• | | | | |

    Jezelf herkennen in andere Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Veel Verlaat Verdriet-ers zijn nooit in hun leven in aanraking gekomen met andere Verlaat Verdriet-ers. Althans: dat gevoel hebben ze. Maar dat is niet omdat er geen andere Verlaat Verdriet-ers zijn. Dat is omdat Verlaat Verdriet een onderwerp is ‘waar je niet over praat.’ Eén op de dertien volwassen Nederlanders is op een leeftijd jonger dan twintig jaar een ouder – of beide ouders – verloren. Dat vertel je niet zomaar aan andere mensen. Maar het is uiterst onwaarschijnlijk dat je als Verlaat Verdriet-er nooit een andere Verlaat Verdriet-er van dichtbij hebt gezien.

    Jezelf herkennen

    Verlaat Verdriet-ers denken dus dat ze de enige zijn. In ieder geval de enige die daar nu nog ‘last van heeft’. (In de volksmond: ‘Zit je daar nu nog mee?’) In het proces van bewust worden van de impact van jong ouderverlies is het helpend de verhalen van andere Verlaat Verdriet-ers te lezen. Hun verhalen in je op te nemen. Jezelf te herkennen in de verhalen van andere Verlaat Verdriet-ers. In het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek tien interviews met Verlaat Verdriet-ers: mannen en vrouwen die in hun jeugd hun moeder, hun vader of hun beide ouders verloren.

    Interviews

    • Katinka, 5 jaar toen ze haar vader verloor door kanker;
    • Robert, 5 jaar toen hij zijn moeder verloor door een auto-ongeval, 10 jaar toen hij zijn vader verloor door longkanker;
    • Pauline, 7 jaar toen ze haar moeder verloor door zelfdoding;
    • Frans, 9 jaar toen hij zijn vader verloor door een auto-ongeval;
    • Maroeschja, 9 jaar toen ze haar moeder verloor door leukemie;
    • Meta: 11 jaar toen ze haar beide ouders tegelijkertijd verloor door een auto-ongeval;
    • Jan: 15 jaar toen hij zijn vader verloor door maagkanker, 21 jaar toen hij zijn moeder verloor door zelfdoding;
    • Silvia: 17 jaar toen ze haar vader verloor door een auto-ongeval;
    • Harry: 22 jaar toen hij zijn moeder verloor door zelfdoding.

    Meer

  • | | | | |

    Workshop Verlaat Verdriet: wat Verlaat Verdriet-ers verder helpt

    DoorTitia Liese

    Workshop Verlaat Verdriet: wat Verlaat Verdriet-ers verder helpt

    Op de zaterdagochtend, tijdens de workshop Verlaat Verdriet, vraag ik deelnemers altijd woorden te geven aan gevoelens bij hun ervaringen in de Verlaat Verdriet-workshop. In verband met het komende symposium voor hulpverleners – Teruggaan om verder te kunnen, op zaterdag 8 november 2025 – heb ik de deelnemers van de workshop van juli 2025 gevraagd of ik hun woorden mag delen via mijn blog en op LinkedIn. Zodat lezers inzicht krijgen in thema’s die spelen bij Verlaat Verdriet-ers. Wat het voor Verlaat Verdriet-ers betekent dat ze de keuze hebben gemaakt de workshop te komen doen. En wat helpend is voor ze.
    De deelnemers hebben mij met alle liefde toestemming gegeven hun woorden en hun voornamen te delen op mijn site, op LinkedIn en op Facebook.

    Vragen

    De deelnemers formuleren hun antwoorden naar aanleiding van de volgende vragen

      • Wat heeft je geraakt;
      • Wat heeft je verbaasd;
      • Wat heeft je geïnspireerd.

    Aartje

    Wat heeft je geraakt

    Door de theorie lijkt alles nog beter te gaan passen. Daar bedoel ik mee dat ik beter ga/kan begrijpen wat het verliezen van papa in mijn leven voor invloed heeft (gehad). Vooral het feit dat het verlies oorzaak is geweest van het verloop van mijn leven, en niet de ‘foute keuzes’ die ik maakte.
    De ontreddering raakt me. Er schijnt nu licht op de leegte. Het is geen verdriet, pijn of angst. Ontreddering is het stilstaan/bevroren zijn in de tijd. Het raakt me dat hulpverlening zo weinig weet/wil weten van de impact van jong ouderverlies op het kind in ontwikkeling. En er ongezien aan voorbij is gegaan (gaat) in al die jaren dat ik hulpverlening heb gehad.

    Wat heeft je geïnspireerd

    Wat mij heeft geïnspireerd, en moed geeft, is het feit dat wij als Verlaat Verdriet-ers onszelf telkens weer uit durven dagen om het proces van teruggaan, doorwerken, onderzoeken en voelen, aan te gaan. Ik kan het. Ik wil het. En ik doe het!

    Mandy

    Wat heeft je geraakt

    De theorie. Opluchting dat veel dingen een plek krijgen. Waarom ik bepaalde dingen doe: controle; verlatingsangst; complicaties. Veel inzicht gekregen, bijvoorbeeld over de leegte die ik nooit gevuld krijg, wat ik ook probeer.

    Wat heeft je verbaasd

    Het zoeken bij mijn man wat hij mij niet kan geven, maar wat ik zelf moet doen. Ik moet meer aan mijzelf geven. Meer leren ontvangen. Meer laten zorgen, in plaats van altijd voor een ander zorgen.

    Wat heeft je geïnspireerd

    Ik wil zorgen dat mijn ruptuur heelt.
    De overeenkomsten in onze verhalen, terwijl er ook zoveel verschilt. Ik wil meer voor mijzelf, en ga hier absoluut meer voor open staan en vooral DOEN. Ik mag er zijn. En ik ben het waard. Ik wil meer dan alleen maar overleven!

    Meer kennis

  • | | |

    Werkbladen bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkoboek

    Werkbladen bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Met enige regelmaat krijg ik het verzoek de Werkbladen behorende bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek  te mailen. Vanzelfsprekend werken de Werkbladen het beste in samenhang met het (Ver)Werkboek. Maar ze kunnen ook uitstekend los van het (Ver)Werkboek worden gebruikt.
    De Werkbladen zijn als downloads gratis beschikbaar op Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Hoofdstukken van de werkbladen die corresponderen met het (ver)werkboek

    1. Zeven kwaliteiten die jou zullen helpen
    2. Over jou: je leven zoals het nu is
    3. Het verlies van toen
    4. Over-Leven – Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet
    5. Je overleden ouder
    6. Je overleden ouder en jij
    7. Herinneringsboek Moeder / Herinneringsboek Vader
    8. Een ingrijpend verlies als jeugdervaring
    9. Gevoelens en emoties
    10. Doen en laten
    11. Rituelen bij Verlaat Verdriet
    12. Zoals ik ben
    13. Interviews

    Tips

  • | | | | |

    Teruggaan om verder te kunnen: het boek

    DoorTitia Liese

    Teruggaan om verder te kunnen

    … ‘Ik hoorde mensen tegen me zeggen: ga door met leven. Kijk niet teveel achterom. Sluit het af. Kijk naar de toekomst. Maar ik moest terug. Terug naar mijn rouw. Terug naar mijn verdriet. Ik ben verdrietig en down geweest, en ik zal het heus nog wel eens zijn. Maar het is het me wel waard geweest om midden in mijn verdriet te zitten. Ik heb eerst goed moeten rouwen om mijn leven weer op te kunnen pakken…’

    De titel van symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen is ontleend aan het boek dat Titia Liese schreef speciaal voor Verlaat Verdriet-ers. In dit boek deelt Titia de kennis die zij heeft ontwikkeld gedurende haar jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers. Aan de hand van eenvoudige schema’s waarmee ze haar kennis verduidelijkt, en citaten van ervaringsgenoten – zoals bovenstaand citaat van de Verlaat Verdriet-ster die de titel heeft gegeven aan het boek, opent Titia op een toegankelijke manier wegen voor Verlaat Verdriet-ers die op zoek zijn naar hulp.

    ‘Ik had nooit kunnen bedenken dat iemand zo tot in detail zou kunnen beschrijven hoe mijn binnenkant eruit ziet. Ongelofelijk, en ook heel bijzonder.’

    Handreikingen

    Teruggaan om verder te kunnen biedt niet alleen Verlaat Verdriet-ers, maar ook hulpverleners waardevolle handreikingen hoe op een goede manier om te gaan met Verlaat Verdriet en verlate rouw. Het laat zien wat het je brengt als je teruggaat. En het laat zien hoe je verder kunt gaan.

    ‘Maar juist die niet leuke periode heeft me veel gegeven. Ik kon bij mezelf naar binnen kijken en vroeg me dagelijks af: wat wil je met je leven? En vooral ook: wat wil ik niet (meer) met mijn leven? Nou, ik wilde niet voor altijd zoveel verdriet voelen, mezelf zo dwars zitten. Door mezelf die dingen af te vragen kreeg ik een veel beter beeld van mezelf. Over wie ik was. Wat ik graag wilde. Wat ik nodig had. Dat maakte me liefdevoller naar mezelf. En sterker. Zo sterk dat ik beslissingen kon nemen waar ik volledig achter stond, maar die wel heel erg eng waren. Waar ik dus veel moed voor nodig had. Het heeft me zelfvertrouwen gegeven dat ik dus echt op mezelf kan bouwen en op mezelf kan rekenen. Dat ik echt dingen zelf en alleen kan. Ik leef weer.‘ 

    Maria de Greef over dit boek

    Maria de Greef, rouwtherapeut en publiciste, schrijft in haar Voorwoord voor Teruggaan om verder te kunnen:

    De titel: Teruggaan, om verder te kunnen sluit naadloos aan bij mijn algemene visie op rouw: Wat achter je ligt, is ook altijd voor je. Maar bij Verlaat Verdriet is het nog meer dan dat. Alles, werkelijk alles in het leven van de mens die jong zijn of haar ouder verloor, is bepaald door dat verlies: de identiteit, relaties, het zich verhouden tot de wereld, tot veranderingen, tot zichzelf. Het leren leven met een gat in je ziel.

    Boeken bestellen

    Symposium

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen, symposium voor hulpverleners op zaterdag 5 april 2025. Ben je hulpverlener? Kom je Verlaat Verdriet-ers tegen in je praktijk? Realiseer je je dat kennis uit ervaring bij kan dragen aan jouw werk met Verlaat Verdriet-ers in hun proces van verlate rouw? In een uitnodigend programma laten we je graag zien en ervaren hoe Verlaat Verdriet-ers in hun proces een leven te winnen hebben. Lees meer over dit bijzondere symposium.

    Rouw kent geen tijd

    In haar video’s op YouTube deelt Titia Liese haar kennis van Verlaat Verdriet en verlate rouw. In 13 modules van rond de 20 minuten per stuk ontvouwt Titia, mede aan de hand van de schema’s die ze tekent, haar bevindingen die ze in de loop van vele jaren onderzoek samen heeft gebracht onder de titel Rouw kent geen tijd.

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet #verlaatverdrietsymposium  #teruggaanomverdertekunnen