• | | |

    Van klinische distantie naar menselijke nabijheid 2

    DoorTitia Liese

    Van klinische distantie naar menselijke nabijheid 2

    ‘Veel van de verhalen die ik hoorde getuigden van deze reconstructies. In elk geval was het reconstructieproces zo uniek en zo persoonlijk dat het moeilijk te generaliseren is. Maar al die verhalen hielden een strijd in waar een monumentale wil, energie en geesteskracht bij te pas kwamen. Het individu bracht letterlijk een nieuw IK voort: deels gecreëerd uit noodzaak, deels doordat de kans zich voordeed, en deels uit vastberadenheid en de wil om te overleven. Elk van die verhalen vertegenwoordigt een triomf van de menselijke geest.’
    Uit: Maxine Harris – Een verlies voor altijd (1997)

    Klinische distantie

    In mijn blog Van klinische distantie naar menselijke nabijheid 1 schrijf ik over de kloof die is ontstaan als gevolg van klinische distantie ten aanzien van Verlaat Verdriet-thematiek. Een distantie die Verlaat Verdriet-ers die op zoek gaan naar hulp nog steeds aan den lijve ervaren. Het citaat uit het boek van Maxine Harris laat zien dat menselijke nabijheid middels begrip, waardering en respect wel degelijk mogelijk zijn.

    Menselijke nabijheid

    De menselijke nabijheid die Verlaat Verdriet-ers nodig hebben om de weg naar veranderingen aan te durven gaan. Herkennen en erkennen wat is gebeurd. Onder ogen durven zien wat is gebeurd. Verhalen horen en lezen over de erkenning van de klus waar Verlaat Verdriet-ers voor staan. Begrip. Erkenning die zichtbaar maakt dat elk van de verhalen getuigt van monumentale menselijke geesteskracht. Waardering en respect activeren moed. Vertrouwen. Doorzettingsvermogen.

    Triomf van de menselijke geest

    In haar boek uit 1997 schijft Maxine Harris In elk geval was het reconstructieproces zo uniek en zo persoonlijk dat het moeilijk te generaliseren is. Gedurende haar langdurige  Verlaat Verdriet-werk heeft Titia Liese de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn idioom gegeven. In overdraagbare vorm gezet. Haar werk heeft ze onder meer zichtbaar gemaakt in haar video’s op YouTube Rouw kent geen tijd. Niet alleen leerzaam voor Verlaat Verdriet-ers zelf, maar ook voor hulpverleners uit alle soorten disciplines die in hun werk geconfronteerd worden met Verlaat Verdriet-ers, Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen. Kennis uit ervaring!
    Ben je hulpverlener? Besef je dat het tijd is je begrip, je waardering en je respect te verruimen om samen veilig met je Verlaat Verdriet-cliënt/patiënt terug te gaan, om verder te kunnen?

    Lees meer

    Lees meer over Verlaat Verdriet-symposium Teruggaan om verder te kunnen op zaterdag 5 april 2025: Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Horen en zien

    Rouw kent geen tijd

    Lezen

    #verlaatverdriet #verlaterouw #symposiumvoorhulpverleners #symposiumteruggaanomverdertekunnen #teruggaanomverdertekunnen #kenniscentrumverlaatverdriet

  • | | | |

    Van klinische distantie naar menselijke nabijheid 1

    DoorTitia Liese

    Van klinische distantie naar menselijke nabijheid 

    Stelt u zich eens voor dat u samen met twee vrienden een trektocht maakt door een onbekend bergachtig terrein. Naast u loopt een ervaren klimmer als gids. Iemand die de bergen goed kent. En, minstens even belangrijk, iemand die weet wat het betekent om aan zo’n avontuur te beginnen. U bent zenuwachtig, maar vindt het tegelijkertijd fantastisch. Uw vrienden en u voelen zich veilig. Want de gids is op de hoogte van alle technische aspecten van de onderneming. Hij beseft terdege wat zo’n tocht voor ieder van u betekent. U bent bezig een bocht om te gaan op een bijzonder, lastig stuk van de berg en plotseling verdwijnt de gids. Dan kijkt U uw vrienden aan. Maar er is niemand om u te helpen op dit uiterst lastige traject. U wordt overweldigd door een gevoel van complete verbijstering en eenzaamheid.
    Uit: Maxine Harris. Een verlies voor altijd (1997)

    In het allereerste begin van mijn Verlaat Verdriet-werk voelde ik blijdschap. Vreugde. Opluchting. Stichting Achter de Regenboog werd opgericht. (Professionele) belangstelling voor kinderen, verlies en rouw ontstond. Raken we eindelijk verlost van oude ideeën dat kinderen niet kunnen rouwen? Dat gaat de goede kant op! Wat een opsteker in die eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk. Eindelijk kunnen we elkaar de hand reiken. De kinderen die hun ouder(s) zijn verloren. En wij, de volwassenen geworden kinderen die in hun jeugd hun ouder(s) verloren. De kloof overbrugd. Wat een mooi perspectief.

    Klinische distantie

    Meten is weten. De maakbaarheid. De klinische distantie van statistieken als nieuwe werkelijkheid. Kennis uit empirie niet meer in tel. Naar de achtergrond verdwenen. De mensen en hun verhalen steeds meer onzichtbaar. Een blinde vlek. Verlaat Verdriet, de gevolgen van jong ouderverlies is non-existent geworden. Hooguit een optelsom van falen.

    Kloof

    De oude aanname dat kinderen niet zouden kunnen rouwen heeft plaats gemaakt voor de even rigide aanname dat kinderen de dood van hun ouder tijdens hun jeugd zouden kunnen verwerken. Wij zijn elkaar kwijtgeraakt, de kinderen van toen en de volwassenen van nu. In plaats van dat de kloof is overbrugd heeft de kloof zich verbreed. Ten koste van de mensen die zo’n grote behoefte hebben zich gezien te voelen. Gehoord. Aan het mogen delen van hun verhaal. Hun verlies-ervaringen te kunnen delen. Juist zij staan in de kilte van de klinische distantie. Verlaat Verdriet-ers. Wat een kou!

    Lees meer

    #verlaatverdriet #verlaterouw #symposiumvoorhulpverleners #symposiumteruggaanomverdertekunnen #teruggaanomverdertekunnen #kenniscentrumverlaatverdriet

  • | | | | |

    Bewustwording in de dokterspraktijk

    DoorTitia Liese

    Bewustwording in de dokterspraktijk

    ‘Mijn partner is huisarts’ vertelt een van de deelnemers tijdens een workshop. ‘We zijn al ruim vijfentwintig jaar samen en hebben een mooi gezin.’ Zelf is de deelneemster hulpverlener en coach. ‘Ik ben altijd doorgegaan’ zegt ze. ‘Mijn gezin. Mijn werk. Sociale contacten. De dood van mijn moeder op mijn negende bestond allang niet meer voor me. Daar had ik geen last van.’

    Vroeg verloren

    Begin dit jaar begint het te knagen. ‘Wat er precies aan de hand was begreep ik niet. Maar het leven zoals het ging kon ik niet meer volhouden. Het ging eenvoudig weg niet meer. In de zomer zag ik de documentaire van Liesbeth Rasker ‘Vroeg verloren‘. Toen begreep ik het. Voor het eerst begon ik erover te praten. Mijn partner verbaasde zich. ‘Maar je hebt het altijd zo goed gedaan. Je bent altijd zo sterk geweest. Wat is er aan de hand? Gevoelens van eenzaamheid??? Je hebt mij toch!!!’

    Woorden

    ‘Steeds meer vind ik woorden. Steeds meer kan ik erover praten. Wil ik erover praten. Mijn vrouw luistert naar me. Ze ziet me. Hoort me. Ze gaat het steeds meer zien bij patiënten. Ze hoort. Luistert op een andere manier. Herkent de patronen. Begrijpt meer van wat patiënten vertellen. Nog steeds is mijn partner, die al zo lang huisarts is, verbaasd. ‘Het zijn er zoveel!”

    Daar wil ik bij zijn!

    Inmiddels heeft haar vrouw haar collega-artsen en POH’s in de huisartsenpraktijk attent gemaakt op Verlaat Verdriet-thema’s. En Verlaat Verdriet-problematiek. Haar collega’s laten de informatie op zich inwerken. Bewustwording in de dokterspraktijk. Ze vertelt haar collega’s over het Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners. Teruggaan om verder te kunnen, op zaterdag 5 april in Harderwijk. ‘Daar wil ik bij zijn!’ roept een van de POH-’s direct spontaan.

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Zien

    Liesbeth Rasker: Vroeg verloren 

    Lezen

    Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen

    #verlaatverdriet #verlaterouw #teruggaanomverdertekunnen #verlaatverdrietsymposium #rouwkentgeentijd #kenniscentrumverlaatverdriet

  • | |

    De mythe van veerkracht, en wetenschappelijk onderzoek

    DoorTitia Liese

    Wetenschappelijk onderzoek

    ‘Er moet wetenschappelijk onderzoek gedaan worden naar Verlaat Verdriet.’ Ik hoor het vaak van Verlaat Verdriet-ers. En ja: in de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk opperde ik het ook.
    Meer dan vijfentwintig jaar geleden stelde ik het voor aan een wetenschappelijk medewerker van een van de universiteiten. Hij keek me aan en zei: ‘Titia, dat is een veel te groot onderzoek. Dat gaat veel te veel kosten. En er is niemand die dat wil betalen.’ Ik vroeg het aan een hoogleraar, tevens ervaringsgenoot. ‘Ja, dat zouden we moeten doen.’ was zijn antwoord. En kwam er nooit op terug.

    Twee hoogleraren erkenden afgelopen jaar, onafhankelijk van elkaar, volmondig: wij, wetenschappers, hebben dit gebied helemaal laten liggen.’ ‘De problematiek van Verlaat Verdriet-ers is serieuze problematiek.’ zei de ene hoogleraar, tevens ervaringsgenoot, daarover. ‘Ik heb bewondering voor jouw werk’, zei de andere hoogleraar. ‘Daar wil ik graag op voortbouwen.’

    Veerkracht na verlies

    Wetenschappelijk onderzoek naar jong ouderverlies aan de Universiteit van Leiden. Veerkracht na verlies. Ik ken verschillende Verlaat Verdriet-ers die zich hadden aangemeld als respondent voor dit onderzoek. Zij wilden graag bijdragen aan ontwikkeling van wetenschappelijke kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Bij het lezen van de beschamend oppervlakkige vragen in de vragenlijst die ze per mail ontvingen haakten de eersten al af. ‘Hier werk ik niet aan mee!’ Een andere Verlaat Verdriet-er, orthopedagoog van professie, werkte zich door de vragen heen. Deze Verlaat Verdriet-er wilde per sé uitgenodigd worden voor het aangekondigde interview. Ze meldde zich op de afgesproken tijd voor het  interview. Ergerde zich aan de  onverschilligheid van de interviewster, en het totale gebrek aan diepgang van de vragen. ‘Hier stop ik mee.’ besloot ze, ‘Dit dient geen enkel doel.’ En wandelde binnen een half uur gefrustreerd weer naar buiten.

    Veerkracht

    Het proefschrift is klaar. De onderzoekster is gepromoveerd. Via de app kreeg ik een bijdrage op LinkedIn van twee psychologen. Hun conclusie: Hieperdepiep!! Dankzij de veerkracht van kinderen die jong een ouder verliezen is er geen probleem.

    Wetenschappelijk vastgesteld: wij hebben geen probleem (of ons probleem is: wij hebben geen veerkracht). Wat te doen? Aan de schandpaal? Of deze dames uitnodigen deelnemer te zijn aan ons symposium Teruggaan om verder te kunnen komend voorjaar?