• | | | |

    Schouder aan schouder grote veranderingen in werking zetten

    DoorTitia Liese

    Soms is het even – of iets langer – stil, terwijl je eraan gewend bent regelmatig nieuwe berichten te lezen over Verlaat Verdriet en verlate rouw. Dan kan het lijken alsof er niets gebeurt. Niks is minder waar. Schouder aan schouder zetten we grote veranderingen in werking. Tijd voor een update.

    Symposia

    Om te beginnen een korte terugblik. Na ons succesvolle symposium Vader, symposium voor Verlaat Verdriet-ers in 2024 organiseerden we met een mooie groep Verlaat Verdriet-vrijwilligers symposium Teruggaan om verder te kunnen voor hulpverleners. Tijdens deze gedenkwaardige dag deelden tal van Verlaat Verdriet-ers – onder leiding van onze dagvoorzitter Maria de Greef – hun ervaringen met aanwezige hulpverleners. Een mooie, nieuwe stap in de erkenning van de kwaliteiten van ervaringskennis!

    Websites

    Al enige tijd werken we, in een klein team van gedreven Verlaat Verdriet-vrijwilligers, aan de transitie van de bestaande Verlaat Verdriet-website. Deze website is inmiddels technisch gezien te veel verouderd om nog langer in de huidige vorm te functioneren. De inhoud van de site wordt onveranderd hoog gewaardeerd. We werken daarom toe naar behoud van de inhoud, gestoken in een nieuwe jas. Je zult het gaan zien!

    Heb je onze nieuwe website Kenniscentrum Verlaat Verdriet gezien? Tot onze grote vreugde, en dankzij de inzet van Verlaat Verdriet-ers Stephanie en Ronald, tevens ervaren webmasters, heeft kennis uit ervaring een nieuwe eigen plek gekregen. Ga gauw kijken als je deze nieuwe website nog niet hebt gezien. Heb je zelf Verlaat Verdriet-kennis uit ervaring te delen? Meld het ons via onze nieuwe site. Van harte welkom!

    Boeken

    In 2024 is Titia samen vormgeefster Stephanie gestart met onze nieuwe reeks Verlaat Verdriet verwerken en helen. De eerste twee titels van de reeks zijn verschenen ter gelegenheid van het symposium: Teruggaan om verder te kunnen in een nieuwe uitgave en helemaal nieuw Handreikingen voor hulpverleners. Binnenkort als deel van de reeks ons boek Gat in je ziel (op dit moment uitverkocht). Boeken bestellen

    Nieuw boek

    Buiten genoemde reeks is – in samenwerking met tal van ervaringsgenoten – een heel nieuw, verrassend boek in de maak. Geïnspireerd op de aansprekende bijdragen van Verlaat Verdriet-ers aan symposium Teruggaan om verder te kunnen gaat ons nieuwe boek de schoonheid van een verlaat rouwproces zichtbaar maken. Wordt aan gewerkt!

    Internationaal

    Italië

    Op het pleintje van Codiponte staat een huis. Casa Matilda – Huis voor levensverhalen. Onder leiding van projectleider Maartje Schönefeld werkt haar team van bouwkundigen, bouwers en technici hard aan de restauratie van dit eeuwenoude huis aan het middeleeuwse Toscaanse pleintje. Werk in uitvoering: nog even geduld!

    Schotland

    Geïnspireerd door ons Verlaat Verdriet-werk in Nederland legt Annemieke de basis voor Verlaat Verdriet-werk in Schotland. Onder haar leiding hebben in Edinburgh inmiddels de eerste twee bijeenkomsten met Verlaat Verdriet-ers plaatsgevonden. Als dat geen mooie stappen zijn!

    Allernieuwst internationaal

    Als lezer van deze blog ben je mogelijk al bekend met de twee Zelftests in de website. De bestaande drukbezochte Zelftests gaan we inhoudelijk professionaliseren en meertalig maken, te beginnen bij Engels. Zo kunnen wereldwijd Verlaat Verdriet-ers op een eenvoudige doeltreffende manier ontdekken wat het vroege verlies van hun ouder(s) voor hun betekent!

    De weg van liefde

    Ben je geïnspireerd geraakt door het lezen van deze blog? Is het voor jou tijd weer aandacht te besteden aan Verlaat Verdriet-thema’s die bij jou spelen? Thema’s die voor jou belangrijk zijn? Er is nog een plekje voor je in de Verlaat Verdriet-retraite De weg van liefde 2026. Zaterdag 11 – vrijdag 17 april. Je bent van harte welkom! Lees meer over De weg van liefde .

  • | | | |

    Narcis, boek van Judith Fanto

    DoorTitia Liese

    ‘Gedurende enkele minuten leek het alsof ik me buiten de wereld bevond. Daarna overviel me een besef dat me tot op de dag van vandaag zo vertrouwd is als het vallen van de avond en het gloren van de ochtend: de ervaring dat alle mensen die van betekenis zijn in mijn leven het op enig moment onaangekondigd verlaten.'(bladzijde 71)

    Narcis

    Na de dood van zijn alleenstaande moeder wordt de tienjarige Hermann (!) Loch (!) opgeëist door een voor hem onbekende Oostenrijkse tante. Zijn Oostenrijkse vader heeft hij slechts één keer in zijn leven ontmoet, de tante nog nooit. Van haar bestaan weet hij niets, van het bestaan van zijn vader nauwelijks iets.
    In een volslagen vreemd land, bij een volslagen vreemde tante, met een volslagen vreemde taal, in een volslagen vreemde stad probeert Hermann (Manno genoemd) zich staande te houden door zich zo goed en zo kwaad als dat gaat aan te passen aan de eisen die zijn nieuwe situatie aan hem stelt.

    Vrienden

    Tot hij tijdens een zomerkamp in de gelegenheid is kennis te maken met een groepje van vijf leeftijdsgenoten die zijn vrienden worden. Voor het eerst na het overlijden van zijn moeder gaat hij een verbinding aan met vrienden, hoewel hij zich ook in die vriendschappen altijd een buitenstaander voelt. Vrienden die, oppervlakkig gezien, elkaar steunen door dik en dun.

    ‘……………. Via de spiegelwand achter de bar zag ik hoe de anderen Franzi troostten. Ineens voelde ik me van hen die me zo vertrouwd waren als door een glazen wand gescheiden. Mijn vrienden hadden een leven naast onze vriendschap, een maatschappelijk leven met sociale contacten, verenigingen, familiebanden en een publieke persoonlijkheid. Voor hen was onze vriendschap een vrijplaats, een plek waar zij verlost waren van het keurslijf van hun sociale groep en de druk van de maatschappij – dat monsterverbond van schone schijn en vijanddenken. Voor mij vervulde onze vriendschap de rol van familie, vriendenkring en maatschappelijke bedding ineen; ze waren mijn sociale groep. Ik verontschuldigde me, zei dat ik hoofpijn had en vertrok.’ (bladzijde 115)………..

    Iemand die er niet toe doet. Die niet gezien wordt.

    ………….. ‘Ineens werd ik overvallen door een heftige gewaarwording, alsof iemand in het vredige schemerdonker van mijn binnenste onverwacht een licht aandeed. Nogmaals tuurde ik naar de illustratie en de lege spiegel. Ik had geen reflectie, ik was onzichtbaar. Kleurloos.’ (bladzijde 92)…………

    Vlucht

    Tot het oprukkende nazisme niet alleen Wenen, maar heel Oostenrijk in bezit neemt. Manno, in die tijd succesvol restaurateur (!) van geschilderde kunstwerken, ontvlucht zijn ‘vaderland’ en gaat terug naar zijn ‘moederland’.

    Geschiedenis

    Narcis van Judith Fanto neemt je mee in de verwoestende veranderingen in het leven van een jong kind dat als tienjarige zijn moeder verliest, verstrengeld met verhaallijnen van de verwoestende ontwikkelingen in het Europa van de 20e eeuw.

    Lees meer

    Judith Fanto 

    Bestellen

    Narcis is een van de mooist gecomponeerde, inlevende boeken die ik ooit heb gelezen over de levenslange impact van jong ouderverlies. Zeker voor Verlaat Verdriet-ers: een aanrader.

    Narcis 

  • | | | | |

    Hulpverlening en ervaring ontmoeten elkaar bij symposium

    DoorTitia Liese

    Teruggaan om verder te kunnen

    Annemieke A. schreef haar verslag Hulpverlening en ervaring ontmoeten elkaar over een prachtige dag: symposium Teruggaan om verder te kunnen. Het bijzondere symposium voor hulpverleners waar we – vanuit onze ervaringen – hebben laten zien dat een Verlaat Verdriet-proces een uitnodiging is terug te gaan, om verder te kunnen. Een prachtige dag, mede dankzij de inzet van zo’n twintig Verlaat Verdriet-ers die op deze dag als onbetaalde vrijwilligers hun bijdrage hebben geleverd.

    Een dag die er niet had kunnen zijn als niet zeven – eveneens onbetaalde –  ervaringsgenoten ruim anderhalf jaar lang schouder-aan-schouder dit symposium hebben voorbereid. Een mooie groep, die al werkend steeds beter en mooier op elkaar ingespeeld raakte. Zo hebben we niet alleen een mooi en waardevol symposium neer kunnen zetten, maar zijn we ook als groep gegroeid in het verduurzamen van de kennis van Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Hulpverlening en ervaring ontmoeten elkaar bij symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Op 8 november 2025 kwamen rond de 50 hulpverleners samen in Harderwijk om meer te leren over Verlaat Verdriet: het levenslange effect van de vroege dood van een ouder, en alles wat daarbij komt kijken. Het was een dag vol ervaringsverhalen, maar ook vol herkenning. Want al snel nam de dag na rondvraag van dagvoorzitter Maria de Greef een onverwachte wending: veel van de aanwezige hulpverleners zijn ook zelf ervaringsdeskundige. Lees een verslag van een bijzonder symposium waar kennis en ervaring op een bijzondere manier samenkwamen…..

    Het verslag van Annemieke

    Lees het hele verslag van Annemieke A., en zie de mooie foto’s die fotograaf Alex Witteveen op deze dag voor ons heeft gemaakt op Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

  • | | | | | |

    Verdriet verwerken en verlies verwerken

    DoorTitia Liese

    De specifieke dynamiek van verlate rouw bij Verlaat Verdriet. Het is nog lang geen kennis die beklijft. Niet alleen bij Verlaat Verdriet-ers zelf, maar zeker ook niet bij professionals. De moeite waard dus om er ook hier nog eens bij stil te staan. In de Verlaat Verdriet-workshops is het steeds weer een eyeopener voor de deelnemers als ik mijn visie op verdriet verwerken en verlies verwerken toelicht.

    Verdriet verwerken en verlies verwerken

    In het Nederlands maken we, ook gevoelsmatig, geen of nauwelijks verschil tussen verdriet verwerken en verlies verwerken. Als het om volwassenen gaat is het niet zo’n ramp dat we dat verschil niet maken. Maar als het om kinderen gaat is het wel degelijk een regelrechte ramp dat we het verschil niet maken tussen beide termen.

    Verdriet verwerken

    Je kunt kinderen helpen het verdriet om een ouder in goede banen te leiden – en laat niemand nalaten dat op een goede manier te doen. (tip: bij een goede manier voor het in goede banen leiden van jong ouderverlies maak je op een goede manier gebruik van ervarings-gebaseerde kennis van de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder).

    Verlies verwerken

    Het vroege verlies van een ouder – of beide ouders – kan pas verwerkt en geheeld worden als duidelijk is wat het onomkeerbare verlies van de ouder(s) – en de ingrijpende veranderingen die dat verlies tot gevolg heeft gehad – heeft aangericht op het moment van het verlies/de verliezen en de jaren die daarop zijn gevolgd. En niet eerder. De levenslange impact van jong ouderverlies wordt pas werkelijk serieus genomen als goede en adequate hulp voorhanden is voor volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) verloren.

    Om over na te denken

    De gevolgen van jong ouderverlies kunnen pas verwerkt en geheeld worden als duidelijk is wat dat verlies heeft aangericht. Dus in de volwassenheid.

    • Zolang we blijven denken dat we problemen kunnen voorkomen – namelijk dat ‘ze’ er later last van krijgen;
    • zolang we niet onder ogen zien hoe omvangrijk de impact van onomkeerbare, levens-veranderende ervaringen in een kinderleven is;
    • en zolang we niet de diepte en de omvang van jong ouderverlies onderkennen en erkennen

    creëren we problemen die groter en hardnekkiger zijn we ons voor kunnen (en willen) stellen. Ondanks al onze goede bedoelingen.

    Symposium voor hulpverleners

    Ervaar en leer als hulpverlener op de meest mooie en indringende manier meer van de levenslange impact van de gevolgen van jong ouderverlies tijdens symposium Teruggaan om verder te kunnen.

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Van Verlaat Verdriet naar verdriet verlaten

    Zien en horen

    Rouw kent geen tijd