• | |

    Afscheid nemen van je buitenkant

    DoorTitia Liese

    Afscheid nemen van mijn buitenkant

    ‘Willen jullie alsjeblieft niet in m’n buitenkant trappen? Want daar zit nou net mijn probleem.’ Het is inmiddels tientallen jaren geleden. Vrijwel letterlijk met de rug tegen de muur meldde ik me indertijd aan bij het toenmalige RIAGG. En werd afgewezen. Ze zagen geen probleem bij mij.
    Ik weet niet meer hoe, maar mijn smeekbede werd verhoord. Ik werd geaccepteerd. Mocht een traject starten bij een psychologe. Helaas. Zonder succes. Maar achteraf gezien wel een eerste poging om de muur waarachter ik me verborg een beetje te openen. Een poging die me uiteindelijk veel heeft gebracht. Die me – stap na stap – afscheid liet nemen van mijn buitenkant.

    Jouw buitenkant

    Als je dit leest ben je waarschijnlijk in je jeugd je ouder(s) verloren. Mogelijk ben je nu 30 jaar en verloor je 25 jaar geleden je vader. Of je bent 56 jaar en je verloor 40 jaar geleden je moeder. Je lijkt te functioneren. Je functioneert. Op je overlevingsmechanismen. Op wat je gespiegeld krijgt door mensen die je ontmoet. Die jou het gevoel geven: wat doe je het toch goed! Terwijl je van binnen weet dat het niet klopt.
    Je gevoel van eenzaamheid wordt nog groter. Met wie kan je je pijn nog delen als jouw buitenkant laat zien: ik red me prima. Met wie kan je je verdriet dan delen? Je angsten? Met wie kan je de ontreddering delen die altijd opnieuw de kop op steekt als je weer alleen bent?
    Dan voel je weer hoe eenzaam je je in werkelijk voelt. Je poetst je buitenkant weer op. Verbergt je littekens maar weer onder een dikke laag make-up. Je trekt je meest extravagante kleding aan. Gaat naar de sportschool. Doet weer extra je best. Om maar weer bewonderd te worden. Voor jouw buitenkant.

    Afscheid nemen van jouw buitenkant

    Totdat je weer alleen bent. De leegte voelt. Weer erkenning moet zoeken bij andere mensen. Je eindelijk tot het besef komt dat je zo niet verder wilt. Dat dit niet leven is, maar verblijven in een schijnwereld. Zoals de veiligheid achter de muur die je hebt opgetrokken in werkelijkheid schijnveiligheid is.
    Als je besluit dat het zo niet langer gaat. Dat je het zo niet langer wilt. Wilt leven in plaats van overleven. Een tipje van de sluier oplicht. Naar buiten gluurt. Besluit: ik ga het doen. Ik ga het aan. Jezelf belooft dat je het werk gaat doen dat gedaan moet worden. Ophoudt met mijmeren. Discipline opbrengt. Doorgaat. Ook als het tegenzit. De moed opbrengt afscheid te nemen van jouw buitenkant.

    Dat zijn de Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de Verlaat Verdriet-workshops mag werken. Dan kunnen we ineens samen een Elfje schrijven. Zoals bij verrassing gebeurde in de Verlaat Verdriet-workshop van de afgelopen dagen.

    Verlies
    Verlate rouw
    Verlate rouw verwerken
    Verbinden en opnieuw vertrouwen
    Volwassen

    Horen, zien, lezen, doen

  • | |

    Het eiland van de verdwenen bomen

    DoorTitia Liese

    Het eiland van de verdwenen bomen

    Ada is 17 jaar als haar moeder overlijdt. Haar vader en Ada groeien na het verlies steeds meer uit elkaar. Beiden komen terecht op een eigen eiland van elkaar ontzien, en zwijgen.

    Cyprus

    Als haar tante Meryem onverwacht van Cyprus naar Londen komt, de woonplaats van dochter er vader, krijgt Ada de gelegenheid het verleden van haar ouders te ontrafelen. Stap na stap onderzoekt Ada de gelaagde geschiedenis van haar ouders; haar moeder Turks-Cypriotisch, haar vader Grieks-Cypriotisch.

    Dit boek neemt je mee in de bewogen geschiedenis van het eiland waar Ada’s ouders oorspronkelijk vandaan komen. De beproevingen van de liefde van haar ouders voor elkaar. De invloed van doorgegeven trauma’s als gevolg van de burgeroorlog op Cyprus; van verlies van wortels en van identiteit als gevolg van migratie.

    Ada en Meryem

    …… ‘Ik kan ergens wel begrijpen waarom mijn oudere familieleden er misschien moeite mee hadden om het huwelijk van mijn ouders te accepteren. Het was een andere generatie. Ze hebben vast allemaal veel meegemaakt. Maar wat ik niet begrijp, is waarom mijn eigen ouders nooit over het verleden gepraat hebben nadat ze naar Engeland waren verhuisd. Waarom dat stilzwijgen?
    ‘Ik weet niet of ik daar antwoord op kan geven’ zei Meryem, en er kroop een zweem van behoedzaamheid in haar stem. 
    ‘Probeer het.’ Ada boog voorover en zette de voicerecorder uit. ‘Dit is niet voor school trouwens. Dit is voor mijzelf.’……
    Blz 323

    Kloof

    Tijdens haar werkzame leven heeft Defne, de moeder van Ada, zich aangesloten bij een organisatie die zich inzet (massa)graven te vinden. En zo mensen die zijn omgekomen door oorlogsgeweld – en anoniem zijn begraven in ere te herstellen.

    …… Het zien van de diepe kloof die er bestond tussen familieleden van verschillende leeftijden baarde haar echter zorgen. Maar al te vaak zat de pijn bij de eerste generatie overlevenden, degenen die het meest hadden geleden, dicht onder de oppervlakte, herinneringen die als splinters onder hun huid zaten, waarvan sommige nog een stukje uitstaken en volkomen aan het oog werden voltrokken. Intussen koos de tweede generatie ervoor om het verleden te verdringen, zowel de dingen die ze wisten als die waar ze geen weet va hadden. De derde generatie daarentegen wilde juist wel diep graven en het verzwegen boven tafel halen. Wat vreemd dat in families die waren getekend door oorlogen, gedwongen verplaatsingen en wreedheden, juist de jongsten het oudste geheugen leken te hebben……
    blz 325

    Lezen

    Elif Shafak
    Het eiland van de verdwenen bomen 

  • | |

    Als je je afvraagt: maar waar is de ziel?

    DoorTitia Liese

    Uitgeversboek

    Steeds vaker overvalt me bij het lezen van een roman het gevoel: volgens mij zit ik alweer een ‘uitgeversboek’ te lezen. Met ‘uitgeversboek’ bedoel ik een roman waarin ik al lezend het gevoel krijg dat de invloed van de uitgever wel heel erg groot is geweest. Romans die technisch gezien kloppen. De vorm is oké. Er is serieuze research gedaan. De inhoud klopt. Boeken waarvan ik al lezend steeds meer het gevoel heb een boek te lezen van de beste leerling van de (creatieve) schrijfcursus. Ja – het voldoet aan eisen die je aan een boek kunt stellen. Aan de eisen die verkoopcijfers stellen is optimaal tegemoet gekomen. Het boek kan de wereld in.

    Maar waar is de ziel?

    Wetenschap

    Is dat vergelijkbaar met waar ik bij wetenschappers die zich hebben gespecialiseerd in verlies en rouw vaak zo’n moeite mee heb? Technisch gezien kan je er misschien geen speld tussen krijgen. Klinisch gezien klopt het wel. De cijfers kloppen (of als ik cynischer ben: lijken te kloppen op cijfers die al eerder zijn vastgesteld door andere wetenschappers). De vorm is oké. De statistieken zijn naar behoren ingezet. Aan de eisen van wetenschappelijk onderzoek is voldaan. De wetenschapper is geslaagd. Aan die mores is voldaan. De wetenschapper kan de wereld in.

    Stabiele omgeving

    ‘Gelukkig slagen de meeste kinderen erin op eigen kracht het verlies van hun ouder(s)te verwerken‘ is een nogal hardnekkige opvatting bij wetenschappers. Veerkracht noem je dat. Overleefkracht is wat het in werkelijkheid is. ‘Kinderen die een ingrijpende (traumatische) ervaring meemaken hebben behoefte aan een stabiele omgeving‘. Dit citaat van een wetenschapper die zich heeft gespecialiseerd in kinderen, verlies en rouw las ik onlangs. Daar heeft ze ongetwijfeld wetenschappelijk bewezen gelijk in. Geen speld tussen te krijgen. Maar: wat denk je wat er gebeurt in de stabiele omgeving van een kind dat haar/zijn ouder(s) verliest? Wat denk je wat zo verschrikkelijk kapot gaat bij jong ouderverlies?
    Begrijp je dan in essentie wel wat je beweert over kinderen die in hun gezin van herkomst een ingrijpend, onomkeerbaar verlies lijden? Ook al heb je al studerend nog zoveel wetenschappelijk verantwoorde kennis opgedaan?

    Waar is de ziel?

    Academisch gezien zullen wetenschappers hun gelijk kunnen bewijzen. Maar wat heb je als kind aan de bewering dat ‘kinderen een stabiele omgeving nodig hebben’ als nou juist die stabiele omgeving zo ingrijpend is verwoest dat je niet eens kunt weten hoe groot die verwoesting in werkelijkheid is? En vervolgens: wat heb je als Verlaat Verdriet-er aan die kennis?

    Wat heb je aan wetenschappelijke kennis als die kennis geen ziel heeft?
    Als je je afvraagt: maar waar is de ziel?

  • | |

    Laat Elfjes je levenspad verlichten

    DoorTitia Liese

    Verdriet
    Verlaat Verdriet
    Verlaat Verdriet verlaten
    Elfjes op je levenspad
    Licht

    Laat Elfjes je levenspad verlichten

    Als Verlaat Verdriet-er ken je ze vast wel. Die tijden die je zwaar vallen. Waarin je het gevoel hebt een zware last met je mee te torsen. Waarin je het gevoel hebt dat je maar niet verder komt.

    Of de moeite die je hebt met deze donkere tijd van het jaar. De korte dagen. Regen. Kou. Het weinige licht. Je wilt iets doen om het lichter te maken. Maar je weet niet wat. Je weet niet hoe.

    Of je voelt dat je ergens doorheen bent gegaan. Je hebt het gevoel in niemandsland terecht te zijn gekomen. Je kent de weg niet. Maar je weet dat je verder moet. Dat je verder wilt. Je kunt het nog niet onder woorden brengen. Terwijl je er naar verlangt dat wel te kunnen.

    Schrijven helpt

    Schrijven helpt. Helpt je woorden leren geven aan gevoelens. Helpt je uit de zwaarte te komen. Naar het licht.
    Schrijven??? ‘Ik kan helemaal niet schrijven.’ ‘Wat zou ik moeten schrijven.’ ‘Ik houd helemaal niet van schrijven.’ ‘Ik haat schrijven.’ ‘Voor wie zou ik moeten schrijven’. Ik ken de weerstand die je kunt voelen. Begrijp die weerstand. Maar: soms kan het zo simpel zijn. Moet je alleen even op weg worden geholpen. Een tip krijgen waarmee je verder kan.

    Elfjes

    Gelukkig zijn er schrijf-werkvormen. Eenvoudige, simpele schrijfwerkvormen die je op weg helpen. Die je inspireren als je eenmaal bent begonnen.
    Ken je de schrijf-werkvorm van de Elfjes? Op mijn site vind je verschillende Elfjes van Elly, die ze schreef naar aanleiding van wat ze las over Verlaat Verdriet en verlate rouw in mijn boeken. Deze blog vandaag begint met een Elfje dat me gisteren te binnen schoot. Daag jezelf eens uit. Of liever: verleid jezelf. Probeer het eens uit. Verlicht deze donkere dagen van het jaar. Schrijf jezelf de zwaarte uit. Verras jezelf met woorden voor nieuwe perspectieven.

    Delen

    Deel jouw Elfjes met ervaringsgenoten. Met mensen die je pijn herkennen. Je pijn kennen. Je verdriet, je angst, je twijfel, je verlangen. Die begrijpen wat je schrijft. Jou kunnen inspireren om te schrijven. Die jij op jouw beurt kunt inspireren om te schrijven.

    Een plek voor Elfjes

    Er komt een plek voor Elfjes. Waar je Elfjes kunt delen. Waar je geïnspireerd kunt worden. Een plek waar jij kunt inspireren. Nieuwsgierig? Ik kom erop terug in een volgende blog.

    Doen

    Een elfje moet uit elf woorden en vijf regels bestaan. Op de eerste regel van een elfje staat slechts één woord. Op de tweede regel staan twee woorden, op derde regel drie woorden, op de vierde regel vier woorden en op de vijfde regel staat weer één woord. De laatste regel moet het gedicht samenvatten in één woord.

    1 woord
    2 woord woord
    3 woord woord woord
    4 woord woord woord woord
    5 woord