• | | |

    Gijs Groenteman in gesprek met Kitty Herweijer

    DoorTitia Liese

    Gijs Groenteman in gesprek met Kitty Herweijer. Gisteren kreeg ik de link toegestuurd van de podcast Met Groenteman in de kast.

    Kitty Herweijer

    Kitty Herweijer groeide op in de achterstandswijk Morgenstond in Den Haag, waar ze naar een montessorischool ging. Ze werd geboren in een seculier Joods gezin, binnen een familie met ‘een heel heftig Holocaust-verleden’. Ze groeide op in armoede.

    Beide ouders verloren

    Beide ouders overleden toen Herweijer 17 jaar was. Haar moeder leed aan een bipolaire stoornis. Ze overleed aan een inwendige bloeding. Haar vader was depressief. Hij pleegde suïcide. Door de ingewikkelde thuissituatie ging Kitty Herweijer al op 16-jarige leeftijd op zichzelf wonen.

    Gijs Groenteman

    Gijs Groenteman is de enige zoon van journaliste en televisiepresentator Hanneke Groenteman. Hij werd opgevoed door zijn seculier joodse moeder. Zijn vader leerde hij  pas op 23-jarige leeftijd kennen. Gijs Groenteman groeide op in Amsterdam, waar hij naar het Barlaeus Gymnasium ging.

    Sinds november 2017 heeft Groenteman zijn eigen wekelijkse podcast: Met Groenteman in de kast. In de archiefkast van de Volkskrant interviewt hij zeer uiteenlopende bekende en minder bekende Nederlanders. Met hen spreekt hij over verleden en heden. Over liefde en trauma. Te gast waren onder meer schrijfster en cabaretier Paulien Cornelisse. Zanger Lee Towers. Bioloog Midas Dekkers. Rapper Glen Faria. Muzikant Henny Vrienten. Modejournalist Cécile Narinx. Historicus Maarten van Rossem. Misdaadjournalist Peter R. de Vries. De keuze van de gasten is gebaseerd op Groentemans persoonlijke fascinatie voor deze personen.

    Boek

    Momenteel werkt Herweijer aan haar eerste boek. Dat boek zal gaan over haar traumatische jeugd, de angststoornissen die zij hieraan overhield en de therapieën die ze onderging.

    Podcast beluisteren

     

    https://juke.nl/podcasts/met-groenteman-in-de-kast/109-kitty-herweijer-columnist-en-mediaverslaggever-fef47970

  • | | | |

    Verlate rouw: ons perspectief

    DoorTitia Liese

    Perspectief op kinderen

    ‘Kinderen zijn zo flexibel.’
    ‘Onderschat de veerkracht van kinderen niet.’
    ‘Kinderen passen zich gemakkelijk aan.’

    Je kent deze waarderende uitspraken vast wel. Observaties van buitenstaanders. Perspectieven van volwassenen op kinderen. Op ons, de kinderen die in hun jeugd hun ouder(s) verloren door overlijden.
    ‘Veerkracht?’ vraag je je af. ‘Gaat dat over mij?’

    Perspectief op volwassenen

    ‘Zit je daar nou nog mee?’
    ‘Hoe lang is dat nu al geleden?’
    ‘Je bent er in blijven hangen.’

    Je kent deze niet-waarderende uitspraken ook vast wel. Observaties van buitenstaanders. Perspectieven van volwassenen op volwassenen. Op ons, Verlaat Verdriet-ers die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren.
    Ze doen je pijn. Ben je er echt in blijven hangen?

    Perspectief op onszelf

    Waar het in een verlaat rouwproces ook – en eigenlijk vooral – om gaat is het perspectief dat wij op onszelf hebben. Onze waardering voor onszelf. Ons vermogen van onszelf te houden. Geduld te hebben met onszelf. Liefdevolle aandacht te hebben voor onszelf. Onszelf te omarmen. Oneindige liefde te hebben voor onszelf. Onszelf te laten weten dat we onvoorwaardelijk aanwezig mogen zijn.

    Vandaag deelde een Verlaat Verdriet-ster een mooie tekst met me. Op mijn beurt deel ik hem graag met jou.
    Margreet: dank je wel voor dit mooie perspectief.

    As traumatized children
    we always dreamed that someone
    would come and save us.
    We never dreamed that it would,
    in fact, be ourselves, as adults.

    Lezen

    Titia Liese
    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

  • | | |

    Verlate rouw: wees geworden – en dan…..

    DoorTitia Liese

    De vader van twee zusjes (12 en 14 jaar) is een jaar geleden onverwacht overleden. De zusjes zijn met hun moeder in het vertrouwde ouderlijk huis blijven wonen. De moeder van de zusjes heeft op een avond – bij een glaasje wijn – gekscherend tegen een buurvrouw gezegd: ‘Als mij wat overkomt, zorg jij dan voor mijn dochters?’

    Beide vrouwen hebben niet voor mogelijk gehouden dat na de eerste ramp van het overlijden van de vader van de zusjes ook hun moeder jong zou kunnen sterven. Maar het gebeurt. Een jaar later overlijdt ook de moeder van de zusjes. Als gevolg van een verkeersongeval.

    Belofte

    De buurvrouw vindt dat ze haar belofte voor de zusjes te zorgen na moet komen. De zusjes verhuizen naar het huis en het gezin van de buurvrouw. Alle goede bedoelingen ten spijt loopt het allemaal uit op een rampzalige situatie. Niemand hield er serieus rekening mee dat dit werkelijk zou kunnen gebeuren.

    De zusjes – pubers – moeten zich – tegen hun zin – aanpassen aan de cultuur van het gezin van ouders die ze nauwelijks kennen. De pleegouders en hun kinderen moeten zich aanpassen aan twee nieuwe gezinsleden. Twee pubers, die allebei helemaal geen nieuwe ouders willen. Helemaal geen nieuw broertje. Helemaal geen nieuw zusje. Twee meisjes van 14 en 16. Die gewoon hun eigen huis willen. En hun eigen ouders.

     

  • | | | | |

    Verlate rouw, oorlog en vrede

    DoorTitia Liese

    Kamparts en zijn kleinzoon

    In de Volkrant van dit weekend (zaterdag 28 januari 2023) lees ik in het katern Boeken&Wetenschap een groot vraaggesprek met een kleinzoon: Kamparts en zijn kleinzoon. Kleinzoon van een medisch specialist die zich in de tweede wereldoorlog als arts in kamp Amersfoort ernstig heeft misdragen. De kleinzoon – psychiater in Amerika – heeft zijn medewerking verleend aan het tot stand komen van een biografie over zijn grootvader. Is naar Nederland gekomen voor de boekpresentatie en vertelt zijn verhaal in het vraaggesprek in de Volkskrant. Ik lees het artikel en denk aan de Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de loop van de jaren hebt gewerkt.

    Foute (groot)ouders

    Verlaat Verdriet-ers – kind of kleinkind – van foute (groot)ouders. (Groot)ouders die NSB-er waren. Als SS-er naar het Oost-front zijn gegaan. Zich misdragen hebben als kampbeul. (Groot)ouders die als kind werden bespot, vernederd, beschimpt, buitengesloten om de wandaden van hun ouder(s). Voor wie vrede nog altijd een relatief begrip is. Die moesten besluiten voor zichzelf te zorgen. Zo onopvallend mogelijk door het leven te gaan. Of zich juist nadrukkelijk te manifesteren. Die als kind besloten nooit over hun ervaringen te spreken. Met niemand, en al helemaal niet met hun eigen latere kinderen. Nooit meer hun gevoelens te laten zien. Pijn, verdriet, wanhoop, ontreddering, eenzaamheid opgesloten in geheimen. Verpakt. Op slot en verzegeld doorgegeven aan de volgende generatie.

    (Klein)kinderen die nooit, of hoogstens verdekt, met hun ouders hun eigen ervaringen hebben kunnen delen. Nooit geleerd hebben om ervaringen te delen. Laat staan woorden te geven aan hun gevoelens.

    Joodse (groot)ouders

    Verlaat Verdriet-ers – kind of kleinkind – van Joodse (groot)ouders. Voor wie de oorlog nooit is geëindigd. Voor wie vrede een relatief begrip is. (Groot)ouders die als kind onder moesten duiken, bij totaal vreemde mensen. (Groot)ouders met kampervaringen. Die hun hele familie kwijt zijn geraakt. (Groot)ouders die terugkwamen van de ontberingen in de concentratiekampen, om terug te keren in een Nederland dat hen ijskoud ontving. Die besloten verder zo onopvallend mogelijk door het leven te gaan. Of zich juist nadrukkelijk te manifesteren. Nooit over hun ervaringen te spreken. Met niemand, ook niet met hun eigen latere kinderen. Nooit meer hun gevoelens te laten zien. Pijn, verdriet, wanhoop, ontreddering, eenzaamheid opgesloten in geheimen. Verpakt. Op slot en verzegeld doorgegeven aan de volgende generatie.

    (Klein)kinderen die nooit, of hoogstens verdekt, met hun ouders hun eigen ervaringen hebben kunnen delen. Nooit geleerd hebben om ervaringen te delen. Laat staan woorden te geven aan hun gevoelens.

    Indische roots

    Verlaat Verdriet-ers – kind en of kleinkind – met Indische roots. Voor wie de oorlog nooit is geëindigd. Voor wie vrede een relatief begrip is. (Groot)ouders met ervaringen in de Jappenkampen. Die te werk werden gesteld aan de Birma-spoorweg. Of die in latere jaren gedwongen werden ingezet bij de politionele acties. (Groot)ouders van wie de ouders stierven door ontberingen, die alleen op de kinderboot naar Nederland werden gezet. (Groot)ouders die gevlucht zijn naar Nederland, waar ze ijskoud werden ontvangen. Die besloten verder zo onopvallend mogelijk door het leven te gaan. Of zich juist nadrukkelijk te manifesteren. Nooit over hun ervaringen te spreken. Met niemand, ook niet met hun eigen latere kinderen. Nooit meer hun gevoelens te laten zien. Pijn,  verdriet, wanhoop, ontreddering, eenzaamheid opgesloten in geheimen. Verpakt. Op slot en verzegeld doorgegeven aan de volgende generatie.

    (Klein)kinderen die nooit, of hoogstens verdekt, met hun ouders hun eigen ervaringen hebben kunnen delen. Nooit geleerd hebben om ervaringen te delen. Laat staan woorden te geven aan hun gevoelens.

    Verlate rouw

    Ik denk aan deze Verlaat Verdriet-ers – de (klein)kinderen – terwijl ik het artikel lees. Een verlaat rouwproces is een proces met tal van complicaties (mijnen). Een proces met vele lagen. Lagen die zich ook uit kunnen strekken over opeenvolgende generaties in een familie.

    Ik denk aan het belang de geheimen in jouw familiegeschiedenis uit de duisternis tevoorschijn te halen. Ze te zien. Ze onder ogen te zien. Vrede te sluiten met de gevolgen die de ervaringen van je (groot)ouders voor jou hebben gehad. En nu nog hebben. De vicieuze cirkel van verzwijgen, ontkennen en ontwijken te doorbreken. Wegen te openen voor jouzelf. Door er vrede mee te sluiten.

    Open

    ‘Waarom besloot u om mee te werken aan de biografie? Dat moet heel pijnlijk voor u zijn geweest.’ vraagt de journalist aan de kleinzoon. ‘De geschiedenis is in mijn familie grotendeels verzwegen, mijn vader kon er niet over praten. Ik beschouw het als mijn taak, als de taak van mijn generatie, om er wel open over te zijn…….’

    Boeken

    Adriaan van Es en Arjeh Kalmann
    Maar ik ben geen schooier

    Titia Liese
    Teruggaan om verder te kunnen

    Delen met ervaringsgenoten

    Workshop Verlaat Verdriet

    Rouw kent geen tijd

    Het mijnenveld