• | |

    De overeenkomsten centraal zetten

    DoorTitia Liese

    In mijn praktijk ben ik gewend te werken vanuit – en met – de overeenkomsten tussen de Verlaat Verdriet-ers met wie ik werk. De overeenkomsten staan dus altijd centraal.

    Ieder op z’n eigen manier

    Je hoort het tegenwoordig vaak als het gaat om rouwen: ieder op z’n eigen manier. Na het dwangmatige fasen-denken is dat zeker een opluchting. Maar: zoals elk voordeel heeft ook dit voordeel z’n nadeel. Op je eigen manier betekent ook de verschillen benadrukken. De verschillen benadrukken betekent meestal verwijdering tussen personen. Je legt de nadruk op wat anders is, niet op de herkenning van de overeenkomsten.

    Overeenkomsten

    In mijn Verlaat Verdriet-werk ben ik met name altijd gefascineerd geweest door de overeenkomsten tussen de vele Verlaat Verdriet-ers met wie ik heb gewerkt. Ongeacht de leeftijd nu, de leeftijd van het verlies, man- of vrouwzijn, karakter, land van herkomst. Altijd weer hoor ik dezelfde thema’s.

    Verlaat Verdriet-thema’s

    Hoe kan dat? heb ik me vaak afgevraagd.
    Hoe kan het dat mensen die hun vader verloren voor hun geboorte, die een ouder verloren toen ze 2 waren, 5, 8, 10, 13, 15, 19, en alle leeftijden daartussen, toch altijd dezelfde thema’s noemen. Ook al zijn er nog zoveel verschillen in hun levensverhalen, als het gaat om de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s) komen altijd dezelfde thema’s aan de orde.

    Bevindingen

    Ik hoef niet altijd alles te kunnen verklaren. Ik hoef niet altijd te weten hoe en waarom precies. Ik ben geen wetenschapper. Ik hoef mijn bevindingen niet te bewijzen. Wat ik zie en wat ik hoor hoef ik niet onder te brengen in statistieken.
    Ik kan mijn bevindingen voorleggen aan de Verlaat Verdriet-ers met wie ik werk.
    Ik kan ze vragen: hoe zit dat bij jou?
    Wat heb jij ervaren?
    Wat heb jij meegemaakt?
    Ik kan mijn kennis van jaren met ze delen.

    Werken met de overeenkomsten

    Werken met de overeenkomsten.
    Veiligheid.
    Ruimte voor verandering.
    Bemoediging.
    Delen en leren van elkaar.
    Dat is de kracht van mijn Verlaat Verdriet-werk.
    De overeenkomsten centraal zetten.

  • | |

    Mooie lezingavond in Veldhoven

    DoorTitia Liese

    Gisteravond, 6 juni 2018, was het zover: Gat in m’n ziel. Lezingavond in Veldhoven.
    En het was een mooie avond. Een hele mooie avond.

    Aanleiding

    Ruim 2 jaar geleden nam Wim contact met me op om zich aan te melden voor de jaartraining De kunst van het verbinden.
    ‘Ik ben dominee‘ vertelde hij aan de telefoon. ‘Ook in mijn gemeente kom ik Verlaat Verdriet-ers tegen. Ik wil graag in de toekomst iets voor deze Verlaat Verdriet-ers betekenen. Maar nu wil ik eerst zelf de jaartraining gaan volgen.’

    Jaartraining

    En zo ging het. Wim deed mee aan de jaartraining die ruim 2 jaar geleden plaatsvond. Na afloop van de jaartraining spraken we af in contact te blijven over zijn voornemen iets voor Verlaat Verdriet-ers in zijn gemeente te betekenen. Afgelopen winter kreeg ik een mail van Wim met de vraag of ik in het voorjaar een lezing wilde geven over Verlaat Verdriet, bij hem in de kerk.

    Lezing

    Gisteravond was het zover.
    Rond de 30 mensen, gemeenteleden en niet-gemeenteleden, meldden zich aan voor de lezing. En waren daadwerkelijk aanwezig op deze mooie, warme zomeravond. In de gastvrije kerk van Wim.

    Ik heb weliswaar een ‘draaiboek’ voor de lezing ‘Gat in m’n ziel’, maar mijn lezingen zijn geen standaard-lezingen. Dat wil zeggen dat de avond altijd de vorm krijgt die in de loop van de avond ontstaat.
    Dertig aanwezigen op een lezing-avond is een heel mooi aantal. Ik kan dan mijn theorie verweven met de interactie met de aanwezigen.
    Gisteravond verliep de interactie prachtig, waardoor een hele mooie informatieve en geanimeerde avond ontstond.

    Dank

    Wim, ik weet zeker dat ik namens veel van de aanwezigen spreek als ik jou bedank voor je uitnodiging.
    Ik geeft toe: de afstand Nunspeet-Veldhoven vv is niet een kleinigheidje. Maar gisteravond in alle opzichten de moeite waard.
    Dank dus voor je initiatief. En je uitnodiging.

  • | |

    Herbegraven of cremeren? Een voorbeeld uit mijn praktijk.

    DoorTitia Liese

    Herbegraven of cremeren?

    Met enige regelmaat kom ik ze tegen in mijn Verlaat Verdriet-praktijk: Verlaat Verdriet-ers met vragen over herbegraven of cremeren.
    Bij Verlaat Verdriet-ers gaat het dan altijd over een situatie in het NU, die betrekking heeft op de ouder die lang geleden – vaak decennia geleden – is overleden.

    Aanleidingen

    Vragen van Verlaat Verdriet-ers over herbegraven of cremeren kunnen verschillende aanleidingen hebben zoals:

    • De grafrechten zijn verlopen. Er moet een keuze gemaakt worden tussen verlengen of ruimen.
      Wat gebeurt er bij ruimen met de stoffelijke resten?
      Willen we dat?
      Wat willen we dan wel?
    • Eigenlijk wordt het graf niet heel trouw meer onderhouden.
      Maar ruimen?
      Nergens meer een plek?
    • De vroeg overleden ouder is begraven, omdat begraven toen het meest voor de hand liggend was.
      De overgebleven ouder kiest voor crematie.
      Hoe brengen we onze ouders bij elkaar?
    • Er is sprake van een familiegraf.
      De overgebleven ouder heeft een nieuwe partner.
      Hoe gaan we nu en in de toekomst om met dit gegeven?

    Vroeger

    ‘Vroeger’, in de eerste jaren van mijn praktijk, werd over deze thema’s nooit gesproken.
    Eng. Raar. Griezelig. Onbespreekbaar. Gelukkig is de schroom daarover aan het verdwijnen. Een toe te juichen ontwikkeling!

    Nu

    De behoefte als Verlaat Verdriet-er alsnog vorm te geven aan een ceremonie om je vroeg verloren ouder te eren, bijvoorbeeld door herbegraven of cremeren, kan groot zijn. Je kunt dan met vragen geconfronteerd worden als:
    Hoe gaat dat in z’n werk?
    Wat mag wel? Wat mag niet? Hoe moet het dan? Wat hoeft niet?
    Hoe geef je zo’n ceremonie vorm?
    Waar moet je op letten?
    Hoe gaan we in dit proces als familie met elkaar om?
    Waar moet je zijn voor informatie?
    Bestaat er een checklist of zoiets?

    Ervaring met vragen over herbegraven of cremeren

    Inmiddels kom ik in mijn praktijk steeds vaker Verlaat Verdriet-ers tegen die dit bijzondere proces van herbegraven of cremeren zijn aangegaan. Hun verhalen hebben mij – Titia Liese – geïnspireerd in gesprek te gaan over herbegraven en cremeren met Maroesjcha Branderhorst – Verlaat Verdriet-er met een lange staat van dienst in de wereld van de uitvaart.

    Raad en daad

    Wij, Maroesjcha en ik, staan je graag met raad en daad terzijde.
    Neem contact op met Maroesjcha Branderhorst
    Of met Titia Liese

    Tip

    Ken je iemand in je omgeving van wie je weet dat bij haar/hem deze of soortgelijke vragen over herbegraven of cremeren spelen?
    Geef deze raad en daad bij herbegraven of cremeren door!

  • | |

    Wetenschappelijk onderzoek

    DoorTitia Liese

    Wetenschappelijk onderzoek

    ‘Langdurige wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat de meeste volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden daar later geen last van hebben.’
    Aan het woord een wetenschappelijk onderzoeker met een lange staat van dienst op het gebied van verlies en rouw.

    Verbijsterd

    Ik hoor hem verbijsterd aan. Meent hij wat hij zegt? Denkt hij zelf dat dit waar is?
    Zijn wij dan toch gek? Sukkels die het niet goed hebben gedaan? Klunzen? Al die honderden Verlaat Verdriet-ers die ik in de loop van de jaren heb gesproken, met wie ik heb gewerkt, zijn dat echt allemaal klunzen die de aanleg hebben kluns te zijn en dus levenslang kluns te blijven?

    Diagnoses

    ‘Mensen die jong een ouder hebben verloren maken niet opvallend vaker gebruik van hulpverlening dan andere volwassenen.’ komt uit deze onderzoeken naar voren.
    Zou iemand al hebben bedacht dat ‘geen hulp zoeken’ een kenmerk is van Verlaat Verdriet-ers?
    Dat Verlaat Verdriet-ers reguliere hulp liever uit de weg gaan omdat ze daar diagnoses krijgen als ADD, ADHD, Autisme, Borderline, dysthyme stoornis, bipolaire stoornis en wat mogelijk allemaal nog meer? Met bijbehorende behandelplannen, inclusief medicatie?
    In plaats van hulpverleners die zeggen: ‘Jong ouderverlies? Daar kunnen we mee aan het werk!’

    Cynisch

    De uitspraak houdt me maandenlang bezig.
    Wat is hier aan de hand?
    Waarom zijn mijn bevindingen totaal anders dan die uit wetenschappelijk onderzoek?
    Tot ik vanochtend wakker werd en het tot me doordrong.
    Als Verlaat Verdriet-ers ergens behoefte aan hebben, dan is het zich gezien en gehoord te voelen. Zou het kunnen zijn dat het pure feit dat deze mensen dertig jaar lang zijn gevolgd ervoor heeft gezorgd dat ze niet opvallend vaker gebruik maken van hulpverlening?
    Zou het zo cynisch kunnen zijn?
    Met als gevolg dat erkenning, en dus gedegen kennis, van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn binnen de reguliere hulpverlening nog altijd niet gewoon voorhanden is?

    Oplossen

    Willen we dit nog langer aanhoren?
    Willen we echt nog langer zo behandeld worden?
    Wat doen wij daar dan aan?
    Hoe lossen wij, Verlaat Verdriet-ers, dit op?