• | |

    Zsuzsa Bank: Slapen doen we later

    DoorTitia Liese

    Slapen doen we later

    Twee vriendinnen – Martha en Johanna, 40+, al een leven lang bevriend – schrijven elkaar bijna dagelijks over ervaringen uit hun leven van alledag.
    Roman in de vorm van brievenboek. Tamelijk omvangrijk. Zo nu en dan moest ik  het verder lezen wel even doorzetten. Ergens halverwege bedacht ik dat ik dit boek eigenlijk in de oorspronkelijke taal – Duits – had moeten lezen. Dit vooral omdat taal een belangrijk thema is. Zelf kreeg ik het boek te leen in het Nederlands, en dat heb ik dus gewoon maar uitgelezen.

    Verlaat Verdriet-thema’s

    Hoe dan ook: ik was, en bleef, gefascineerd door de ontboezemingen van de beide vrouwen. Met name de ontwikkelingen in het verhaal van Johanna vond ik heel bijzonder.
    Johanna, afkomstig uit een rommelig kunstenaarsgezin, verloor als jong kind haar vader. Gaande het boek wordt dit verlies, als het ware verstopt in de brieven, stap voor stap uitgepakt. Terwijl ondertussen gevolgen van dit vroeg verlies op alle mogelijke manieren in het leven van Johanna zichtbaar zijn. Zoals de langzame manier waarop ze steeds met hele, hele kleine stapjes iets loslaat over de dood van haar vader. De ingewikkelde relatie met haar moeder. Met haar broer. Haar eenzame bestaan in haar huisje in het Zwarte Woud, waar ze zich als oorspronkelijk Noord Duitse wel – en tegelijkertijd niet – misplaatst voelt. De dramatisch verlopen relatie met een man die ze eigenlijk niet los kan laten. Haar – innerlijke – strijd met de kanker die haar te pakken heeft gehad. Haar eeuwige verlangen, dat steeds maar niet vervuld kan worden. De ambivalente relatie met haar werk als lerares. Het altijd aanwezige gevoel niet op de goede plaats te zijn. Haar ongedurigheid. Haar eeuwige zoektocht, zonder goed te weten wat ze eigenlijk zoekt.

    Verlaat Verdriet-thema’s

    Verlaat Verdriet-thema’s te over. En juist deze herkenbaarheid, zowel aan de oppervlakte als in diepere lagen van Johanna, maakt dit boek – hoe omvangrijk ook – tot een fascinerend boek.
    Je kunt zoveel leren over Verlaat Verdriet-thema’s. Ook in romanvorm.
    Heb je tijd? Probeer het!

    Boek

    Zsuzsa Bank: Slapen doen we later 

  • | |

    Wees wijs met je hersens

    DoorTitia Liese

    Na het  levens-veranderende verlies van je ouder(s) maakte je een abrupte scheiding tussen verstand en gevoel. Je verloor vertrouwen in het leven. Kon niet meer onbevangen aanwezig zijn. Je hoofd – je verstand – nam de regie over je leven over. Je ontwikkelde overlevingspatronen om je staande te kunnen houden in je leven. In het leven.

    Gevoelens

    Het onomkeerbare verlies van je ouder(s) kun je nooit meer ongedaan maken. Dat verlies is een feit. Wat je wel kunt veranderen zijn je gevoelens over het verlies van toen. Pijn. Verdriet. Angst. Ontreddering. Boosheid. Schaamte. De gevoelens over de wond die het verlies heeft geslagen kun je helen. Het feit van het verlies is er dan nog steeds – je gevoelens zijn veranderd.

    Overlevingspatronen

    Wat je ook kunt veranderen zijn je overlevingspatronen. De patronen die deel uit zijn gaan maken van wie je bent geworden. De hardnekkige overtuigingen die je in je hoofd hebt gevormd. Om je staande te kunnen houden zonder je ouder(s). Controle te hebben. In de hoop dat je niet verloren zult gaan.

    Hersens

    ‘Een verlaat rouwproces nodigt je uit gevoel en verstand weer samen te brengen’ leg ik altijd uit in de workshop. Om (opnieuw) te durven voelen. Te leren voelen. Je gevoel voor je te laten spreken.
    Maar.
    Hoe belangrijk (opnieuw) durven voelen ook is: meer naar je gevoel gaan is geen pleidooi om je hoofd af te schaffen. Ook je hersens heb je nodig in dit proces. Ze geven je inzicht. Bieden je overzicht. Structuur. Kennis. Begrijpen waarom je bent zoals je bent en doet zoals je doet brengt je verder.
    Wees wijs met je hersens. 

    Ruptuur

     

    BOS-patronen

     

     

  • | |

    De invloed van verstrikkingen in je familielijnen

    DoorTitia Liese

    Dat je in het heden leeft, betekent niet dat er geen verleden is. Of geen toekomst. Die zijn er namelijk wel. Zowel een verleden. Als een toekomst.
    Tip: bekijk de video Lineaire tijd uit Rouw kent geen tijd van Titia Liese

    Heden

    Niet bewuste verstrikkingen uit het verleden kunnen je hinderen in het heden. Zonder dat je je daarvan bewust bent. En hebben ook hun invloed op je toekomst.

    Verleden

    Verleden gaat verder terug dan alleen maar de start van jouw dagelijkse heden: de start van je leven bij je geboorte. In jouw dagelijkse heden spelen ook verstrikkingen uit het verleden van jouw beide familielijnen. Zowel uit de familielijn van je moeder. Als uit de familielijn van je vader.

    In de workshops vraag ik de deelnemers altijd: ‘Heb je je grootouders gekend?’ Vaak komen dan al de eerste verstrikkingen naar boven. Aardige grootouders. Of juist niet. Zorgzame grootouders. Of juist niet. Aanwezige grootouders. Of juist niet. Gebrouilleerde grootouders. Of juist niet.
    Welke rol speelden je grootouders in je kindertijd. Welke rol speelden broers van je ouder. Zussen van je ouder. De rol die zij hebben gespeeld. Of juist niet hebben gespeeld. Of alsnog zouden kunnen gaan spelen.

    De doorgeeffuik

    Maar ook, en eigenlijk vooral, stel ik deze vraag om te horen of je overleden ouder mogelijk zelf jong een ouder heeft verloren. Of mogelijk je overgebleven ouder jong een ouder heeft verloren. In dat geval is er namelijk een (grote) kans dat er sprake is van doorgegeven verstrikkingen: de doorgeeffuik.
    Tip: lees Gat in je ziel. De doodgeeffuik, bladzijde 68 .

    De weg naar heling

    De weg naar heling gaat voor een Verlaat Verdriet-er in stapjes.
    Bijvoorbeeld door je bewust te worden van verstrikkingen in je familielijnen. Verstrikkingen te onderkennen. Ze te onderzoeken. Te erkennen.

  • | |

    Schuldgevoel: extra complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    DE LEVENSLANGE INVLOED VAN HET VROEGE VERLIES VAN EEN OUDER

    Extra complicerende factoren

    In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

    Schuldgevoel

    ‘Mijn vader werd ziek toen ik 15 jaar was. Hij ging heel snel achteruit en werd steeds meer hulp-afhankelijk. Ik was 15 jaar en wilde niet voor mijn vader zorgen. Ik wilde op stap met mijn vrienden. Feesten. De kroeg in. Laat thuiskomen. Op mijn 16e overleed hij. Nog altijd vind ik het verschrikkelijk dat ik dat nooit meer goed kan maken met hem. Man, 43 jaar, 16 jaar toen hij zijn vader verloor. Zijn vader werd 47 jaar.

    Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:

    • Wat is er bij mij gebeurd?
    • Wat betekende dat voor mij?
    • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
    • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
    • Wat ga ik daarmee doen?

    Verlaat Verdriet

    De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

    Verlate rouw

    Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een tocht door een mijnenveld.

    • Je moet teruggaan in de tijd;
    • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
    • Angst voor verandering speelt je parten;
    • Overlevingspatronen steken de kop op;
    • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
    • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
    • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

    Tips