• | |

    Niet meer over praten: de watersnoodramp van 1953

    DoorTitia Liese

    In Volkskrant Magazine van dit weekend (21 januari 2023) staat een groot artikel in verband met een nieuw boek over de watersnoodramp van 1953 in Zeeland: Waters. Waters is een boek in woord en beeld, met ervaringsverhalen. Het verhaal van Jo Tanis-Meijer raakte me zo, dat ik het hele verhaal graag met je wil delen. Zij verloor als 3-jarige bij de watersnoodramp haar moeder, twee zusjes en haar broertje.

    Nooit meer over praten

    Jo Tanis-Meijer, nu 71 jaar:
    ‘We hebben in een boom gezeten. Mijn broer zei: Pa, ik kan niet meer, ik laat los. Mijn moeder en mijn zusjes zijn meteen al verdronken. 
    Ik dacht dat ik in een helikopter was geweest, maar wist het niet zeker. Wat was echt? Later zag ik televisiebeelden waarop mijn vader uit een helikopter kwam, met mij op zijn arm. 
    Een dokter zei tegen mijn vader: Als je nu wilt dat ze het snel vergeet, moet je er nooit meer over praten.

    Eenzaam

    In een kamer vol mensen kan ik me nog eenzaam voelen.
    Het gevoel dat alle anderen bij elkaar horen. En daar hoor ik niet bij.

    Trouwring

    Toen ze mijn moeder vonden, deden ze haar trouwring af. Die kreeg ik van mijn vader toen ik 12 was. Ik draag de ring van mijn moeder altijd. Haar stem kan ik mij niet meer herinneren, maar haar gezicht wel. 

    Kleinzoon

    Ik heb een kleinzoon die zijn biologische moeder niet kent. Hij is geadopteerd. Ik voelde meteen een band, omdat ik begrijp wat hij heeft meegemaakt. We hebben allebei een zwart gat in ons verleden, toch? vroeg hij. 

    Kinderen

    Mijn vader zei: achteromkijken wil je niet, vooruitkijken wil je niet, maar dan kijk je naar beneden en dan zie je wat je nog hebt.
    Ik trouwde met een zeeman. Was altijd alleen met de kinderen. Ik wilde ze zo snel mogelijk volwassen maken, opdat ze alles zelf konden als ik er niet meer zou zijn. 
    Zelf ben ik er meer over gaan praten toen mijn kleindochter ernaar vroeg. Ik vond het makkelijker om er met kinderen over te praten dan met volwassenen. 

    Water

    Ik had er geen moeite mee maar ik bleef altijd wakker als het stormde. Ik legde altijd kleren klaar voor als je plotseling op moest staan. Als het stormt, ga ik kijken naar het water. 

    Boek

    Robin de Puy en Maria Barnas
    Waters
    (Verschijningsdatum van het boek: 24 januari 2023)

    Meer lezen over Verlaat Verdriet

    Teruggaan om verder te kunnen

  • | | | | |

    Afval verwerk je, verlies niet

    DoorTitia Liese

    Vanochtend stuurde een Verlaat Verdriet-er mij de tip van het interview met Gijs van der Sanden in FLOW: Afval verwerk je, verlies niet.
    Ik geef de tip graag aan je door.

    Interview met Gijs van der Sande

    Gijs van der Sande,
    journalist, auteur en ervaringsdeskundige

    Citaat uit FLOW

    Hoe reageerde jij toen rouw op je deur klopte?

    “Toen mijn vader stierf – hij werd 57 – woonde ik net in Amsterdam. Ik was jong, stapte het studentenleven in. Ik was mijn leven aan het optuigen en opeens moest ik mijn vader missen. Los van het verdriet dat ik natuurlijk had, voelde rouw daardoor een beetje als die vervelende oom die het feestje komt verpesten. Ik had er geen ruimte voor, hier had ik niet om gevraagd.

    Zo snel mogelijk probeerde ik mijn leven weer op te pakken en dat lukte. Ik merkte dat missen en jong zijn hand in hand konden gaan. Ging nog steeds naar festivals met vrienden, of naar de club. Uithuilen kon ik bij mijn moeder. Daardoor was de rouw nog te dragen. Totdat mijn moeder vier jaar later ook doodging. Ik moest niet alleen afscheid nemen van haar, maar ook van het kind-zijn. Het voelde in alle opzichten als een enorm verlies.”

    Gijs van der Sanden

    Dingen die je vergeet – rouwen voor beginners

    Meer Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • | |

    Niemands Nummer 1

    DoorTitia Liese

    Een Verlaat Verdriet-er stuurde me informatie over een expositie, een documentaire en een website over het verlies van beide ouders door de dood in je jeugd: Niemands Nummer 1.

    Citaat van de website Niemands Nummer 1

    Opgroeien zonder ouder(s), kun je je dat voorstellen? Er zijn veel jonge nabestaanden die tussen wal en schip vallen omdat zij volgens de wet als volwassene worden gezien wanneer zij 18 jaar zijn. Zo kun je zonder pardon je huis worden uitgezet, moet je niet alleen je eigen maar ook de financiële zaken van je ouders regelen, je studie zien te halen en dat terwijl je midden in een rouwproces zit. Dat niet alleen, ook relaties met school, vrienden en familie veranderen. Want wie gaat je nu de weg wijzen, wie vraag je om hulp? Hoe vind je dan een weg in het leven zonder ouders, wanneer je niemands onvoorwaardelijke nummer 1 meer bent?

    Expositie Niemands Nummer 1

    In de expositie ‘Niemands Nummer 1’ nemen we je mee in de realiteit van weeskinderen in Nederland. Onderdeel van de expositie is de fragmentarische documentaire van +/- 30 minuten.
    Middels 3 persoonlijke verhalen kun je zien hoe jonge wezen in Nederland een weg zoeken in het leven terwijl ze opgroeien zonder hun onvoorwaardelijke thuis: ouders. Hoe ziet hun leven eruit?
    Waar lopen ze tegenaan?
    En hoe zorgen zij er voor dat de wereld weer aan hun voeten ligt?

    Website Niemands Nummer 1

    Meer lezen over jong ouderverlies

    Titia Liese
    Teruggaan om verder te kunnen 

    Zien

    Titia Liese
    Rouw kent geen tijd – gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn

    Doen

    Workshop Dubbel Ouderverlies

  • | | | |

    Herinneringen: fictie en werkelijkheid

    DoorTitia Liese

    Op 19 december j.l. scheef ik de blog In je hele lijf ervaren over een hele sterke herinnering aan de kerstavond voorafgaand aan het overlijden van mijn moeder. Tientallen jaren heeft die herinnering – een van de weinige herinneringen die ik had (dacht te hebben) aan de tijd rond het overlijden van mijn moeder – deel uitgemaakt van mij.

    Het Mijnenveld

    Vandaag is het 17 januari 2023. Ik ben bezig mijn Verlaat Verdriet-werk te onderzoeken in verband met het verduurzamen van mijn werk. Het overdragen van mijn Verlaat Verdriet-werk. Het Mijnenveld – de invloed van ervaringen voor, tijdens en na het overlijden van de ouder(s) – speelt daarin een grote rol. Als ergens mijn kennis en kunde zichtbaar en overdraagbaar is, dan is dat in Het Mijnenveld.

    Verhuizing

    Vandaag maak ik mij gedachten over de invloed van ‘verhuizing’ na het overlijden van de ouder(s). Even kan ik niet verder met denken en schrijven. Neem een korte time-out. Zoek even de stilte en de donkerte op van mijn slaapkamer. Van m’n bed. Pak een boek. Nog voor ik het boek open heb geslagen dringt het op volle kracht tot mij door. Dat wat ik op 19 december 2022 heb geschreven over de kerstnacht kan niet waar zijn.

    Dat wat ik tientallen jaren heb gehouden voor een herinnering aan de nacht voor mijn moeder overleed. Waar ik nooit een seconde aan heb getwijfeld IS NIET WAAR. KAN NIET WAAR ZIJN. Kan zelfs helemaal niet waar zijn. De situatie die ik in deze blog beschrijf – het huis, mijn kamer, mijn bed, de plek. Dat is het huis en de plek waar we vijf jaar na het overlijden van mijn moeder naartoe zijn verhuisd. Even voel ik een enorme kortsluiting in me. Even wordt het helemaal donker. Wat ik schreef kan dus niet waar zijn. Althans: niet waar het de avond voor de dood van mijn moeder betrof.

    Waarschijnlijk is het waar dat er blazers Stille nacht bliezen in de nabije buurt van ons huis. Dat is heel goed mogelijk. Mogelijk heb ik me op die avond ergens ongemakkelijk over gevoeld. Of ongelukkig. Maar het is niet zo dat dit verbonden was aan het ziekbed van mijn moeder. Althans niet op de manier zoals ik in mijn blog beschrijf.

    Lees meer

    Blog In je hele lijf ervaren 

    Kijk

    Het Mijnenveld , module 5 uit de serie video’s Rouw kent een tijd.