• | | | |

    Altijd op zoek naar haar vader: Judith de Kom (93)

    DoorTitia Liese

    In de Volkskrant van dit weekend (21/22 september 2024) een interview met Judith de Kom (93, 13 jaar toen ze haar vader verloor): Altijd op zoek naar haar vader.

    Citaat 1

    Een leven lang was Judith de Kom (93) bezig met haar vader, schrijver en verzetsheld Anton de Kom, die in 1945 in concentratiekamp Neuengamme overleed. Nu is er een boek met haar herinneringen aan hem…..

    Citaat 2

    …….. Het is een raar besef dat ze haar vader Anton de Kom al meer dan tachtig jaar niet gezien heeft. Ze weet niet meer hoe hij rook, of hoe zijn stem klonk. En toch zit haar vader nog altijd in alles wat Judith de Kom (93) doet. Een leven lang was ze bezig met de man die voor anderen een icoon werd, maar die ze zelf als dochter maar veertien jaar meemaakte: Anton de Kom, schrijver, verzetsheld, in 1898 geboren in Paramaribo, Suriname en in 1945 gestorven in concentratiekamp Neuengamme. Ze verdiepte zich in zijn verhaal, in zijn werk, en gaf als voordrachtskunstenaar overal ter wereld lezingen over hem. En nu is er haar boek Ik omhels je onafgebroken.…..  

    Citaat 3

    ……. Ze bewaart nog steeds haar poesiealbum, waarvan haar vader de eerste bladzijde beschreef. Het boekje valt na ruim tachtig jaar bijna uit elkaar. Maar De Koms ragfijne handschrift is nog duidelijk leesbaar. Geen gedichtje over rozen die verwelken en schepen die vergaan, maar een serieus vers met als titel: ‘Suriname, ons vaderland.’…..

    Lees meer

  • | | |

    De weg naar liefde en geborgenheid

    DoorTitia Liese

    Over veertien dagen zetten we onze eerste stappen op De weg van liefde 2024. In de geborgenheid van Codiponte. In de Lunigiana, waar de maan zinnebeeld is van de omgeving (Luni/luna/maan). Waar onsterfelijke Verlaat Verdriet-ers je met hun stappen zijn voorgegaan. Matilde van Canossa (1046-1115, verloor op haar zesde haar vader). Strijdbare vrouw. Verzoener. Markgravin van Toscane. Sinds kort naamgeefster van Casa Matilde, het huis dat ik aankocht in Codiponte om in gebruik te gaan nemen als Centrum voor levensverhalen. Dante Alighieri (1265-1321, jong wees geworden). Politiek vluchteling. Verbannen uit zijn geboortestad Florence om zijn opvattingen. Michelangelo Buonarotti (1475-1564, verloor op zijn zesde zijn moeder). Zocht persoonlijk het marmer uit voor zijn beeld David, in de marmergroeven in de Apuaanse Alpen, op een steenworp afstand van Codiponte. David: zinnebeeld van de kleine man die met een list de reus overwon.

    Geborgenheid

    In de vallei tussen de Apuaanse Alpen en de Appenijnen. In de simpelheid van het dorp Codiponte, waar ondertussen zoveel voor je te ontdekken valt. Waar je verrast wordt door de vriendelijkheid van de Codipontse mensen, op de Codipontse berg. In villa Le Muse, het grote gele huis waar je je wonderbaarlijk thuis kunt voelen. Op je gemak. Geborgen. Waar het leven Italiaans is, en tegelijkertijd zo gewoon dat je het gevoel kunt hebben er altijd al geweest te zijn.

    Samen

    Samen zijn. Delen. Leren van elkaar. Terwijl ieder op eigen wijze werkt met eigen Verlaat Verdriet-thema’s. Schrijven aan de hand van toepasselijke schrijfuitnodigingen. Of op eigen wijze aan de hand van beelden vorm geven aan gevoelens. Genieten van het Italiaanse eten dat Davide voor ons bereidt. Van de liefdevolle gastvrijheid van Maartje. In een eeuwenoud Italiaans dorp, in een Italiaans huis. Samen dineren aan een mooi gedekte tafel. Als het weer het toelaat onder de sterrenhemel boven de binnenplaats van de Middeleeuwse Concia.

    Weg naar liefde

    Even helemaal toekomen aan jezelf. Je – opnieuw – verbinden met jouw eigen weg naar liefde. Ik zie ernaar uit, en verheug me nu al.

    Lees meer

    La Concia

  • | |

    De mythe van veerkracht, en wetenschappelijk onderzoek

    DoorTitia Liese

    Wetenschappelijk onderzoek

    ‘Er moet wetenschappelijk onderzoek gedaan worden naar Verlaat Verdriet.’ Ik hoor het vaak van Verlaat Verdriet-ers. En ja: in de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk opperde ik het ook.
    Meer dan vijfentwintig jaar geleden stelde ik het voor aan een wetenschappelijk medewerker van een van de universiteiten. Hij keek me aan en zei: ‘Titia, dat is een veel te groot onderzoek. Dat gaat veel te veel kosten. En er is niemand die dat wil betalen.’ Ik vroeg het aan een hoogleraar, tevens ervaringsgenoot. ‘Ja, dat zouden we moeten doen.’ was zijn antwoord. En kwam er nooit op terug.

    Twee hoogleraren erkenden afgelopen jaar, onafhankelijk van elkaar, volmondig: wij, wetenschappers, hebben dit gebied helemaal laten liggen.’ ‘De problematiek van Verlaat Verdriet-ers is serieuze problematiek.’ zei de ene hoogleraar, tevens ervaringsgenoot, daarover. ‘Ik heb bewondering voor jouw werk’, zei de andere hoogleraar. ‘Daar wil ik graag op voortbouwen.’

    Veerkracht na verlies

    Wetenschappelijk onderzoek naar jong ouderverlies aan de Universiteit van Leiden. Veerkracht na verlies. Ik ken verschillende Verlaat Verdriet-ers die zich hadden aangemeld als respondent voor dit onderzoek. Zij wilden graag bijdragen aan ontwikkeling van wetenschappelijke kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Bij het lezen van de beschamend oppervlakkige vragen in de vragenlijst die ze per mail ontvingen haakten de eersten al af. ‘Hier werk ik niet aan mee!’ Een andere Verlaat Verdriet-er, orthopedagoog van professie, werkte zich door de vragen heen. Deze Verlaat Verdriet-er wilde per sé uitgenodigd worden voor het aangekondigde interview. Ze meldde zich op de afgesproken tijd voor het  interview. Ergerde zich aan de  onverschilligheid van de interviewster, en het totale gebrek aan diepgang van de vragen. ‘Hier stop ik mee.’ besloot ze, ‘Dit dient geen enkel doel.’ En wandelde binnen een half uur gefrustreerd weer naar buiten.

    Veerkracht

    Het proefschrift is klaar. De onderzoekster is gepromoveerd. Via de app kreeg ik een bijdrage op LinkedIn van twee psychologen. Hun conclusie: Hieperdepiep!! Dankzij de veerkracht van kinderen die jong een ouder verliezen is er geen probleem.

    Wetenschappelijk vastgesteld: wij hebben geen probleem (of ons probleem is: wij hebben geen veerkracht). Wat te doen? Aan de schandpaal? Of deze dames uitnodigen deelnemer te zijn aan ons symposium Teruggaan om verder te kunnen komend voorjaar?

  • | | |

    Gedicht van Wislawa Szymborska: Grote pret

    DoorTitia Liese

    Wislawa Szymborska

    Vandaag kwam ik een gedicht tegen van de Poolse dichteres en winnaar van de Nobel Literatuurprijs 1996: Wislawa Szymborska (1023 – 2012, 13 jaar toen ze haar vader verloor). Haar oeuvre is klein, slechts 400 gedichten, maar ze zijn wereldberoemd en uitgebracht in 40 talen. Ze won de Nobelprijs voor Literatuur in 1996.
    Haar gedicht Grote pret wil ik graag met je delen.

    Grote pret

    Eindelijk heeft mijn geheugen gevonden wat het zocht.
    Moeder is terecht, vader is aan mij verschenen.
    Ik droomde een tafel en twee stoelen, en ze gingen zitten,
    weer waren ze van mij, weer leefden ze voor mij.
    Met twee lampen van gezichten schitterden ze in de schemer
    als voor Rembrandt.

    Nu kan ik eerst vertellen
    door hoeveel dromen ze hebben gedoold, in hoeveel oploopjes
    ik ze onder de wielen vandaan heb moeten trekken,
    in hoeveel agonieën ze dood hoeveel handen van me zijn gevlogen.
    Afgesneden van me groeiden ze scheef aan.
    De ongerijmdheid dwong hen tot een maskerade.
    Wat hielp het dat ze buiten mij geen pijn meer leden,
    als ze pijn leden in mij.
    Het droomgepeupel hoorde dat ik mamma riep
    tegen iets dat piepend op een takje sprong.
    Er werd gelachen omdat mijn vader een kokarde droeg,
    van schaamte brandend werd ik wakker.

    Eindelijk dan.
    In een gewone nacht
    van een doodnormale vrijdag naar een zaterdag,
    kwamen ze plotseling zo als ik hen wilde zien.
    In een droom, maar als verlost van alle dromen
    alleen zichzelf gehoorzamend, en verder niets.
    Achter op het schilderij doofden alle mogelijkheden,
    het noodlot had zijn onherroepelijkheid verloren.
    Alleen zij lichtten, mooi omdat ze op zichzelf leken.
    En lang, lang gelukkig schenen ze te zijn.

    Ik werd wakker. Deed mijn ogen open.
    Raakte de wereld aan, een uitgesneden lijst.

    Wislawa Szymborska
    13 jaar toen ze haar vader verloor

    Lees meer

    Wislawa Szymborska

    • Agonie – nood