• | |

    Herman Koch in Volkskrant Magazine, zaterdag 6 januari 2024

    DoorTitia Liese

    In de Volkskrant App van vandaag lees ik het interview van Nathalie Huigsloot met Herman Koch dat morgen, 6 januari 2024, in Volkskrant Magazine verschijnt: Herman Koch wilde deze kop zo lang mogelijk vermijden: ‘Herman Koch ongeneeslijk ziek’.

    In dit interview vertelt hij over de ongeneeslijke prostaatkanker die hem getroffen heeft. Herman Koch (1953) was 17 jaar toen hij zijn moeder verloor, en 25 jaar toen hij ook zijn vader verloor. Zijn goede vriendin Ruth Bergmans: ‘Het pantser van vroeger is er niet meer. Hij schrijft ook veel ontroerender over zijn vroeg overleden ouders dan in zijn eerste werk. Er zit verdriet in hem, dat je nu door de hormoontherapie nu meer ziet.’ Herman Koch: ‘In Finse dagen schrijf ik ook heel openhartig over mijn ouders en mijn jeugd, maar dit is toch anders’. 

    Kreeg je flashbacks naar je jeugd als enig kind, dat beide ouders op zijn 25e verloor? Dat je dacht: het zal toch niet gebeuren dat mijn zoon zo meteen hetzelfde overkomt?
    ‘Zeker in het begin had ik dat. Het voelde als een verdrietige herhaling. Maar ook dan geldt weer: je moet jezelf ook weer niet te belangrijk maken. Want zijn leven zal ook weer doorgaan. Wat er ook gebeurt. En je haalt er ook iets uit. Ik voelde mezelf heel volwassen toen ik op mijn 17e de begrafenis van mijn moeder organiseerde. Dus het is niet alleen maar negatief, er groeit ook iets van’. 

    Schrijver en vriend Frans Thomése zei eerder over je dat het vroege overlijden van je ouders ervoor heeft gezorgd dat je ernstig in de liefde en in het vaderschap bent gaan staan. Vanuit het idee: meer heb ik niet, dus hier moet ik wel iets van maken, ik kan het me niet permitteren daar flierefluitend mee om te gaan. Vond je dat een rake observatie?
    ‘Ja, heel erg. Je tilt niet meer licht aan dat soort dingen., die tijd is gewoon voorbij. En dat gevoel heb ik nu ook. Die drie-eenheid met mijn vrouw en mijn kind is het allerbelangrijkste. Belangrijker dan schrijven ook.’ 

    Lees meer

    Finse dagen 

    Een lange, onhandige jongen van negentien die ervoor kiest om op een zeer afgelegen plek op het land en in de bossen te gaan werken. Het klinkt wellicht romantisch, maar dat was het niet. Zijn moeder was kort ervoor overleden en Herman ging erheen om weg te zijn van zijn vader en diens nieuwe vriendin, en om uit te stellen wat hij eigenlijk allang wist.
    Veertig jaar later is Koch terug in Finland en stuit hij op een dichtbundel die expliciet verwijst naar zijn eerdere verblijf. Niet langer kan hij deze periode afdoen met een grap. Hij neemt zijn eigen geschiedenis onder de loep, onderzoekt hoe herinneringen werken en hoe hij dit verhaal kan vertellen zonder de werkelijkheid te besmeuren.
    Finse dagen van Herman Koch is een indringende roman over rouw, volwassen worden en over wat je woorden moet geven en wat beter verzwegen kan blijven.

  • | | |

    Samenwerken met een Belgische Verlaat Verdriet-ster

    DoorTitia Liese

    Samenwerken met een Belgische Verlaat Verdriet-ster

    ‘Angelique, er ligt een heel Verlaat Verdriet-werkveld voor je open in België’ mailde ik Angelique voorafgaand aan de workshop Verlaat Verdriet van afgelopen december. In het formulier voor Persoonlijke Gegevens las ik dat Angelique werkzaam is als rouwbegeleider in de buurt van Gent. ‘Ik kom echt helemaal voor mezelf’ mailde Angelique me terug. ‘Ik kom niet voor m’n werk.’ Ze kwam, ze zag en ze ging deze dagen helemaal voor zichzelf.

    Magisch

    ‘Ik geloof niet in magie’ mailde Angelique me een paar weken na de workshop. ‘Maar wat er met mij is gebeurd tijdens en na de workshop is magisch.’ Het was een bijzondere workshop, de workshop van afgelopen december. Een workshop waarin heel bijzondere dingen gebeurden. Bij Angelique. Bij de andere deelnemers. En bij mij.

    Mailbox ontploft

    Wat deelname aan de workshop extra bijzonder maakte voor Angelique was de gelijktijdigheid waarmee de deelname aan de workshop samenviel met een groot interview met haar over het vroege verlies van haar vader, in een Vlaamse krant.

    ‘Mijn mailbox is ontploft’ meldde Angelique me in de eerste week na publicatie van het artikel. ‘Zoveel Belgische Verlaat Verdriet-ers die me gemaild hebben. Ze schreven me hun verhaal. Verlaat Verdriet-ers die, net als zoveel Verlaat Verdriet-ers in Nederland en elders op de wereld, worstelen met de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s). Die zich niet gezien voelen. Zich niet gehoord voelen. Zich niet gekend weten. Niet erkend. ‘Ik wil in België aan het werk gaan met Verlaat Verdriet-ers. Deze mensen bieden wat ik zelf zo nodig heb gehad. Waar ik zelf nood aan had, zoals we dat in Vlaanderen zeggen. Ik wil leren van jou.’

    Is het te doen tussen al die Nederlanders?

    ‘Is het te doen daar, tussen al die Nederlanders?’ In de dagen van de workshop ontvangt Angelique diverse meelevende berichtjes van familie, vrienden en collega’s. ‘Ja hoor’ laat Angelique ze weten. ‘Er gebeurt hier een heleboel. Maar het gaat goed met me. Heel goed.’

    Samenwerken

    Op zaterdag 31 december jl spreek ik Angelique aan de telefoon. ‘We zijn bezig met het organiseren van symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op zaterdag 2 maart 2024 in De Ontmoeting in Nunspeet. Zou je in de middag een schrijfworkshop willen geven voor Verlaat Verdriet-deelnemers?’ vraag ik Angelique. ‘Ja’, zegt Angelique. ‘Dat wil ik doen.’ Op zondag 1 januari 2024 hebben wij – Els, Paul, Stephanie en ik (Titia) van het ‘Organisatiegroepje Symposium’ Angelique van harte opgenomen in ons midden.

    De eerste stappen voor nieuwe samenwerking België – Nederland / Nederland-België 2024 zijn gezet!

    Lees meer

  • | |

    Wakker gekust door liefde

    DoorTitia Liese

    Verdriet
    Verlaat Verdriet
    Verlaat Verdriet verlaten
    Wakker gekust door liefde
    Sleutel

    Ik wil hier iets met je delen. Iets wat wel heel persoonlijk is. Misschien wel het meest intieme persoonlijke wat ik hier ooit met je heb gedeeld. Laat me dan daarmee 2024 beginnen.

    Huis van herinneringen

    Op woensdag 27 december ben ik aangekomen op Terschelling. Mooi op tijd om nog even in onze kringloopwinkel te kijken of ik een boek kan vinden voor de komende dagen. Ik vind een boek van Nicci Gerrard dat ik nog niet ken. Huis van herinneringen. Ik houd van Nicci Gerrard. Van haar observaties. Haar mooie beschrijvingen. Haar vermogen in de huid, het hoofd en de ziel van andere mensen te kruipen.

    Verlaat Verdriet-boek

    Ik ben nog niet zo heel ver gevorderd in het boek als ik ‘het’ tegenkom. De 94-jarige hoofdpersoon Eleanor is haar vader verloren voor haar geboorte. Gesneuveld aan de Somme, in de Tweede Wereldoorlog. Haar moeder vier maanden zwanger. Een Verlaat Verdriet-boek.

    Liefde

    Ik lees over haar diepste geheim dat gaandeweg in het boek wordt onthuld. Haar harmonieuze, liefdevolle huwelijk met de man van wie ze hield, maar voor wie ze geen hartstocht kon voelen. Haar tumultueuze en hartstochtelijke geheime relatie met de man die ze ontmoette. Met wie ze een kortstondige, tot mislukken gedoemde, relatie aan is gegaan.

    Al lezend begint het bij mij te stromen. Vrouw. Midden twintig. Onomkeerbaar verlies als jeugdervaring. Jonge vrouw, die vanaf haar aller-vroegste jeugd haar gevoelens in zichzelf heeft opgesloten. In een geheime kamer. De sleutel weggegooid. Tot ze, als twintiger, een man ontmoet. Een man die, direct en onvoorwaardelijk, toegang heeft tot haar ziel. Tot het diepste van haar zelf. Tot gevoelens die ze onbereikbaar ver weg had gestopt.

    Mij overkwam dat als twintiger. Een totale liefde. Een man van wie ik me bewust was dat ik meer van hem hield dan van mezelf. Met wie ik boven alles kinderen wilde krijgen. Een liefde die gedoemd was te mislukken. Die faliekant mislukte. De jaren die volgden herinner ik me als de meest verdrietige, pijnlijke, eenzame, vreselijke jaren van mijn leven. Maar tegelijkertijd was er iets onomkeerbaars gebeurd in mij. Iets wat met het perspectief van nu de weg in mij opende naar liefde.

    Wakker gekust?

    Is het toeval dat ik regelmatig werk met Verlaat Verdriet-ers – zowel mannen als vrouwen – die naar mij toe zijn gekomen na een vergelijkbare ervaring? Liefde. Een hartstochtelijke relatie. Een relatie die, door welke oorzaak dan ook, gedoemd was te mislukken. Een relatie die toegang gaf tot de geheime, afgesloten kamer van gevoelens. Wakker gekust door de liefde?

    Lezen

    Huis van herinneringen

  • | |

    Verlaat Verdriet: ideeën, plannen en initiatieven voor 2024

    DoorTitia Liese

    Ideeën, plannen en initiatieven

    Verlaat Verdriet: op deze plaats deel ik graag ideeën, plannen en initiatieven voor 2024 met je.

    Verdriet
    Verlaat Verdriet
    Verlaat Verdriet verlaten 
    Samen verwerken en helen
    2024 

    Agenda 2024

    Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

    Symposium. Geplande datum op zaterdag 2 maart 2024. Zet de datum alvast in je agenda. Er is nog een klein voorbehoud, dus volg de informatie over het symposium in mijn blogs.

    Terugkomweekend Dubbel Ouderverlies

    ‘Zo fijn om weer samen te zijn met mensen die mij begrijpen. Die ik begrijp. Met wie ik de ervaring van het verlies van mijn beide ouders kan delen’. Samen met Albertine Richaerts heb ik een datum gepland voor een nieuw terugkomweekend Dubbel Ouderverlies: 19, 20 en 21 april 2024.

    De weg van liefde

    Schrijfretraite in Villa le Muse in Codiponte. Voorjaar en/of najaar 2024. Volg mijn blogs of neem nu al contact op als je deelname overweegt.

    Werk in uitvoering 2024

    Nieuwe website.

    Tijdens De weg van liefde oktober jl. ontstond het aanbod. Twee deelnemers aan De weg van liefde gaan samen een nieuwe website voor ons bouwen. Begin 2024 gaat het werk van start.

    Casa Bodoni

    Lees meer over plannen, ideeën en initiatieven rondom Centrum voor levensverhalen Casa Bodoni in Codiponte in mijn blogs.

    Complicaties rondom je geboorte

    Ook ontstaan tijdens De weg van liefde in oktober jl.: Verlaat Verdriet en de mogelijke invloed van complicaties rondom je geboorte. Hoe kunnen we een handreiking ontwikkelen voor bewustwording van de mogelijke invloed van complicaties rondom je geboorte op wie je bent geworden, en daarmee op je verlate rouwproces. De eerste stappen zijn gezet. Wij gaan verder.

    Verlaat Verdriet en verlate rouw internationaliseren

    ‘Ik heb het hele web afgespeurd naar iets of iemand die weet wat jij weet en/of doet wat jij doet’ vertelt Annmieke tijdens de workshop. Annemieke is werkzaam als onderzoeker en docent, verbonden aan Public Health. ‘Ik heb niets en niemand gevonden’ vertelt ze. ‘Jouw werk is uniek en moet geïnternationaliseerd worden’. Een opsteker voor iets wat al heel lang sluimert bij mij. Wordt aan gewerkt in 2024!

    Animatiefilm

    Tijdens de Terugkomdag liet Annemieke een animatiefilmpje zien van de WHO over depressie. ‘Een dergelijk filmpje zou er moeten zijn over Verlaat Verdriet en verlate rouw.’ Ook dit idee is in vruchtbare aarde gevallen. We zijn er onmiddellijk mee aan de slag gegaan: Mijnen en mijlpalen. Volg ons in mijn blogs!

    Verlaat Verdriet structureren

    Mijn kennis en kunde van Verlaat Verdriet en verlate rouw structureren tot een samenhangend en overdraagbaar aanbod. Zowel voor Verlaat Verdriet-ers en hulpverleners in Nederland en België, als wereldwijd. Wordt aan gewerkt in 2024. Volg mijn blogs.

    Wens

    Symposium Ontmoeting in de moedermaand. Het is mijn wens in de moedermaand mei (2024) een symposium te organiseren met focus op verlies van je moeder in je jeugd: Ontmoeting in de moedermaand. Of het gaat lukken kan ik nu nog niet zeggen. Volg de blogs ook over dit onderwerp.

    Workshops

    En natuurlijk ook in het komende jaar de meerdaagse workshops Verlaat Verdriet en Dubbel Ouderverlies. Lees alles over de workshops Verlaat Verdriet en Dubbel Ouderverlies op www.verlaatverdriet.nu

    Leef mee
    Denk mee
    Doe mee
    Ga mee

    Ik wens je alle goeds voor 2024,
    en graag TOT ZIENS!

    Titia