• | | |

    De bijzondere kracht van erkennen

    DoorTitia Liese

    ‘Nee. Ik heb me nooit een Verlaat Verdriet-er gevoeld.’ zegt de spreker tijdens Verlaat Verdriet-symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op zaterdag 2 maart j.l. Eigenlijk begint de man die op zijn vierde zijn vader verloor door overlijden zijn lezing met deze constatering. ‘Nee, ik heb mij nooit een Verlaat Verdriet-er gevoeld. Misschien een verlaat misser. Maar nooit een Verlaat Verdriet-er.’ We zagen het gebeuren op deze dag. Hoe de man die zich nooit een Verlaat Verdriet-er had gevoeld zich in de loop van de dag een Verlaat Verdriet-er ging voelen. Een Verlaat Verdriet-er werd. We zagen wat er met hem gebeurde. Hoe hij deel werd van ons allemaal. Je zag hem bijna denken: ‘Ik hoor ergens bij. Ook al zou ik er misschien uit mezelf nooit op zijn gekomen. Ook al is het niet direct een groep waar je graag bij wilt horen. Maar als het dan toch zo is, dan is het oké.’ Hij keek rond. En zag dat het goed was.

    De kracht van erkennen

    Soms kijk ik zelf ook met verwondering naar mezelf. Zo ook op deze dag van het symposium. Ben ik dat? Ben ik die vrouw die knuffelt en omhelst? Die omhelsd wordt, en geknuffeld? Ben ik dat teruggetrokken en verlegen meisje? Die teruggetrokken en verlegen vrouw die het liefst zo onopvallend mogelijk door het leven ging? En daar ondertussen diep van binnen altijd verdrietig en bozig om was? Die zich altijd diep eenzaam voelde? Die teveel dronk omdat ze bang was dat ze anders helemaal nooit iets durfde te zeggen? Aan de buitenkant te zien functioneerde, maar zich van binnen altijd een stuurloos wrak voelde?

    De kracht van ervaringsgenoten

    Dat is de kracht van erkennen. Van samen zijn met ervaringsgenoten. Je kunt delen. Je begrijpt elkaar met een half woord. Gaat samen meteen een diepte in. Kunt je tranen laten zien. Met elkaar gieren van de lach. Dat is de kracht van erkennen. Er valt iets van je af. Je voelt dat je deel bent van een groter geheel. Alleen dat al is helend.

    Delen helpt meteen

    Je ervaart meer

    • Rust
    • Vertrouwen
    • Ruimte voor verandering
    • Zelfvertrouwen

    Elfjes

    De wand met Elfjes die geschreven werden in de schrijfworkshops waarmee we deze bijzondere dag afsloten getuigde op een eigen manier van het lichte, en de kracht van dit samenzijn. Zoals bijvoorbeeld:

    Erkennen
    Samen zijn
    Vreugde en verdriet
    Nieuwe wereld opent zich
    Toekomst 

  • | | |

    De weg van liefde in Codiponte 2024

    DoorTitia Liese

    Er zijn meer wegen naar liefde. De weg van liefde in Codiponte is er voor zeker een van.

    Huis verkocht

    Soms hangen dingen zo samen dat ze je verhinderen verder te kijken naar de toekomst. Want je weet ‘het’ niet…..
    Inmiddels is het bijna twee jaar geleden dat ik het huis heb verkocht waarin ik, nu nog steeds, woon. Vanaf de verkoop van mijn huis heb ik het geweten:1 oktober 2024 is de einddatum van het contract dat ik met de koper van mijn huis ben aangegaan. Natuurlijk waren er steeds weer mensen die me er steeds weer even op wezen. ‘Titia, twee-en-half jaar is zo voorbij. Waar ga je heen? Waar ja je wonen? Heb je al een andere huis op het oog? Welk ander huis heb je al op het oog?’

    Verlaat Verdriet-werk

    Vanaf het moment waarop ik mijn huis heb verkocht heb ik het geweten. Dan houdt mijn Verlaat Verdriet-werk op, zoals ik het ruim twintig jaar heb gedaan. Dan kan ik geen workshops meer doen in mijn huis.

    En oktober 2024? Moet ik dan verhuizen? Kan ik dan De weg van liefde 2024 nog wel op het programma zetten? Nee – dat kan niet als ik dan moet verhuizen.

    Vooruitzichten

    Tijd dus om weer eens op het gemeentehuis te gaan praten. Hoe staat het met de vooruitzichten? Staat er al iets gepland voor het najaar van 2024? Vanmiddag sprak ik de verantwoordelijke wethouder. Vooralsnog staan er geen plannen voor veranderingen gepland. Ik kan – en mag – voorlopig nog in mijn vertrouwde huis blijven wonen. Voorlopig kan ik nog op de vertrouwde manier mijn workshops blijven geven. Ook al dacht ik twee jaar geleden: over twee-en-half jaar is het ook wel welletjes geweest met mijn Verlaat Verdriet-werk in die vorm: voorlopig wil ik nog heel graag een paar jaar verder op deze manier. En ja: ik heb het in de eerste vijfenzeventig jaar van mijn leven niet zo druk gehad als ik het nu heb.

    De weg van liefde 2024

    Wat ook heel fijn is: ik zal in oktober 2024 niet hoeven te verhuizen. Ik kan dus weer een nieuwe datum plannen voor De weg van liefde. En dat ga ik doen! In de tweede helft van deze maand ben ik een paar dagen in Codiponte om Pomme Termond te introduceren bij Maartje en Davide. In Codiponte. Op ons pleintje van CodiponteCastello. Bij de Codipontse mensen. Als dat niet fijn is! En als ik toch verblijf bij Maartje en Davide op La Concia, dan ga ik ook een nieuwe datum plannen met Maartje voor De weg van liefde 2024. Ik houd je graag op de hoogte.

    Lees meer

  • | | |

    Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen

    DoorTitia Liese

    ‘Dit boek gaat helemaal over mij.’
    ‘Dit is mijn verhaal’
    ‘Het lijkt wel alsof iemand hier alles van mij begrijpt.’
    ‘Wat een eye-opener.’
    ‘Zo fijn om ook de ervaringen van anderen te lezen.’

    Direct bestellen 

    Teruggaan, om verder te kunnen

    In Teruggaan, om verder te kunnen beschrijft Titia Liese op eenvoudige, maar indringende wijze diverse gevolgen van jong ouderverlies. Samen met ervaringsgenoten laat ze je zien wat het je oplevert als je de tijd neemt om stil te staan bij het vroege verlies van je ouder(s). En hoe je – op een bij jou passende manier – met je verlaat verdriet om kunt gaan. Verlate rouw neemt je mee van overleven naar leven. Je moet het zelf aangaan, Teruggaan, om verder te kunnen laat je zien dat je het niet meer alleen hoeft te doen.

    Daar kun je toch geen last meer van hebben

    Over de gevolgen van jong ouderverlies – Verlaat Verdriet– bestaan ook in onze tijd nog tal van misvattingen. Zo hebben veel mensen het idee dat je van zo’n ingrijpend verlies in je jeugd als volwassene geen last meer zou mogen hebben. ‘Zo lang geleden? Daar kun je nu toch geen last meer van hebben?’ Of dat je ervaringen van toen niet op zou moeten rakelen. ‘Niet in het verleden graven, je moet vooruit kijken’. Dat is jammer, want als gevolg van deze misvattingen blijven veel Verlaat Verdriet-ers rondlopen met klachten die niet aan het vroege verlies van hun ouder(s) gerelateerd worden.
    Verliesangst, moeite met intimiteit, angst- en paniekaanvallen, een fundamenteel gebrek aan zelfvertrouwen, overcompensatie in werk, problemen met ouderschap, twijfel aan het eigen bestaansrecht zijn onder meer kenmerken van Verlaat Verdriet.
    Ook kunnen zich tal van fysieke klachten voordoen, zoals chronische vermoeidheid en stresspijnen: hoofdpijnen, schouder- en nekklachten of buikpijnen. In veel gevallen wordt overgegaan op gebruik van medicatie, in plaats van de oplossing van de problemen te zoeken in hun oorsprong: de ruptuur van het vroege verlies van de ouder(s).

    Bestemd voor

    • Volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden
    • Geïnteresseerden in Verlaat Verdriet en verlate rouw
    • Hulpverleners

    Doen

    Lezen

    Boeken van Titia Liese

    Zien

    Rouw kent geen tijd

  • | |

    Act van Tamar slaat precies de spijker op de kop

    DoorTitia Liese

    Na afloop van het symposium sta ik nog even te praten met de vrijwilligster van De Ontmoeting die deze hele dag stand-by voor ons is geweest. Ze heeft de act gezien van Tamar: Herleef. Vertelt dat ze sinds kort is gepensioneerd, maar lang heeft gewerkt op een school voor heel speciaal onderwijs. ‘Ik heb het zo vaak zien gebeuren. Dat is wat kinderen doen. De act van Tamar slaat precies de spijker op de kop. Wat een prachtige voorstelling.’

    Symposium

    Zaterdag 2 maart. Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.
    Aanwezig: Ap Dijksterhuis. Zeventig deelnemers. Vrijwilligers van De Ontmoeting. Onze dagvoorzitter Gerardine. Verlaat Verdriet-vrijwilligers. En wij, het organisatieteam: Els, Paul, Stephanie, Titia.

    Openbaar gedeelte

    Gerardine opent het symposium. Heet alle aanwezigen welkom. Geeft het woord aan Annemieke. Annemieke zond haar artikel over jong ouderverlies in bij de krant: NRC. Kreeg vorige week de mededeling dat haar artikel geplaatst zou worden op de donderdag voorafgaand aan het symposium. Wat daadwerkelijk gebeurde. Annemieke deelt haar artikel met de aanwezigen. Verlaat Verdriet. De gevolgen van jong ouderverlies. Het is allemaal zo goed als tastbaar aanwezig. In haar verhaal. In de aanwezigen.

    Na Annemieke onze spreker van vandaag. Ap Dijksterhuis leest voor uit zijn boek Vader. Vertelt ons wat het met hem heeft gedaan met dit boek aan het werk te zijn. Een mooie combinatie van de man die als jong kind zijn vader verloor: de ervaringsdeskundige. En de psycholoog: de theoretisch deskundige.

    Besloten gedeelte

    Herleef

    Na de koffiepauze het optreden van Tamar in haar zelfgeschreven act Herleef. Wat een prachtige act. Wat raakt deze act de aanwezige Verlaat Verdriet-ers recht in hun hart.

    Ervaringsgenoot

    Dan nogmaals Ap Dijksterhuis. Vragen. En antwoorden. We zien het gebeuren. De man die in de ochtend nog zei: ‘Ik zie mezelf niet als Verlaat Verdriet-er. Ik zie mezelf meer als verlate misser’ wordt in de loop van de dag een Verlaat Verdriet-er. Wordt deel van ons allemaal. Een ervaringsgenoot, in plaats van een spreker. Zo mooi om dit te zien gebeuren.

    Bericht aan zijn vader

    Na Ap Dijksterhuis het woord aan Roy. Roy deelt het bericht aan zijn vader dat hij, geïnspireerd door het boek van Ap Dijksterhuis, heeft geschreven naar aanleiding van de Verlaat Verdriet-workshop een paar maanden geleden: Bericht aan mijn vader.

    Beeld

    Gedurende de dag staat in de hal het schilderij van Elly Binkhorst: Nesten. Met dit schilderij geeft Elly beeld aan een ouderlijk nest, zonder ouder(s).

    De libelle die Eva tekende gedurende haar Verlaat Verdriet-workshop. Nu als symbool voor de elfjes, op de voorkant van het notitieboekje dat speciaal is gemaakt voor deze dag.

    Woord

    We sluiten een prachtige dag af met schrijfworkshops. In kleinere groepen delen over de ervaringen op deze dag aan de hand van eenvoudige schrijfopdrachten. Geschreven in het prachtig vormgegeven notitieboekje dat alle deelnemers op deze dag uitgereikt hebben gekregen.

    Elfjes

    Met tot slot een mooie hoeveelheid Elfjes die, geïnspireerd door de ervaringen van deze dag, ‘zomaar’ uit de pennen vloeiden. De Elfjes hebben we bewaard. Daar verzinnen we nog iets moois mee. Graag sluit ik mijn impressie van deze prachtige, waardevolle dag af met mijn Elfje:

    Symposium
    Samen zijn
    Herkennen en erkennen 
    Elkaar ontmoeten in Nunspeet
    Dankbaarheid 

    Lees meer

    Artikel in NRC van Annemieke Arendsen