• | |

    Kinderen horen erbij

    DoorTitia Liese

    Vroeger werden kinderen niet bij een uitvaart betrokken. Ze werden niet als nabestaanden gezien. Ook niet als het kind een gezinslid verloor: een ouder of een broertje of een zusje.
    Wel werd er tegen ze gezegd: ‘Hoe gaat het met je moeder?’. ‘Zorg maar goed voor je vader.’ ‘Lief zijn, hoor! Je moeder/ je vader heeft het moeilijk.’
    Kinderen zijn kinderen.
    Maar: kinderen zijn ook mensen.
    Kinderen horen erbij.

    Kinderen horen erbij

    Tegenwoordig gaat dat anders. Kinderen worden meer bij de uitvaart betrokken. Ze mogen de kist beschilderen. Ze mogen tekeningen maken. Ze mogen ballonnen oplaten. En soms mogen kinderen ook gewoon bij de uitvaart iets zeggen.
    Kinderen zijn mensen.
    Maar: kinderen zijn ook kinderen.
    Kinderen horen erbij.

    Existentiële crisis

    Anders dan vaak wordt gedacht, wordt daarmee niet bewerkstelligd dat kinderen die vroeg een onomkeerbaar, levensveranderend verlies meemaken ‘daar later geen last van hebben.’ In feite laat dat juist zien dat de impact van jong ouderverlies vele, vele malen groter is dan vaak wordt verondersteld.
    Het verlies van een ouder – of beide ouders – op jonge leeftijd is namelijk geen life-event. Het verlies van een ouder – of beide ouders – is een existentiële crisis in het leven van een jong mens dat nog volop in ontwikkeling is.

    Vertrouwen

    Een kind dat een ouder verliest, verliest veel meer dan die ouder alleen. Het kind verliest ook geborgenheid. Veiligheid. Continuïteit. Het kind verliest vertrouwen. Niet zozeer het vertrouwen in mensen, maar vele malen ernstiger nog dan dat alleen: het kind verliest vertrouwen in het leven.
    Verliesangst komt in de plaats van vertrouwen.
    Verliesangst nestelt zich in alle levensgebieden. En groeit mee naar volwassenheid.
    Leven veranderde in overleven.

    Overleven

    Als volwassene kun je dan tegen psychische en fysieke beperkingen aanlopen, die zijn ontstaan als gevolg van dat vroege, onomkeerbare verlies.
    Dat betekent niet dat je een sukkel bent. Een loser die niet over voldoende veerkracht beschikt(e). Veerkracht na het verlies van een ouder betekent namelijk overleven.

    Aan overleven hangt altijd een prijskaartje. En dat prijskaartje moet je onder ogen gaan zien (lees meer over de gevolgen Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet en/of maak de Zelftest 1 / Zelftest 2

    Aandacht

    Het betekent niet dat je overgebleven ouder ‘alles’ fout heeft gedaan.
    Het betekent ook niet dat jij ‘alles’ fout hebt gedaan.
    Het betekent dat het tijd is aandacht te besteden aan de gevolgen van het vroege verlies van je ouder(s) in je leven van nu.

    Leven

    Titia Liese biedt je diverse mogelijkheden om van overleven naar leven te gaan.

    Boeken

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
    Gids voor Verlaat Verdriet
    Teruggaan, om verder te kunnen

    Basisworkshop

    De basisworkshop Verlaat Verdriet / Dubbel Ouderverlies helpt je te onderzoeken wat de gevolgen van het vroege verlies van je ouder(s) voor jou hebben betekend. En betekenen in je leven van nu. Welke thema’s er bij jou spelen. De basisworkshop biedt je ook de mogelijkheid te delen met  ervaringsgenoten. Alleen dat laatste zal je al zoveel herkenning, erkenning en opluchting brengen.
    Lees meer over de basisworkshop Verlaat Verdriet / de basisworkshop Dubbel Ouderverlies

    Jaartraining

    De jaartraining De kunst van het verbinden die Titia Liese en Geerte Cammeraat ook in 2018-2019 aanbieden geeft je de gelegenheid gedurende een jaar in een kleine groep en n een veilige omgeving aandacht te blijven besteden aan jouw Verlaat Verdriet.
    Je opnieuw te verbinden.
    Met jezelf.
    Met je overleden ouder.
    Te helen.
    Lees meer over de jaartraining De kunst van het verbinden

    Kom in beweging. Je hebt een leven te winnen!

  • | |

    Workshop Dubbel Ouderverlies

    DoorTitia Liese

    Workshop Dubbel Ouderverlies

    Voor twee workshops Dubbel Ouderverlies staan nieuwe data gepland, namelijk op 21, 22 en 23 juni 2018 en op 2, 3 en 4 augustus 2018.

    De workshop Dubbel Ouderverlies is bedoeld voor volwassenen die in hun jeugd hun beide ouders verloren door overlijden.
    De workshop wordt gegeven door Verlaat Verdriet-specialist Titia Liese in samenwerking met yoga-docent Albertine Richaerts. Titia verloor op haar 8e haar moeder, Albertine verloor op haar 10e haar beide ouders in een jaar tijd.

    Extra data

    Normaal gesproken vindt de workshop Dubbel Ouderverlies 1 maal per jaar plaats. In verband met een aantal aanvragen die we in korte tijd binnen kregen, hebben we besloten extra data te plannen op 21, 22 en 23 juni en op 2, 3 en 4 augustus.

    In de workshop van 21, 22 en 23 juni is nog 1 plaats beschikbaar.
    In de workshop van 2, 3 en 4 augustus zijn nog 2 plaatsen beschikbaar.

    Lees meer

    Lees meer over de workshop Dubbel Ouderverlies.
    Lees meer over Titia Liese.
    Lees meer over Albertine Richaerts.

    Informatie

    24 mei 2018
    Bureau Funale hanteert, reeds sinds de oprichting, strikte policy ten aanzien van veiligheid en privacy van personen. Daar waar mogelijk een enkele aanpassing alsnog noodzakelijk is om aan de wettelijke eisen GDPR/AGV te voldoen, werken we aan deze aanpassingen.

    Wil je meer weten over de workshop Dubbel Ouderverlies: neem contact op met Titia Liese via het Contactformulier,
    of bel Titia Liese 0341- 260 289 / 06 – 53 76 58 43.
    Of neem contact op met Albertine Richaerts 06 – 22 63 31 95
    of via de site van Albertine.

  • | |

    Herinneringsboek Moeder, Herinneringsboek Vader

    DoorTitia Liese

    Naar aanleiding van de blog van gisteren maak ik Verlaat Verdriet-ers graag attent op het bestaan van Herinneringsboek Moeder en Herinneringsboek Vader.
    Gisteren (2 april 2018) schreef ik namelijk de blog over Zoeken naar mijn moeders moeder die verdween in het verzet. Het boek van Yoeke Nagel over de levenslange zoektocht van haar moeder, die als 13-jarige in 1944 haar moeder verloor.

    Levenslange zoektocht

    In haar boek maakt Yoeke een van de grote  Verlaat Verdriet-thema’s zichtbaar: de levenslange zoektocht na het vroege verlies van een ouder.
    Wie was je?
    Wat gebeurde er?
    Wat betekende ik voor jou?
    Wat betekende het verlies voor mij?
    Wat heeft het verlies betekend voor mijn leven?

    Zoeken

    In mijn Verlaat Verdriet-werk neem ik altijd de tijd om Verlaat Verdriet-ers te laten zien hoe helend het werkt je ouder een zichtbare plaats in je leven van nu te geven. Je weer te verbinden met de ouder die heeft geleefd. In plaats van – zoals die verbinding zich vaak voordoet – met de ouder die dood is. In plaats van verbonden te zijn met de schaduw van de dood je (weer) voluit te verbinden met het leven.

    Herinneringsboeken

    Naar aanleiding van de genoemde blog van gisteren wil ik je nog eens wijzen op het bestaan van Herinneringsboek Moeder en Herinneringsboek Vader. Twee formats die we – speciaal voor Verlaat Verdriet-ers – hebben ontwikkeld.

    Met het Herinneringsboek onder je arm kun je, als het ware, als een journalist te werk gaan. Op zoek naar feiten. Naar herinneringen. Naar achtergronden. Je ouder plaatsen in de context van haar/zijn familie. In de context van haar/zijn tijd. Feiten van verzinsels onderscheiden.
    Je onderzoekt je eigen herinneringen. Kloppen ze? Zijn ze van jezelf? Heb je ze van horen zeggen? Heeft de tijd je herinneringen vervormd? Of misschien zelfs wel vervormd?

    Vinden

    Als je werkelijk op zoek gaat, vind je altijd meer dan je tevoren dacht.
    De negatieve ‘dingen’ die je mogelijk over je ouder te horen krijgt helpen je je ouder vanuit je volwassen perspectief – als gelijkwaardige – te beschouwen.
    De positieve ‘dingen’ zijn een warm bad. Een welkome aanvulling op je gevoel van eigenwaarde dat mogelijk, net als bij veel andere Verlaat Verdriet-ers, een beetje wankel is.
    Kom in begeweging.
    Ga op zoek.

    Laat het Herinneringsboek je gids zijn.

    Gratis downloaden

    Je kunt de Herinneringsboeken gratis downloaden van deze site.

    Tips

    Wil je meer weten over de gevolgen van jong ouderverlis op de langere termijn?
    Lees Gids voor Verlaat Verdriet – wegen naar herstel.

    Heb je behoefte aan meer structuur in je verlate rouwproces?
    Gebuik het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek.

  • | |

    Yoeke Nagel: Zoeken naar mijn moeders moeder

    DoorTitia Liese

    Zoeken
    naar mijn moeders moeder
    die verdween in het verzet.

    ‘Mijn grootmoeder is verdwenen in de oorlog, lang geleden, niet teruggekomen, dood waarschijnlijk, maar in ons gezin heel aanwezig in verhalen en tastbaar gemis. Een vrouw met mythologische proporties; een soort eenhoorn, waar we allemaal diep respect voor hadden, al had alleen mijn moeder haar ooit in het echt gezien.’

    Yoeke Nagel

    Najaar 2017 leerden we elkaar kennen. Yoeke Nagel – journalist, schrijfcoach, boekenvroedvrouw en nog veel meer – en ik. Onmiddellijk was er een enorme klik tussen ons. Ik wist dat de moeder van Yoeke vroeg haar moeder was verloren. Zou dat de oorzaak zijn van de klik?

    Mijn moeders moeder

    Yoeke vertelde me dat ze bezig was een boek te schrijven over de zoektocht van haar moeder Esther naar haar moeder Jeanne die in de oorlog spoorloos verdween. ‘Zou jij, als Verlaat Verdriet-specialiste een korte recensie willen schrijven over dit boek?’ vroeg Yoeke me de tweede keer dat we elkaar spraken. ‘Het is de bedoeling dat dit boek – Zoeken naar mijn moeders moeder – in maart 2018 uitkomt.’ 

    Jeanne van Emden

    Ik stemde daar graag in toe. Nam het manuscript mee. Begon thuisgekomen onmiddellijk te lezen. En werd volkomen meegezogen in wat ik las.
    Het verhaal van de levenslange zoektocht naar Jeanne van Emden (geboren 1899, verdwenen 1944) door dochter Esther (geboren in 1931, 13 jaar als haar moeder spoorloos verdwijnt) en (klein)dochter Yoeke (geboren 1963).
    Jeanne van Emden. Joods. Verzetstrijdster. Activiste die de grote idealen van de internationale linkse beweging uitdroeg. Waar ze maar kon.

    Idealen

    Ik werd meegezogen. Deze beweging kende ik van huis-uit. De grootse idealen. De bevlogenheid. De liefde voor de literatuur. Voor dichters en denkers. Voor kunst die voor ieder mens bereikbaar zou zijn. Al lezend was het alsof ik de boekenkast van Jeanne als mijn broekzak kende. De ruggen van haar boeken zou herkennen als de boeken die ook in de boekenkasten van mijn ouders stonden.

    De wereld van mijn ouders

    Dat was de wereld van mijn ouders. Toen mijn moeder nog leefde. Altijd ben ik me ervan bewust geweest dat ik het gemis van mijn moeder het meest heb gevoeld in het verlies van die wereld. Van die cultuur. De cultuur die mijn beide ouders in liefde verbond.
    Wat een verrassing ineens weer in die wereld meegenomen te worden. Terug te vinden hoe het was, wat zo uit mijn leven verdwenen leek te zijn.

    Lichtpunt

    Dit is mijn persoonlijke ervaring met het boek van Yoeke.
    Ik stel mij voor dat dit boek ook voor anderen een lichtpunt, en een bron van inspiratie, kan zijn.

    Voor de Verlaat Verdriet-ers die nu 70+ zijn. De Verlaat Verdriet-ers die in oorlogstijd een ouder – of hun beide ouders – verloren (citaat uit het boek: ‘Je kunt de geschiedenis pas afsluiten als hij is vastgelegd’).

    Voor de kinderen van Verlaat Verdriet-ers (citaat uit het boek ‘Voor mij was er een zware erfenis van de waarschijnlijk-dode moeder van mijn moeder: een opdracht. Eentje die nooit hardop werd uitgesproken, maar wel voelbaar was’). En hun kinderen.

    Teruggaan

    ‘Teruggaan in de geschiedenis om betekenisvol verder te kunnen leven’ sluit Yoeke haar voorwoord af.
    Zoeken naar mijn moeders moeder: een lichtend voorbeeld van teruggaan, om verder te kunnen!

    Zoeken

    Yoeke Nagel
    Zoeken naar mijn moeders moeder
    ISBN 9789492844071