• | | |

    Wat ik (niet) lees in Oud Zeer

    DoorTitia Liese

    Oud Zeer (en zo)

    Eén zin besteedt Bram Bakker in zijn boek Oud Zeer aan het verlies van je ouder(s) door overlijden in je jeugd. In het eerste hoofdstuk Wat is trauma? …………‘Maar wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen ‘affectieve verwaarlozing’ en ’trauma’ nu precies? Als je in je jonge jaren slachtoffer werd van incest dan vindt vrijwel iedereen dat een traumatische ervaring en als je als kind ooggetuige bent geweest van het plotse overlijden van je vader of moeder geldt dit ook. Maar is weinig aandacht hebben voor het gevoelsleven van een klein meisje of jongetje niet ook als traumatiserend te beschouwen?‘………… (blz 26)
    Verlies door scheiding: hij noemt het…
    Seksueel misbruik: hij noemt het…
    Affectieve verwaarlozing: hij noemt het…
    Afwijzing: hij noemt het…
    Pedagogische verwaarlozing: hij noemt het…
    Onvoorwaardelijke liefde: hij noemt het…
    Hechting: hij noemt het…

    Wetenschappelijke studie

    Ik weet het – dat wil zeggen: ik heb het me laten vertellen – (en ook Bram Bakker noemt het op blz 26): er is in 1998 een grote studie geweest naar traumatische jeugdervaringen ACE (Adverse Childhood Experiences). Alle soorten traumatische jeugdervaringen worden in deze studie genoemd. Behalve: jong ouderverlies door overlijden.

    Gevolgen

    Gevolgen: ook op de meest onverwachte momenten, en op de meest onverwachte plekken, duiken gevolgen van dit ontbrekende onderzoeks-deel op. ‘Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de meeste kinderen die hun ouder(s) verliezen door overlijden daar later geen last van hebben.’

    Hallo!

    Hallo! Hier zijn we! We hebben er last van!!! Ook al zijn we inmiddels 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 jaar. Waren we (-)0 – 5 – 10 – 15 – 20 jaar toen dit verlies ons overkwam. Ook al is het tientallen jaren geleden: we zijn geen sukkelige veerkracht-loze losers. We zijn er niet in blijven hangen. We zijn niet gek!

    Hallo Verlaat Verdriet-ers! willen we dat er een eind komt aan deze merkwaardige, ongefundeerde en schadelijke veronderstelling dat we ‘er later geen last’ van blijken te hebben? Willen we dat gevolgen van jong ouderverlies door overlijden zichtbaar worden en erkend worden?
    Dan is het hoogste tijd ons te laten horen!

    Lees meer

    Lees meer over Oud Zeer in mijn blog van 14 december 2022  

  • | |

    Meer over oud zeer: Bram Bakker

    DoorTitia Liese

    Oud zeer

    ‘Om je te verbinden met  ‘oud zeer’ heb je tijd en dus geduld nodig.
    Laag voor laag kom je dieper, het is geen werk, het is overgave.’

    Over vroeger dat nog pijn doet

    Veel mensen dragen traumatische gebeurtenissen van vroeger met zich mee. En misschien nog wel meer mensen lijden onder het gevoelsarme klimaat waarin ze opgroeiden, de beperkte emotionele beschikbaarheid van hun ouders en andere naasten en een gebrek aan knuffels en complimenten.

    Dit ‘oud zeer’ stak pas na mijn vijftigste flink de kop op, en dat proces veranderde mijn leven ingrijpend. Zo gaat het bij veel meer mensen: ook al kan het jaren lijken dat het er niet is, ‘oud zeer’ verstopt zich in je lichaam en kan ineens tevoorschijn komen.

    Lichaamswerk

    In Oud zeer ook veel aandacht voor de feitelijke kennis rond trauma en affectieve verwaarlozing, met speciale aandacht voor de rol van het lichaam. 

    Lees meer

    Lees meer over Oud zeer en Bram Bakker. 

    Boek bestellen

    Bestel Oud zeer 

     

  • | |

    Teruggaan om verder te kunnen: Voorwoord

    DoorTitia Liese

    Teruggaan om verder te kunnen: Voorwoord

    Maria de Greef, rouwtherapeut, publiciste en dagvoorzitter van Verlaat Verdriet-symposium ZEER schreef het Voorwoord voor de nieuwe versie van Teruggaan om verder te kunnen. In haar Voorwoord schrijft Maria onder meer:

    Citaat 1

    Dat de overleden ouder in volle omvang aanwezig blijft in het gemis, werd voor mij zo zichtbaar tijdens het grote symposium ZEER in 2017 waar ik de dagvoorzitter mocht zijn. We vroegen de deelnemers om een foto van hun overleden vader en/of moeder mee te brengen. In het welkom-deel van het symposium toonde iedere deelnemer de foto aan elkaar en werd de naam van vader of moeder genoemd. Ik realiseerde me dat we niet alleen met die honderd deelnemers te maken hadden, maar dat zij ook nog minimaal honderd personen hadden meegebracht. Toen vervolgens alle foto’s bij elkaar werden opgehangen was het levensgroot zichtbaar: zo ziet Verlaat Verdriet eruit: foto’s die gedateerde beelden weergeven. Gezichten waarvan de stem niet meer gehoord wordt. Ogen die geen andere uitdrukking meer kunnen aannemen dan deze, in dit beeld gevangen. Gestolde hechting. Die fotowand riep veel op. Associaties, emoties en vragen: “veel te jong…, wat als deze mensen waren blijven leven…, zoveel verdriet…, hoe gaat zo’n jong leven dan verder…”

    Citaat 2

    Ik wens het boek toe dat het zijn weg vindt naar al die mensen die het overkwam en overkomt. Naar de mensen daarnaast. Naar zorgverleners en professionals. Omdat niet de antwoorden, maar wel de erkenning, herkenning, verbinding, handvatten hier volop in te vinden zijn. Dit boek vormt een bedding om dat wat weggestopt, gestold of onbegrepen is gebleven weer te laten stromen.

    Dank

    Maria de Greef, dank je voor je mooie woorden!

    Je hebt een leven te winnen!

    Teruggaan om verder te kunnen nodigt je uit kennis te maken met Verlaat Verdriet en verlate rouw. Te onderzoeken wat Verlaat Verdriet betekent voor jou. Wat verlate rouw voor jou kan betekenen. Veel Verlaat Verdriet-ers zijn je voorgegaan. Hun ervaringen kunnen je op weg helpen. Je inspireren. Bemoedigen als je het even niet meer ziet zitten. Je hebt een leven te winnen!

    Kijken

    Presentatiefilm Teruggaan om verder te kunnen

    Bestellen

    Boek Teruggaan om verder te kunnen

  • | | |

    Stilstaan bij het overlijden van Marjo

    DoorTitia Liese

    ‘Wat jullie nu doen, had ik willen doen.’ Met deze woorden stapte Marjo binnen. De tweede workshop ooit voor Dochters Zonder Moeder. Bijna vijfentwintig jaar geleden. ‘Ik wil dit ook doen’ sprak Marjo tijdens de workshop een aantal keren zeer beslist. De vierde workshop voor Dochters Zonder Moeder (DZM – twee jaar later) gaven Marjo en ik samen.

    We hielden contact. Verloren elkaar uit het oog. Zochten weer verbinding. Verloren elkaar weer uit het oog. Het kon lang duren. Het kon kort duren. Maar altijd was er ergens een lijntje tussen ons.

    Trauma’s

    Ik maakte een deel mee van de worstelingen die Marjo steeds weer aan moest gaan – en aanging – met de zwaarte van haar leven. Soms van dichtbij. Soms van veraf. Steeds opnieuw het verlangen – en de strijd – om de zwaarte van haar leven te verlichten.

    Mede met – en door – Marjo heb ik de omvang en de diepte van de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder leren zien. Leren doorgronden. Leren begrijpen. Niet alleen het leven van de volwassene van nu die in haar/zijn jeugd een ouder – of beide ouders – is verloren door overlijden. Maar ook de trans-generationele doorgegeven trauma’s als gevolg van de ruptuur van het onomkeerbare verlies van een ouder. Mede dankzij Marjo heeft mijn Verlaat Verdriet-werk vorm en inhoud kunnen krijgen.

    Laat het licht schijnen

    Op de kaart van Marjo staat geschreven … ‘Is naar het licht gegaan’…
    Op dezelfde kaart de tekst van Marjo zelf …’Laat het licht schijnen over jullie bestaan’…

    Zelf hoop ik nog jaren mijn bijdrage te kunnen – en te mogen – leveren aan het verlichten van de levens van Verlaat Verdriet-ers.

    Dank voor jouw bijzondere bijdrage aan het werk voor Dochters Zonder Moeder en Verlaat Verdriet-ers.
    We gaan ervoor Marjo.
    Dat beloof ik je bij deze.