• | |

    Hoe blijf je overeind als je ouders er niet meer zijn?

    DoorTitia Liese

    Vanochtend kreeg ik een artikel toegestuurd uit het Brabants Dagblad van zaterdag j.l.

    Hoe blijf je overeind als je vader en moeder er niet meer zijn?

    Op zijn negentiende verliest jour­nalist Gijs van der Sanden (34) zijn vader en vier jaar later zijn moeder. Over zijn rouw schreef hij een boek: De dingen die je vergeet.

    Een plekje gegeven 

    Soms was het bijna alsof het nooit was gebeurd. Ik had mijn verdriet een ‘plekje’ gegeven, zei ik tegen mezelf

    Lange tijd dacht ik dat ik het verdriet van mijn ouders’ dood aardig had aanvaard, om in de termen van Kübler-Ross te blijven spreken. Ik kon een vinkje zetten achter alle fasen. Ik had gewenst dat het nooit was gebeurd, ik had geschreeuwd, ik had gedacht: misschien komen ze als door een wonder ooit weer terug. Ik had gehuild. En na verloop van tijd – haast zonder dat ik er erg in had – zette ik weer het vuilnis buiten, ging ik naar feestjes en schreef ik stukken voor de krant. Met vrienden en familie sprak ik nog maar zelden over mijn ouders. Soms was het bijna alsof het nooit was gebeurd. Ik had mijn verdriet een ‘plekje’ gegeven, zei ik tegen mezelf.

    Artikel BD

    Lees het artikel in het Brabants Dagblad

    Hoe blijf je overeind als je ouders er niet meer zijn?

    Boek

    Gijs van der Sande: De dingen die je vergeet

  • | |

    Een warme omhelzing voor 2021

    DoorTitia Liese

    Je leven verandert ingrijpend door een invloed van buitenaf, waar jij nauwelijks of geen invloed op hebt.
    2020. De invloed van buitenaf heet Corona. Covid 19. Of Covid …..

    Aanpassen

    Je moet je aanpassen aan veranderde omstandigheden. Probeert zo goed en zo kwaad als het gaat door te leven. Maar je hebt het gevoeld dat je grip kwijt bent.
    Of je past je aan. Vind de beperkingen eigenlijk niet helemaal onprettig. Zo houd je toch controle. In je kleiner geworden wereld.

    Hoe nu verder?

    2020. Niets is meer zoals het was. Zoals jij het gewend was. Zoals de mensen om je heen het gewend waren. Niets is meer gewoon. Vanzelfsprekend. Je gevoel van continuïteit is aangetast. Je gevoel van veiligheid. Geborgenheid. Vertrouwen.
    We zitten er middenin. Hoe gaat dit nu verder?

    Vroeger

    Zoals jij er middenin zat toen je in je jeugd je ouder(s) verloor. Niets was meer zoals het was. Zoals jij het gewend was. Zoals de mensen om je heen het gewend waren. Niets was meer gewoon. Vanzelfsprekend. Je gevoel van continuïteit werd aangetast. Je gevoel van veiligheid. Van geborgenheid. Van vertrouwen.

    Uitweg

    Je ziet het om je heen gebeuren. De onzekerheid. De gevoelens van onmacht. Van verzet. Het grote verlangen naar een uitweg. Naar een toekomst waarin je je veilig kunt voelen.

    Warme omhelzing

    Het verlies van je ouder(s) in je jeugd heeft je kwetsbaar gemaakt. Onzeker. Gevoelens  van onzekerheid en kwetsbaarheid zitten nog altijd in je. Het verlangen naar een uitweg.
    Maar nu heb je een keuze. Je kunt je verlate rouwproces aan gaan.
    Voor 2021 wens ik je een veilige uitweg toe.
    En een warme omhelzing.

  • | |

    De roos van Jericho en Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Ken je de roos van Jericho?
    De roos van Jericho komt uit de woestijn en is een plantje dat heel lang zonder water kan. Als het plantje lang zonder water is geweest vouwt het zich helemaal samen. De wind laat het plantje dan door de woestijn rollen. Totdat het weer op water stuit. Dan vouwt het plantje zich helemaal open. Wordt weer groen. Totdat …….. enzovoort. Enzovoort. Enzovoort.

    Symbool

    Voor mij is de Roos van Jericho altijd zo’n bijzonder symbool geweest voor Verlaat Verdriet en Verlaat Verdriet-ers. Zelf heb ik het jarenlang van tijd tot tijd tevoorschijn gehaald. Water gegeven. Tot het plantje zich weer openvouwde. Groen werd. En zich weer sloot als het water op was.

    Proces

    Zo heb ik me vaak gevoeld in mijn eigen verlate rouw-proces. Weer helemaal opgerold als ik een tijd lang geen aandacht had besteed aan mijzelf. Aan de Verlaat Verdriet-thema’s die zorg nodig hadden. Aandacht. Liefde. Voeding.
    Dan had ik me weer opgesloten. Was weer helemaal dicht gegaan. Opgesloten in mijzelf.

    Vooral in deze tijd van het jaar zijn ze weer te koop. Wie weet: ook een mooi symbool voor jou?
    Om je eraan te herinneren dat een verlaat rouw-proces zorg nodig heeft. Aandacht. Liefde. Voeding.

    Wordt vervolgd

    Je zult het zien.
    Wordt vervolgd.

    Vals en echt

    Overigens, voor de volledigheid. De Roos van Jericho die je op de bijgevoegde foto ziet is waarschijnlijk een ‘valse’ Roos van Jericho. De echte Roos van Jericho is een vergelijkbaar plantje. Wil je meer weten over echt en vals van de Roos van Jericho? Lees dan meer over de Roos van Jericho.
    Mij gaat het niet om de plantkunde, maar om het symbool.

  • | |

    Lijst van uitgesloten Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Je kent het vast.
    Soms kan iets aan je knagen.
    En het blijft maar knagen.
    En knagen.

    Bij mij gebeurt dat deze dagen in verband met het wetenschappelijk onderzoek Veerkracht na verlies aan de Universiteit van Leiden.
    Onderzoek wordt gedaan naar jong ouderverlies en de gevolgen die dat wel of niet heeft voor volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren.

    Mensen die een dergelijk verlies hebben geleden worden uitgenodigd middels een vragenlijst aan het onderzoek deel te nemen.

    Uitsluiting

    Uitgesloten voor dit onderzoek worden mensen die

    1. vier jaar of jonger waren;
    2. ouder waren dan 18 jaar;
    3. beide ouders hebben verloren;
    4. nu ouder zijn dan 45 jaar.

    Keuzen

    Afgezien van het feit dat ik het een en ander zou kunnen zeggen over de inhoud van de keuzen is er nog een voorbeeld van wat voor mijn gevoel toch wel een beetje illustratief zou kunnen zijn voor de selectie-keuzen die zijn gemaakt. Ik weet het niet, ik heb nooit wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar ik werk wel al ruim 25 jaar met mensen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden.

    Lijstje

    Vanavond heb ik een lijstje gemaakt van alle deelnemers aan de workshops Verlaat Verdriet van september tot en met december 2020, en van de jaartraining De kunst van het verbinden 2019-2020.
    Allemaal mensen dus die in hun jeugd een ouder – of hun beide ouders – hebben verloren door overlijden.
    Ruimschoots meer dan de helft van deze Verlaat Verdriet-ers wordt uitgesloten in dit onderzoek.

    Workshops

    Vrouw         1960           8 jaar verlies moeder               uitgesloten
    Vrouw         1976           7 jaar, verlies vader
    Man            1967           11 jaar, verlies moeder            uitgesloten
    Vrouw         1973           12 jaar, verlies moeder            uitgesloten
    Vrouw         1980           10 jaar, verlies moeder
    Vrouw         1980           9 jaar, verlies moeder
    Man            1991           10 jaar, verlies vader
    Vrouw         1977           10 jaar, verlies vader /17 jaar verlies moeder          uitgesloten
    Vrouw         1994           10 jaar, verlies vader/18 jaar, verlies moeder           uitgesloten
    Vrouw         1993           10 jaar, verlies moeder
    Vrouw         1991           13 jaar, verlies vader
    Vrouw         1969           7 jaar, verlies moeder             uitgesloten

    Jaartraining De kunst van het verbinden

    Vrouw        1977           6 jaar, verlies moeder
    Vrouw        1965           10 jaar, verlies vader               uitgesloten
    Vrouw        1980           16 jaar, verlies vader
    Vrouw,        1965           5 jaar, verlies moeder             uitgesloten
    Vrouw         1965           -1 jaar, verlies vader               uitgesloten
    Vrouw         1977           2 jaar, verlies moeder             uitgesloten
    Man            1974          13 jaar, verlies vader               uitgesloten
    Vrouw         1958          14 jaar, verlies moeder            uitgesloten

    Onderzoek

    Veerkracht na verlies
    Onderzoek Universiteit Leiden 2020

    Tekst

    Bovenstaande tekst is genoteerd door Titia Liese
    titia@verlaatverdriet.nu