• | |

    Ontreddering: gezien en gehoord worden

    DoorTitia Liese

    Je denkt dat ‘het verwerkt’ is. Het speelt voor je gevoel allang geen rol meer in je leven. En dan, ineens, speelt het weer op. Er gebeurt ‘iets’ waardoor ontreddering, oud verdriet, oude pijn en eenzaamheid weer – voor even – aangeraakt worden.

    Mij overkwam dat vorige week toen ik naar m’n plek op Terschelling ging. Ik was alleen. In mijn huisje was ik al sinds januari niet meer geweest. Het werd al donker. Het was een beetje koud buiten. Ineens overviel me – totaal onverwacht – een gevoel van ontreddering. Van pijn. Verdriet. Eenzaamheid. Even duurde het voor ik begreep wat er aan de hand was. Maar toen drong het tot me door…

    Verlatenheid

    Op mijn 8e verloor ik mijn moeder. Het leven leek gewoon door te gaan. Met mijn schoolklas ging ik een dag op schoolreis. Hoe? Geen idee meer. Waarheen? Geen idee meer. Of het een leuke dag was? Geen idee meer. Maar ineens voelde ik weer hoe het was. Al die moeders – en een enkele vader – die bij het hek van de school stonden om hun kind op te wachten. Voor mij was er niemand die op mij wachtte. Niemand die me meenam naar huis. Het was die ontreddering, die intense eenzaamheid die ik weer even voelde. Die verlatenheid.

    Alleen naar huis

    De weg naar huis ging ik alleen. Thuisgekomen was er niemand die vroeg hoe mijn dag was geweest. Niet omdat er niemand was. Er was wel iemand. Namelijk ‘mijn stiefmoeder’. Maar die was niet geïnteresseerd in mijn verhaal. En riep alleen maar dat ik wel vuil geworden zou zijn. En trouwens: mocht ze wel geïnteresseerd zijn geweest, dan was ik heus niet van plan geweest haar te vertellen of het leuk  was geweest. Of juist niet leuk.

    Pijn, verdriet en eenzaamheid

    Op Terschelling voelde ik even weer die pijn. Die intense eenzaamheid, die verlatenheid van toen. Dat verdriet. Niet gezien. Niet gehoord. Ontreddering. Het was goed dat die gevoelens weer even werden aangeraakt. Want ik realiseerde me ook hoe vaak ik toch nog primair reageer vanuit die oude gevoelens. Ze zijn er dus nog. Ze zijn deel van mij. En dat mag. Nu wel.

    Je gezien en je gehoord voelen

    Even weet ik weer, letterlijk aan den lijve, hoe belangrijk het is je gezien te voelen. Gehoord. Ik weet weer even helemaal waarom ik in mijn Verlaat Verdriet-werk Verlaat Verdriet-ers juist dat wil geven. Gezien worden in de ontreddering van toen. Gehoord worden.

  • | | |

    Lineaire tijd en circulaire tijd 2: een eye-opener

    DoorTitia Liese

    De circulaire tijd

    Ineens zitten we er middenin. De circulaire tijd. Ineens is onze jachtige manier van leven tot stilstand gekomen. Ons leven van doelen stellen. Van presteren. Altijd meer. Groter. Sneller. Verder.
    Plotseling moeten we ons aanpassen aan een manier van leven die voor ons al generaties lang achter ons ligt. Wij, moderne wereldburgers, die gewend zijn dagelijks van hot naar her en weer terug te vliegen. Plotseling, en door de nood gedwongen, moeten wij ons aanpassen aan de circulaire tijd.

    Eye-opener

    In mijn Verlaat Verdriet- workshops is het altijd weer een eye-opener voor de deelnemers. Het besef dat er meer bestaat dan alleen de lineaire tijd. Dat er ook een circulaire tijd bestaat. (En dat al sinds het ontstaan van de aarde……….).
    Over de lineaire tijd schreef ik in mijn blog Lineaire tijd en circulaire tijd 1. Vandaag neem ik je mee naar de grootste eye-opener (althans: wat tijd betreft!) voor Verlaat Verdriet-ers: de circulaire tijd.

    Stilstaan, om verder te kunnen

    De circulaire tijd is de natuurlijke tijd. De tijd van licht en donker. De tijd van de seizoenen. De seizoenen die, onveranderlijk, altijd weer terugkeren. Er is altijd weer een tijd van zaaien. Altijd weer een tijd van groei. Er is altijd weer een tijd van oogsten. Altijd weer een tijd van stilstand om de grond tot rust te laten komen. Tot zich weer een nieuwe tijd aandient van zaaien. Van groei. Oogst. Rust.

    In de circulaire tijd kun je altijd terugkomen op iets. Als zich weer een Verlaat Verdriet-thema aandient hoef je jezelf niet meer te verwijten (of te laten verwijten) dat je ‘er in blijft hangen’ of dat  je ‘het allang achter je had moeten laten.’ In de circulaire tijd betekent het – niet meer en niet minder – dat een Verlaat Verdriet-thema dat (weer) bij je speelt nogmaals aandacht nodig heeft.

    Voor alles is een tijd

    Door nog weer eens stil te staan bij een Verlaat Verdriet-thema geef je jezelf de gelegenheid er – zonder zelfverwijt – op terug te komen. Het thema nogmaals te onderzoeken. Een laagje dieper te gaan.

    De circulaire tijd geeft je de gelegenheid ingrijpende, levens-veranderende gebeurtenissen in je leven te integreren. Ze deel te laten worden van je ervaringen door ze te onderkennen. Te onderzoeken. Te erkennen. Deel te laten worden van wie je bent geworden.

    Stilstaan geeft ruimte voor inspiratie. Voor je geest openstellen. Voor creativiteit. Zelfonderzoek. Tijd voor zaaien. Voor groei. Tijd om te oogsten.
    Ruimte om de tijd te nemen voor heling. Met geduld. Aandacht. En boven alles met liefde. Voor jezelf. En voor het leven.

  • | | |

    Veranderen: je moet er iets voor doen

    DoorTitia Liese

    ‘Het is nu eenmaal zo’.
    ‘Zo ben ik nu eenmaal.’
    ‘Dat is nu eenmaal mijn karakter.’

    Kun je je karakter veranderen? is een vraag die regelmatig langs komt in de media. Verwezen wordt dan naar diverse vormen van cursussen, coaching, trainingen en therapieën die je kunt doen met het doel veranderingen te bewerkstelligen.
    Kan dat? is dan de vraag. Kun je je karakter veranderen?

    JA

    Als het Verlaat Verdriet-ers betreft is mijn antwoord volmondig JA (vooropgesteld dat we nu even niet een discussie aangaan over wat karakter eigenlijk is!).

    Wie ben ik?
    Wat wil ik?
    Wie was ik voor ik mijn ouder(s) verloor?
    Welke invloed hebben de gebeurtenissen na het overlijden van mijn ouder(s) op mij gehad?
    Op welke manier hebben de gevolgen van het vroege verlies mij (mede) gevormd?
    Wat kan ik?

    Overleefkracht

    Je verloor in je jeugd je ouder(s). Moest gaan overleven. Je ontwikkelde aanwezige talenten. Talenten groeiden uit tot kwaliteiten. Kwaliteiten die je in kon zetten om te overleven. Die deel uit gingen maken van je identiteit. Aanpassen. Zorgen. Presteren. Organiseren. Je verantwoordelijk voelen.
    Overleefkracht.

    Schaduw

    Andere talenten kwamen in de schaduw terecht. Talenten die zich niet konden ontwikkelen omdat je niet meer kwetsbaar durfde te zijn. Omdat je niet meer de steun kreeg die je nodig had om kwetsbare talenten te laten groeien tot kwaliteiten.

    Onderzoek

    Onderzoek eens hoe dat bij jou zit.
    Welke talenten hebben zich kunnen ontwikkelen tot kwaliteiten?
    Op welke manier zijn je kwaliteiten deel uit gaan maken van wie je bent geworden?
    Wat doe jij met je kwaliteiten?
    Hoe zet jij je kwaliteiten in? En waarom?
    Van welke talenten weet je diep van binnen dat je ze hebt. Die jou als mens zouden verrijken als ze alsnog kunnen groeien. Zichtbaar kunnen worden.

    Veranderkracht

    Kijk eens in de spiegel en realiseer je hoe groot jouw potentieel is om te veranderen. Om jezelf zichtbaar te maken. Je te manifesteren.
    Leer vertrouwen op je veranderkracht.
    Welkom in je nieuwe leven!

  • | |

    Als kind je beide ouders verliezen door de dood

    DoorTitia Liese

    Kinderen die een ouder verliezen aan de dood ontwikkelen angst. Ze worden bang ook hun overgebleven ouder te verliezen. Ik schreef er gisteren over in mijn blog https://wp.ronalt.nl/2020/03/12/als-kind-een-ouder-verliezen-aan-de-dood/

    Verlies van beide ouders

    Voor een aantal kinderen is deze angst werkelijkheid geworden. Ze verloren hun beide ouders. Sommige kinderen verloren hun ouders na elkaar. Bijvoorbeeld door ziekte. Of de overgebleven ouder overleed als gevolg van zelfdoding. Omdat hij/zij het verlies van de partner niet kon dragen. Deze kinderen groeiden een aantal jaren op met hun overgebleven ouder in hun oorspronkelijke ouderlijk huis. Tot ook de overgebleven ouder stierf.
    Andere kinderen verloren hun beide ouders tegelijkertijd. In Nederland meestal als gevolg van een ongeval.

    Alles kwijt

    Kinderen die hun beide ouders verliezen raken alles kwijt. Hun ouders. Het huis waarin ze woonden. Hun vertrouwde omgeving. De school. Vriendjes en vriendinnetjes. In een aantal gevallen ook hun broertjes en/of zusjes.
    Ze kwamen terecht in een pleeggezin. Soms bij directe familie. Soms bij vrienden of kennissen van ouders. Of bij wildvreemde mensen.
    Ze gingen zwerven, omdat ze zich op geen enkele plek meer veilig konden voelen.
    In sommige gevallen bleven broers en zussen bij elkaar wonen in het ouderlijk huis. Een oudere broer en/of een oudere zus – die ook zelf beide ouders was verloren – kreeg de ouderrol toebedeeld.
    In sommige gevallen was er geen voorziening getroffen en bleef een kind (alleen) wonen in het ouderlijk huis (Ik verzin dit niet. Ook niet 2020).

    Nooit meer onvoorwaardelijk aanwezig kunnen zijn

    Niet meer leven in je vertrouwde gezinscultuur. Waar de dingen waren zoals ze waren, en gingen zoals ze gingen.
    Je aanpassen.
    Nooit meer onvoorwaardelijk aanwezig kunnen zijn.
    Altijd dankbaar zijn.

    Nog een paar vormen waarop je je overgebleven ouder kunt verliezen

    De overgebleven ouder

    • kan het verlies van haar/zijn partner niet verwerken en gaat disfunctioneren, bijvoorbeeld door emotioneel op een kind/de kinderen te gaan leunen;
    • kan haar/zijn opvoedtaken niet meer aan en laat het kind/de kinderen als opvoeder in de steek;
    • raakte aan de drank als gevolg van het verlies van de partner;

    Sommige kinderen ‘verloren’ hun overgebleven ouder aan een nieuwe partner.

    Overleven

    In je jeugd je beide ouders verliezen betekent dat je alles kwijt raakt wat je vertrouwd was. Leven is overleven geworden.