• | |

    Act van Tamar slaat precies de spijker op de kop

    DoorTitia Liese

    Na afloop van het symposium sta ik nog even te praten met de vrijwilligster van De Ontmoeting die deze hele dag stand-by voor ons is geweest. Ze heeft de act gezien van Tamar: Herleef. Vertelt dat ze sinds kort is gepensioneerd, maar lang heeft gewerkt op een school voor heel speciaal onderwijs. ‘Ik heb het zo vaak zien gebeuren. Dat is wat kinderen doen. De act van Tamar slaat precies de spijker op de kop. Wat een prachtige voorstelling.’

    Symposium

    Zaterdag 2 maart. Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.
    Aanwezig: Ap Dijksterhuis. Zeventig deelnemers. Vrijwilligers van De Ontmoeting. Onze dagvoorzitter Gerardine. Verlaat Verdriet-vrijwilligers. En wij, het organisatieteam: Els, Paul, Stephanie, Titia.

    Openbaar gedeelte

    Gerardine opent het symposium. Heet alle aanwezigen welkom. Geeft het woord aan Annemieke. Annemieke zond haar artikel over jong ouderverlies in bij de krant: NRC. Kreeg vorige week de mededeling dat haar artikel geplaatst zou worden op de donderdag voorafgaand aan het symposium. Wat daadwerkelijk gebeurde. Annemieke deelt haar artikel met de aanwezigen. Verlaat Verdriet. De gevolgen van jong ouderverlies. Het is allemaal zo goed als tastbaar aanwezig. In haar verhaal. In de aanwezigen.

    Na Annemieke onze spreker van vandaag. Ap Dijksterhuis leest voor uit zijn boek Vader. Vertelt ons wat het met hem heeft gedaan met dit boek aan het werk te zijn. Een mooie combinatie van de man die als jong kind zijn vader verloor: de ervaringsdeskundige. En de psycholoog: de theoretisch deskundige.

    Besloten gedeelte

    Herleef

    Na de koffiepauze het optreden van Tamar in haar zelfgeschreven act Herleef. Wat een prachtige act. Wat raakt deze act de aanwezige Verlaat Verdriet-ers recht in hun hart.

    Ervaringsgenoot

    Dan nogmaals Ap Dijksterhuis. Vragen. En antwoorden. We zien het gebeuren. De man die in de ochtend nog zei: ‘Ik zie mezelf niet als Verlaat Verdriet-er. Ik zie mezelf meer als verlate misser’ wordt in de loop van de dag een Verlaat Verdriet-er. Wordt deel van ons allemaal. Een ervaringsgenoot, in plaats van een spreker. Zo mooi om dit te zien gebeuren.

    Bericht aan zijn vader

    Na Ap Dijksterhuis het woord aan Roy. Roy deelt het bericht aan zijn vader dat hij, geïnspireerd door het boek van Ap Dijksterhuis, heeft geschreven naar aanleiding van de Verlaat Verdriet-workshop een paar maanden geleden: Bericht aan mijn vader.

    Beeld

    Gedurende de dag staat in de hal het schilderij van Elly Binkhorst: Nesten. Met dit schilderij geeft Elly beeld aan een ouderlijk nest, zonder ouder(s).

    De libelle die Eva tekende gedurende haar Verlaat Verdriet-workshop. Nu als symbool voor de elfjes, op de voorkant van het notitieboekje dat speciaal is gemaakt voor deze dag.

    Woord

    We sluiten een prachtige dag af met schrijfworkshops. In kleinere groepen delen over de ervaringen op deze dag aan de hand van eenvoudige schrijfopdrachten. Geschreven in het prachtig vormgegeven notitieboekje dat alle deelnemers op deze dag uitgereikt hebben gekregen.

    Elfjes

    Met tot slot een mooie hoeveelheid Elfjes die, geïnspireerd door de ervaringen van deze dag, ‘zomaar’ uit de pennen vloeiden. De Elfjes hebben we bewaard. Daar verzinnen we nog iets moois mee. Graag sluit ik mijn impressie van deze prachtige, waardevolle dag af met mijn Elfje:

    Symposium
    Samen zijn
    Herkennen en erkennen 
    Elkaar ontmoeten in Nunspeet
    Dankbaarheid 

    Lees meer

    Artikel in NRC van Annemieke Arendsen

  • | |

    Alma Mathijssen: Bewaar de zomer

    DoorTitia Liese

    …. ‘Niet vergeten’ zei ze gewichtig’. Ze keek me aan, haar vingers rond mijn onderarmen. ‘Jouw vader hield zoveel van je.’ Ze bleef kijken, niet bang, voor geen enkel verdriet. Ik hoefde niks te zeggen. ‘Hij houdt zoveel van je.’… 

    Onlangs kreeg ik een tip van een Verlaat Verdriet-ster die me nauw aan het hart ligt. ‘Ken je de boeken van Alma Mathijssen?’ vroeg ze me per app. ‘Nee, ken ik niet’ moest ik haar terug-appen. Nieuwsgierig geworden door haar vraag ging ik op zoek naar Alma Mathijssen (1984, negen jaar toen ze haar vader verloor) Las op haar website over haar boeken. Bestelde meteen haar boek Bewaar de zomer. Het boek speelt zich grotendeels af in het kleine dorp in Noord Italië, waar haar ouders ooit een bouwval kochten.

    Bewaar de zomer

    Bewaar de zomer las ik in één adem uit. In een zorgvuldig gecomponeerd verhaal weeft Alma Mathijssen heden en verleden tot een mooi weefwerk. Gevolg en oorzaak. Oorzaak en gevolg. Liefdevol en respectvol naar haar beide ouders. Naar de ingewikkelde man die haar vader was. Die ziek werd, en overleed toen ze negen was. Naar haar moeder met wie ze, enigst kind, overbleef. ‘Op het moment dat van een ouder het meest wordt gevraagd, is die ouder daar het minst toe in staat. Dat kan haast niet goed gaan.’ las ik jaren geleden in een boek van een psychiater die zowel met kinderen als met volwassenen werkte. De moeder van Alma, die zich staande probeert te houden. Ondanks alles opvoerder te zijn. Het kind Alma dat de worstelingen van haar moeder ziet. Besluit haar moeder niet nog meer overlast te bezorgen. Geen moeilijke vragen (meer) te stellen.

    Citaat

    …..’Ik weet wat het is om in de steek te worden gelaten. Ik ken de dood. Wist dat mijn vader dood was toen mijn moeder de buurman omhelsde, daar was geen taal voor nodig. Ik waarschuwde mijn leraar voor de naderende dood van mijn vader, maar hij wilde me niet geloven. Taal heeft zich teruggetrokken toen mijn vader me aankeek, een dag voor zijn dood. Taal was verdwenen in de hal van de buren. Heeft me niet gegeven wat ik vroeg toen ik zestien was en voor de rest van mijn leven zal ik proberen het wel te krijgen.’ …….

    Citaat

    Twee keer sloeg de motor af.
    ‘Alma! Marita!’ 
    Mijn moeder nam het pad naar de weg al, ik holde erachteraan. Kleine Lucia was naar de vallei gekomen. Ze was al aan de praat met mijn moeder toen ze me zag en stilviel. Ze spreidde haar armen, keek me aan, opende haar mond zonder iets te zeggen, en draaide haar hoofd naar mijn moeder alsof ze het niet kon geloven. Elke keer als ze me zag gebeurde dit.
    ‘Mia stella’ kraaide ze terwijl ze haar armen om me heen sloeg. Haar Italiaans kan ik verstaan, ze praat kalm en gebruikt vaak dezelfde woorden. ‘Niet vergeten’ zei ze gewichtig’. Ze keek me aan, haar vingers rond mijn onderarmen. ‘Jouw vader hield zoveel van je.’ Ze bleef kijken, niet bang, voor geen enkel verdriet. ik hoefde niks te zeggen. ‘Hij houdt zoveel van je.’… 

    Kenmerkende patronen

    Ook bij het lezen van dit boek zullen de Kenmerkende Patronen je helpen zicht te krijgen op patronen die je –  ook bij jezelf – tegenkomt. Patronen die zich in je hebben ontwikkeld als gevolg van het vroege verlies van je ouder(s).

    Symposium

    Symposium Ontmoeting met Ap Dijsterhuis laat je ervaren wat het je brengt het vroege verlies van je ouder een liefdevolle plek te geven in je leven van nu.

    ‘Jouw vader hield zoveel van je.’ Ze bleef kijken, niet bang, voor geen enkel verdriet. Ik hoefde niks te zeggen. ‘Hij houdt zoveel van je.’…  Misschien wel het mooiste citaat van een Verlaat Verdriet-ster over het vroege verlies van haar vader dat ik in jaren heb gelezen.

    Lezen

    Alma Mathijssen
    Bewaar de zomer 
    Kenmerkende Patronen 

    Wat je verder helpt

     

  • | | |

    NESTEN, verbeelding en Verlaat Verdriet-symposium

    DoorTitia Liese

    Soms valt je iets toe. Iets wat je niet had bedacht. Ineens is het er. Toeval. Toeval bestaat, denk ik dan weer eens verheugd. Persoonlijk ben ik dol op het toeval.
    Vorige week sprak ik Gerardine Marechal. Onze dagvoorzitter bij symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis. Gerardine vertelde me over de expositie van het werk van kunstenares Elly Binkhorst komende april, mei en juni in De Ontmoeting in Nunspeet. De plek waar ons symposium plaatsvindt.

    Tegenwoordig woont Elly in Nunspeet. Maar ruim voor die tijd, en zelfs voor de tijd dat ze met haar partner naar Frankrijk vertrok waar ze een eigen centrum voor kunstbeoefening en bezinning opzette, volgde Elly een workshop Dochters Zonder Moeder bij mij. Elly verloor jong haar moeder, na een lang ziekbed. ‘Ik heb mijn moeder eigenlijk nooit gezond gekend’ vertelt Elly me vanochtend bij een kopje koffie.

    Inmiddels heeft Elly zich ontwikkeld tot kunstenares. NESTEN is het project waarmee ze zich al sinds enige tijd bezighoudt. ‘Echo’s uit het ouderlijk nest’ zegt ze daar zelf over.

    Elly Binkhorst

    Ik ben 67 jaar, van origine uit de buurt van Amsterdam, en sinds eind 2019 neergestreken in het kunstenaarsdorp Nunspeet. Na 11 jaar in Normandië, Frankrijk.
    Ik wil dus nog graag schilderijen en objecten maken waar bezoekers zich in herkennen. Om kunnen glimlachen. Of ook nog een pijnstootje voelen… Werk dat ze aanspreekt. In beweging brengt. Niet alleen maar voor de mooi!
    ‘Echo’s die weerkaatsen in elke generatie’ zingt Wende Snijders. Dat inspireert mij zo enorm.
    Wat zijn mijn echo’s.
    Welke moeten we achter ons laten om écht volwassen te worden.
    En hoe breng ik die zo goed mogelijk in beeld?

    Aanwezig bij het symposium

    Uit haar werk NESTEN kiest Elly een groot werk, dat ze bij het symposium tentoonstelt. Zelf is Elly ook deelneemster aan symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op 2 maart a.s. in De Ontmoeting in Nunspeet. Je kunt haar daar ontmoeten. Als kunstenaar. Maar ook als ervaringsgenoot.

    Lees meer over Elly Binkhorst

    Elly Binkhorst

    Meer informatie over het symposium

     

  • | |

    Ode aan een klootzak, Rine Palsma

    DoorTitia Liese

    Ode aan een klootzak

    Onlangs belde een Verlaat Verdriet-ster me in verband met een boek dat ze had gelezen. Titel van het boek: Ode aan een klootzak. ‘Een heftig boek’ vertelt de Verlaat Verdriet-ster me aan de telefoon. ‘En zo herkenbaar.’ Boek geschreven door een vrouw die als heel jong kind haar moeder verloor door overlijden. Er bleef iets hangen in me in verband met de titel. Wat kan een boek met zo’n titel zijn? Maar ik ging naar de boekhandel. Bestelde het boek. Haalde het boek 3 dagen later op in de boekhandel. Las het boek.

    Verlaat Verdriet-verhaal

    Een herkenbaar Verlaat Verdriet-verhaal. Ervaringen die een – jong – kind niet zouden moeten overkomen. Die een kind niet zou moeten ervaren. Maar die kinderen overkomen. Getuige de vele schrijnende Verlaat Verdriet-verhalen die ik in de loop van mijn lange Verlaat Verdriet-werk heb gehoord. Verhalen van eenzaamheid. Van ontreddering. Pijn. Verdriet. Wanhoop. Boosheid. Verhalen die vaak verborgen zijn gebleven. Verborgen worden gehouden. Uit schaamte.

    Citaat

    Als jonge pubers vertrokken Rine Palsma en haar zus met hun stiefmoeder vanuit Friesland naar Limburg. Hun biologische moeder was al een tijd overleden, en hun vader bleef alleen achter. Contact was er niet of nauwelijks. Wat Rine niet wist is dat haar vader zijn leven en dat van de mensen om hem heen nauwgezet documenteerde.

    Dat kwam aan het licht na zijn overlijden: 26 dozen vol archiefmateriaal stonden er. Met dat materiaal kon Rine het leven van haar vader reconstrueren. Die zoektocht leidde tot het boek ‘Ode aan een klootzak‘.

    Rine Palsma

    Rine Palsma werd geboren in Friesland. Haar stiefmoeder nam haar als 12-jarige en haar zus mee naar Limburg om nooit meer terug te keren. Als ervaringsdeskundige bij uitstek ging ze later in de psychiatrie werken. Ze staat bekend om haar kracht en nuchterheid en positieve benadering om situaties te normaliseren. Momenteel is ze werkzaam als consulent bij Steunpunt voor mantelzorgers Parkstad. 

    Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet

    Onlangs bracht ik in mijn blog nog eens de Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet onder de aandacht. Je leest zoveel meer als je je bewust bent van deze kenmerken. Pak ze er nog eens bij als je besluit dit boek te gaan lezen. Mogelijk helpen ze je meer verbanden te zien tussen oorzaak en gevolg. Of liever gezegd in dit verband: tussen gevolgen en oorzaak.

    Het warme bad van de Kenmerkende Patronen

    Lees meer

    Ode aan een klootzak