vriendschappen altijd een buitenstaander voelt. Vrienden die, oppervlakkig gezien, elkaar steunen door dik en dun.

    ‘……………. Via de spiegelwand achter de bar zag ik hoe de anderen Franzi troostten. Ineens voelde ik me van hen die me zo vertrouwd waren als door een glazen wand gescheiden. Mijn vrienden hadden een leven naast onze vriendschap, een maatschappelijk leven met sociale contacten, verenigingen, familiebanden en een publieke persoonlijkheid. Voor hen was onze vriendschap een vrijplaats, een plek waar zij verlost waren van het keurslijf van hun sociale groep en de druk van de maatschappij – dat monsterverbond van schone schijn en vijanddenken. Voor mij vervulde onze vriendschap de rol van familie, vriendenkring en maatschappelijke bedding ineen; ze waren mijn sociale groep. Ik verontschuldigde me, zei dat ik hoofpijn had en vertrok.’ (bladzijde 115)………..

    Iemand die er niet toe doet. Die niet gezien wordt.

    ………….. ‘Ineens werd ik overvallen door een heftige gewaarwording, alsof iemand in het vredige schemerdonker van mijn binnenste onverwacht een licht aandeed. Nogmaals tuurde ik naar de illustratie en de lege spiegel. Ik had geen reflectie, ik was onzichtbaar. Kleurloos.’ (bladzijde 92)…………

    Vlucht

    Tot het oprukkende nazisme niet alleen Wenen, maar heel Oostenrijk in bezit neemt. Manno, in die tijd succesvol restaurateur (!) van geschilderde kunstwerken, ontvlucht zijn ‘vaderland’ en gaat terug naar zijn ‘moederland’.

    Geschiedenis

    Narcis van Judith Fanto neemt je mee in de verwoestende veranderingen in het leven van een jong kind dat als tienjarige zijn moeder verliest, verstrengeld met verhaallijnen van de verwoestende ontwikkelingen in het Europa van de 20e eeuw.

    Lees meer

    Judith Fanto 

    Bestellen

    Narcis is een van de mooist gecomponeerde, inlevende boeken die ik ooit heb gelezen over de levenslange impact van jong ouderverlies. Zeker voor Verlaat Verdriet-ers: een aanrader.

    Narcis 

  • | | | | | |

    Tips voor hulpverleners: verlate rouw bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    Verlate rouw bij Verlaat Verdriet

    Een rouwproces is geen lineair proces. Is geen proces van fasen die elkaar lineair opvolgen 1. verlies. 2. verlies verwerken. 3. verlies achter je laten. 4. verder met je leven.
    Maar ook als je weet wat een rouwproces niet is – namelijk geen lineair proces – dan wil dat nog niet zeggen dat je je ervan bewust bent dat een verlaat rouwproces een totaal andere dynamiek heeft dan een rouwproces na recent verlies. Mogelijk (en zelfs waarschijnlijk) ben je je er – ook als hulpverlener – niet of nauwelijks van bewust hoe sterk lineair we in onze cultuur denken en leven. Toekomst gericht. Vooruitgangsgericht. En gericht op een (lineaire) maakbaarheid van een proces.

    Verschil

    Recent verlies

    Een verlies dat een volwassen mens nu lijdt, en zeker een ingrijpend, onomkeerbaar en levens veranderend verlies, roept onmiddellijk emoties op. Een maalstroom van emoties waarin je cliënt zich een begaanbare weg moet zien te banen. Zich staande moet zien te houden. Je cliënt staat voor de taak haar/zijn verlies een aanvaardbare plek te geven in haar/zijn leven.

    Verlaat Verdriet

    Een verlaat rouwproces bij Verlaat Verdriet is een proces met een totaal andere, eigen dynamiek. Een achterwaarts proces, waarin je cliënt op zoek moet gaan naar de betekenis van het verlies van toen. Een verlies dat in veel gevallen tientallen jaren geleden heeft plaatsgevonden. Een existentiële crisis op een moment het systeem van je cliënt op geen enkele manier in staat was zo’n ingrijpende crisis te incasseren. Laat staan dat je cliënt als kind de diepte en de reikwijdte van dit verlies betekenis heeft kunnen geven. Een verlies dat de identiteit van je cliënt mee vorm heeft gegeven.

    Alternerend proces

    Een verlaat rouwproces is een uitnodiging om terug te gaan in de tijd. Vaak door een mijnenveld aan verstrikkingen en complicaties. Terug in de tijd, in een cultuur die volkomen toekomstgericht is. Terug naar een gebeurtenis waar je cliënt voor geen prijs naar toe wil. Waar hij/zij een weefwerk aan overlevingsstrategieën voor heeft ontwikkeld om vooral maar nooit in de buurt te komen van die plek.

    Een verlaat rouwproces is ook een alternerend proces. Een proces dat als de slinger van een klok voortdurend heen en weer gaat, waarin gedachten en gevoelens steeds weer heen en weer geslingerd worden tussen uitersten. Pieken. Dalen. Vooruitgaan. Achteruitgaan. Hoop. Wanhoop. Verdriet. Vreugde. Moed. Angst. Gevoel. Verstand. Liefde. Onverschilligheid.

    Onderzoek

    Een verlaat rouwproces is vooral een proces van onderzoek. Wat heeft het verlies van toen met je cliënt gedaan. Wat heeft het verlies van toen teweeg gebracht aan ingrijpende veranderingen. Hoe heeft hij/zij daar als kind mee om kunnen gaan. Hoe heeft hij/zij daar in haar/zijn latere leven mee om kunnen gaan. In plaats van het verlies te blijven negeren, te bagatelliseren, te ontwijken, te presteren, altijd maar door te gaan geeft je cliënt het verlies van toen letterlijk een zichtbare plek in haar/zijn levensverhaal.

    Symposium voor hulpverleners

    Tijdens symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen delen Verlaat Verdriet-ers in een zorgvuldig gestructureerd, dynamisch en interactief programma met hulpverleners van diverse pluimage hun kennis uit ervaring. Ze delen de dagelijkse impact van het vroege verlies van hun ouder(s). Wat ze hebben ondernomen om met hun verlate rouw aan de slag te gaan. Wat hen niet heeft geholpen. En, aan de hand van herkenbare en aanprekende voorbeelden, vooral wat hen wel heeft geholpen. Zó, dat ook jij als hulpverlener gerichter en adequater Verlaat Verdriet-ers kunt begeleiden in hun verlate rouwproces.

    Meer informatie