• | | | |

    Levensverhalen: mens in tijd en ruimte

    DoorTitia Liese

    Levensverhalen: mens in tijd en ruimte

    Vorige week plaatste ik mijn blog De schoonheid van littekens, waarin ik schreef over twee (jonge) mannen. De een kunstenaar Levi van Veluw. De andere schrijver/filosoof Daniël Schreiber. Beiden op hun eigen manier gefascineerd door levensverhalen in tijd en ruimte. Ik beloofde een vervolgblog.

    Labyrinth of memories

    Labyrinth of memories is deel van de heel bijzondere expositie van Levi van Veluw in Singer Museum Laren. Niet alleen ik, maar veel bezoekers met mij raakten onder de indruk van het werk van Levi van Veluw. De tomeloze werk-kracht waarmee hij uitdrukking geeft aan zijn verlangen gevoelens zichtbaar en ervaarbaar te maken. Onder de indruk van de manier waarop hij niet alleen zichzelf een plaats geeft in tijd en ruimte, maar ook de mens. De ander. Ik kan je alleen maar aanraden – als het je lukt – deze expositie te gaan zien. Zelf te ervaren wat zijn werk doet met jou.

    Thuis

    Samenvallend met mijn bezoek aan Singer Museum lees ik het boek van filosoof Daniël Schreiber Thuis. Een citaat uit dit boek wil ik graag in deze blog over Levensverhalen: mens in tijd en ruimte met je delen.

    Citaat

    ……’Misschien draait het bij de zoektocht naar een thuis ook wel precies daarom: dat je het goed genoeg doet en dat het thuis dat je voor jezelf vindt goed genoeg is voor je eigen leven. Ons innerlijke leven wordt voor een belangrijk deel bepaald door de levenspaden die we niet verwezenlijken, door verlangens naar de levens die we in theorie zouden kunnen leiden’…….

    ……Soms willen we iemand anders zijn, iemand die vrij is van pijn en angsten, vrij van eenzaamheid en terugkerende problemen. Soms willen we iemand zijn die een ander leven op een andere plek leidt. We moeten op een gegeven moment leren accepteren dat deze fantasieën bij ons horen. Net als onze beperkingen, zwaktes en verschillende vooronderstellingen die we over het leven hebben, horen ze bij ons leven – of we het willen of niet’…….

    ……..’Zulke fantasieën ervaren we alleen als iets tragisch zolang we ze niet in ons leven integreren. Maar als dat ons wel lukt, zijn ze alles behalve problematisch. Integendeel: zonder die fantasieën zouden we niet groeien…. ‘

    ……’Het zal ons in staat stellen het leven dat we hebben zo goed mogelijk te leven. Een thuis kan goed genoeg zijn, zelfs wanneer het niet beantwoordt aan de voorstellingen die we ooit van ons leven gemaakt hebben, zelfs als er soms donkere periodes zijn.’…..

    …..’Misschien zijn we eigenlijk, veel vaker dan we zelf geloven, al daar waar we moeten zijn.’…. 

    blzz 161-163

    Lees meer

  • | | |

    NESTEN, verbeelding en Verlaat Verdriet-symposium

    DoorTitia Liese

    Soms valt je iets toe. Iets wat je niet had bedacht. Ineens is het er. Toeval. Toeval bestaat, denk ik dan weer eens verheugd. Persoonlijk ben ik dol op het toeval.
    Vorige week sprak ik Gerardine Marechal. Onze dagvoorzitter bij symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis. Gerardine vertelde me over de expositie van het werk van kunstenares Elly Binkhorst komende april, mei en juni in De Ontmoeting in Nunspeet. De plek waar ons symposium plaatsvindt.

    Tegenwoordig woont Elly in Nunspeet. Maar ruim voor die tijd, en zelfs voor de tijd dat ze met haar partner naar Frankrijk vertrok waar ze een eigen centrum voor kunstbeoefening en bezinning opzette, volgde Elly een workshop Dochters Zonder Moeder bij mij. Elly verloor jong haar moeder, na een lang ziekbed. ‘Ik heb mijn moeder eigenlijk nooit gezond gekend’ vertelt Elly me vanochtend bij een kopje koffie.

    Inmiddels heeft Elly zich ontwikkeld tot kunstenares. NESTEN is het project waarmee ze zich al sinds enige tijd bezighoudt. ‘Echo’s uit het ouderlijk nest’ zegt ze daar zelf over.

    Elly Binkhorst

    Ik ben 67 jaar, van origine uit de buurt van Amsterdam, en sinds eind 2019 neergestreken in het kunstenaarsdorp Nunspeet. Na 11 jaar in Normandië, Frankrijk.
    Ik wil dus nog graag schilderijen en objecten maken waar bezoekers zich in herkennen. Om kunnen glimlachen. Of ook nog een pijnstootje voelen… Werk dat ze aanspreekt. In beweging brengt. Niet alleen maar voor de mooi!
    ‘Echo’s die weerkaatsen in elke generatie’ zingt Wende Snijders. Dat inspireert mij zo enorm.
    Wat zijn mijn echo’s.
    Welke moeten we achter ons laten om écht volwassen te worden.
    En hoe breng ik die zo goed mogelijk in beeld?

    Aanwezig bij het symposium

    Uit haar werk NESTEN kiest Elly een groot werk, dat ze bij het symposium tentoonstelt. Zelf is Elly ook deelneemster aan symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op 2 maart a.s. in De Ontmoeting in Nunspeet. Je kunt haar daar ontmoeten. Als kunstenaar. Maar ook als ervaringsgenoot.

    Lees meer over Elly Binkhorst

    Elly Binkhorst

    Meer informatie over het symposium

     

  • | | |

    Toch even in het gat kijken….

    DoorTitia Liese

    ‘Die beerput ga ik niet open maken. Want ik ben veel te bang voor wat daar allemaal in zit.’ ‘Ik durf niet in dat gat te kijken. Want ik ben veel te bang dat ik er in zal vallen, en dat ik er nooit meer uit kan komen.’

    Ik heb het gekend van mijzelf. Die angst voor de beerput. Die angst voor het gat. En ik hoor het steeds weer opnieuw van Verlaat Verdriet-ers.

    Uitnodiging

    En toch ga ik je nu uitnodigen met me mee te gaan. Toch eens in een gat te kijken. Daarvoor neem ik je graag mee naar Terschelling, waar ik me nu bevind. Nooit eerder heb ik Terschelling zo mooi meegemaakt als in deze week. September 2023. September-licht over een eiland dat – als gevolg van de vele regenbuien – er nog steeds een beetje nieuw uitziet. Mals is het woord dat steeds weer bij me opkomt. Het gras is voorjaars-groen. De bomen staan nog volop in blad. De temperatuur van het zeewater is midden-zomers. De luchten zijn ongekend helder, alsof de regen alle ongerechtigheden heeft meegenomen. De Waddenzee is de hele week al blauwer dan ik de Waddenzee ooit heb gezien, en verandert ’s avonds bij zonsondergang in een reusachtige abalone-schelp.

    De Streken

    Ik neem je mee naar De Streken, een kunstwerk dat jaren geleden deel uitmaakte van het Oerol-festival. Dat nu van voorjaar tot najaar aan de Waddendijk ligt als eerbetoon aan de oprichter van Oerol: Joop Mulder. Het mooie weer. De vrijwel wolkeloze hemel. De zonsondergangen. Elke avond opnieuw nodigen ze me uit te gaan kijken bij De Streken. Foto’s te maken. Op 30 augustus jl schreef ik in de blog De harmonie van de natuurlijke ordening over wat beelden met je kunnen doen.

    In deze blog neem ik je mee naar De Streken, zoals ik dit kunstwerk gisteravond in de avondzon zag.

     

    Zoals De Streken er van binnen uitzag.

     

    En wat ik zag als heel diep gat. Maar wat in werkelijkheid helemaal geen diep gat was, als je ziet – en begrijpt – hoe het in elkaar steekt. In werkelijkheid stond hier het water nauwelijks 50 centimeter onder de vlonder. En was het water tot de helemaal vlakke zeebodem nauwelijks 25 centimeter diep.

    Metafoor

    Deze ervaring wil ik graag als metafoor met je delen. Want zo kan het ook zijn met beerputten. Met gaten. En met angst. Als je jezelf kunt verleiden je angst te overwinnen en er in te kijken. Als je de moed opbrengt te onderzoeken hoe het in elkaar steekt. Te zien. En te begrijpen. Dan kan dat een heel bijzondere ervaring worden.

  • | | |

    Beter bestreden dan genegeerd

    DoorTitia Liese

    Suze Robertson, 1855 – 1922
    Baanbrekend kunstenares
    Twee jaar toen ze haar moeder verloor.

    Beter bestreden dan genegeerd

    Het wordt genoemd in de literatuur van nu over de vrouw die in haar tijd baanbrekend werk heeft verricht in de schilderkunst. Suze Robertson. Kunstenares ‘van de statuur van Van Gogh’. Radicale vernieuwer. Inspirator voor schilders die van haar leerden, zoals Mondriaan. Kunstenares die vocht voor een zichtbare plaats in haar wereld van de kunst. ‘Is beter te worden bestreden dan genegeerd’.
    Na haar dood alsnog in de zij-lijn van de officiële kunstgeschiedenis terecht gekomen. Genegeerd. Door professionals. Verlaat Verdriet-er in de zij-lijn.

    Het wordt genoemd in de onderzoeksliteratuur die sinds kort de vrouw Suze Robertson en haar werk alsnog in het licht zet. Suze Robertson was twee jaar toen ze haar moeder verloor. Opgenomen in het liefdevolle pleeggezin van haar tante. Pleegouders bij wie ze kansen kreeg die ze in haar gezin van herkomst (mogelijk) niet zou hebben gekregen. Pleegouders die de keuzen die ze maakte om te werken als zelfstandig kunstenares blijvend ondersteunden.

    Het wordt genoemd. Verlies van haar moeder. Weg uit haar gezin van herkomst. Pleeggezin. Incidenten die in de literatuur verder niet zoveel om het lijf lijken te hebben.
    Verlaat Verdriet-er in de zij-lijn.

    Tentoonstelling

    Ik loop rond op de tentoonstelling van het werk van Suze Robertson in Panorama Mesdag in Den Haag. Haar werk heeft daar gehangen vanaf september 2022. De laatste dagen van deze tentoonstelling zijn nu aangebroken.

    Traumasporen

    Ik loop rond. Zie – en voel – de traumasporen om me heen. In haar werk. ‘Verstild’ wordt haar werk genoemd. ‘Eenzaamheid’ is wat ik zie. En voel. Zo schildert iemand die de ervaring van innerlijke eenzaamheid tot in haar diepste vezels kent. In zich draagt. Verlaat Verdriet-er in de zijlijn.

    Ik zie, en lees, haar biografie. Geboren in 1855. Twee jaar als haar moeder sterft. Pleeggezin. Een huwelijk waarin het op alle mogelijke manieren ontbreekt aan wederzijds begrip. Voor haar tijd, en voor haar positie als vrouw, ongewone keuzes. Moeder van één kind: Sara. De eerste acht jaar van Sara’s leven kiest Suze Robertson ervoor voor haar dochter te zorgen. Dan kan ze niet anders meer dan kiezen voor haar werk. Sara wordt in een pleeggezin geplaatst. Suze Robertson, de kunstenares, wordt gezien. Heeft succes. Tot ze in 1914 in een zware depressie raakt. Werken lukt lange tijd niet meer. Dan, in 1922, overlijdt ze.

    Om na haar overlijden opnieuw onzichtbaar te worden. Genegeerd. Verlaat Verdriet-er in de zijlijn.
    Tot ze nu, opnieuw, de waardering krijgt die deze grote, vernieuwende kunstenares toekomt.

    Lezen en zien

    Monografie

    Podcast