• | | | |

    Tips voor hulpverleners: Dubbel Ouderverlies

    DoorTitia Liese

    Tips voor hulpverleners: Dubbel Ouderverlies

    ‘Je moet altijd klaar staan om te vertrekken’. Op de zaterdagochtend van de workshop Dubbel Ouderverlies staan ze er al ruim voor de lunch. De koffers en de tassen. Klaar voor vertrek, zaterdagmiddag rond 16 uur. Een fenomeen dat zich, in tegenstelling tot de workshop Verlaat Verdriet, vrijwel altijd weer voordoet bij de workshop Dubbel Ouderverlies. ‘Je moet altijd klaar staan om te vertrekken.’

    Dubbel ouderverlies

    Verlaat Verdriet-ers hebben het na het vroege verlies van hun ouder zo goed als allemaal gekend: de angst ook de andere ouder te verliezen. Een aantal Verlaat Verdriet-ers is dat daadwerkelijk overkomen. Zij verloren in hun jeugd hun beide ouders door de dood.

    Verlies in veelvoud

    Dubbel ouderverlies in je jeugd is verlies in veelvoud. Kinderen die hun beide ouders verliezen in hun jeugd raken alles kwijt wat hun tot dan vertrouwd was. Dat kan – en dat mag! – nooit worden afgedaan met lege opmerkingen als ‘We moeten de veerkracht van kinderen niet onderschatten.’ Of: Kinderen zijn zo flexibel…’
    Kinderen die hun beide ouders verliezen, verliezen veel meer dan alleen hun beide ouders. Ze verliezen de natuurlijke bescherming van de ouders die je als kind nodig hebt om veilig op te groeien. Ze verliezen hun vertrouwde ouderlijk huis. De plaats waar ze woonden. Hun school. Ze verliezen geborgenheid. Gevoel van continuïteit. Vertrouwen in het leven. Gevoel van veiligheid. Onvoorwaardelijk aanwezig mogen zijn. Ze verliezen de educatie van hun beide ouders. De cultuur van hun beide ouders. De normen en de waarden die ze vanaf hun geboorte hebben meegekregen.

    Zeven mogelijke vragen bij Dubbel Ouderverlies

    Denk als hulpverlener mee in het onvoorstelbare: in je kindertijd je beide ouders verliezen door de dood.

    1. De samenstelling van je gezin van herkomst voor je eerste ouder overleed

    • Hoe was de samenstelling van je gezin van herkomst voor je eerste ouder overleed?
    • Welke plaats nam jij in je gezin van herkomst in?
    • Welke ingrijpende veranderingen vonden plaats in je gezin van herkomst voor het overlijden van je eerste ouder?

    2. Het overlijden van de eerste ouder

    • Welke van je beide ouders overleed als eerste?
    • Welke leeftijd had je toen je eerste ouder overleed?
    • Door welke oorzaak overleed je eerste ouder?

    3. De samenstelling van je gezin van herkomst na het overlijden van je eerste ouder

    • Hoe was de samenstelling van je gezin van herkomst tussen het overlijden van je eerste ouder en het overlijden van je tweede ouder?
    • Welke veranderingen vonden plaats in je gezin van herkomst?
    • Wat betekende dat voor jouw plek?
    • Wat betekende dat voor jou?

    4. Het overlijden van de tweede ouder

    • Welke ouder overleed als tweede ouder?
    • Welke leeftijd had je toen je tweede ouder overleed?
    • Door welke oorzaak overleed je tweede ouder?

    Het overlijden van beide ouders tegelijkertijd

        • Door welke oorzaak overleden je beide ouders?
        • Wat gebeurde er?
        • Waar was jij?
        • Wat gebeurde er met jou?
        • Wat betekende dat voor jou?

    5. Wat gebeurde er met jou?

    • Wat gebeurde er na het overlijden van je beide ouders?
    • Waar woonde je?
    • Wie zorgde voor jou?
    • Wat gebeurde er met je broers/zussen als je die had?
    • Wat gebeurde er met jou?

    6. De nieuwe samenstelling

    • Wat kan je vertellen over de nieuwe samenstelling van de personen met wie je woonde na het verlies van je beide ouders?
    • Wie zorgde voor jou?
    • Wat betekende dat voor jou?

    7. Een nieuwe woonplek

    • Wat gebeurde er met je ouderlijk huis na het overlijden van je beide ouders?
    • Omschrijf je nieuwe woonplek.
    • Welke plek nam jij in de nieuwe ‘gezins’-samenstelling in?
    • Wat kan je vertellen over de veranderingen in educatie en cultuur zoals je die gewend was geweest?
    • Wat gebeurde er met jouw plek op school?
    • Wat betekende dat voor jou?

    Meer vragen

    Als je, samen met je cliënt, aan de hand van deze eerste vragen een eerste beeld hebt gekregen van de invloed van het vroege verlies van beide ouders is het raadzaam samen met je cliënt een overzicht te maken van de vragen en opmerkingen die op zijn gekomen naar aanleiding van bovenstaande vragen.

    Meer informatie

    Symposium voor hulpverleners

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Boeken van Titia Liese

    Rouw kent geen tijd

    Titia Liese: Verlaat verdriet en verlate rouw in 13 modules 

    © Kenniscentrum Verlaat Verdriet, 2025

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet #symposiumvoorhulpverleners #teruggaanomverdertekunnen #handreikingenbijverlaatverdriet #tipsvoorverlaterouw

  • | | | |

    Interview met Monique van de Ven in Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese
    Monique van de Ven (2018)

    Monique van de Ven

    Mijn eerste rol speelde ik toen ik vijf was, om mijn moeder gelukkig te maken.

    Naar aanleiding van de film over haar leven: Een vrouw als Monique in Volkskrant Magazine van 23 augustus 2025 een uitgebreid interview met Monique van de Ven, (1952, vijf jaar toen ze haar vader verloor.

    In de eindshot zit je met een glimlach in de zon, alsof er een last van je is afgevallen

    ……. Dat is ook zo. Het ruimt op. Zeker de dingen die ik nooit had verteld of emoties die onverwacht naar boven kwamen. Er zit een scène in waarin ik vertel over mijn vader, wat ik niet vaak heb gedaan. Hij stierf toen ik 5 was. Hij kwam met lunch thuis, zei: ‘Ik voel me niet lekker’ en ging naar boven. Mijn moeder ging kijken en vroeg: ‘Zal ik de dokter bellen?’ ‘Nee, nee.’ zei hij. Maar haar jongste zusje die verpleegster was en toevallig bij ons logeerde, belde toch de dokter. Die kwam en zei: ‘Ik vertrouw het niet, ik kom over een uurtje terug.’ Toen was mijn vader dood.

    Het was een hete zomerdag in juni. Daarom moest hij op dezelfde dag worden begraven. Ineens lag hij in een kist met een glazen deksel in onze speelkamer. Voor mij was het net een sprookje, ik kon in de kist kijken en daar lag mijn vader. Hij was de zoon van de burgemeester en bekend in het dorp, er kwamen waanzinnig veel mensen. Mijn moeder zei dat ik niet met haar en mijn broer en zus vooraan in de begrafenisstoet mocht lopen. Ze was bang dat ik misschien gek ging doen, ik was tenslotte 5, mijn broer en zus waren 8 en 9. Ik moest ergens achteraan lopen, met het kindermeisje Thea. Dat heb ik mijn moeder later zo kwalijk genomen……..

    Wat heb je daardoor gemist?

    ……… Het gevoel dat ik erbij hoorde. Toen ik dit verhaal vertelde, kwamen mijn emoties steeds naar boven. O ja, die woede zit er nog steeds, dacht ik. Gek hè?…….

    Toch noemde ze jou en je zus na het overlijden van jullie vader troostmeisjes

    ……… Ja. Mijn broertje werd naar kostschool gestuurd en mijn zusje en ik kregen de taak om haar troostmeisjes te zijn. Mijn eerste rol speelde ik toen ik 5 was, om mijn moeder gelukkig te maken. Daarna besloot ik om actrice te worden. Dat extraverte heb ik mezelf aangeleerd. Mijn moeder was slecht in het uiten van haar emoties, dus ik ging letterlijk op haar schoot zitten, haar huggen en haar warmte zijn, zodat ze wel iets moest voelen. Dat verzorgende zit heel erg in me, dat is het kussentje achter je rug…….

    Lezen

     

  • | | | |

    Interview met Monique van de Ven in Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese
    Monique van de Ven (2018)

    Monique van de Ven

    Mijn eerste rol speelde ik toen ik vijf was, om mijn moeder gelukkig te maken.

    Naar aanleiding van de film over haar leven: Een vrouw als Monique in Volkskrant Magazine van 23 augustus 2025 een uitgebreid interview met Monique van de Ven, (1952, vijf jaar toen ze haar vader verloor.

    In de eindshot zit je met een glimlach in de zon, alsof er een last van je is afgevallen

    ……. Dat is ook zo. Het ruimt op. Zeker de dingen die ik nooit had verteld of emoties die onverwacht naar boven kwamen. Er zit een scène in waarin ik vertel over mijn vader, wat ik niet vaak heb gedaan. Hij stierf toen ik 5 was. Hij kwam met lunch thuis, zei: ‘Ik voel me niet lekker’ en ging naar boven. Mijn moeder ging kijken en vroeg: ‘Zal ik de dokter bellen?’ ‘Nee, nee.’ zei hij. Maar haar jongste zusje die verpleegster was en toevallig bij ons logeerde, belde toch de dokter. Die kwam en zei: ‘Ik vertrouw het niet, ik kom over een uurtje terug.’ Toen was mijn vader dood.

    Het was een hete zomerdag in juni. Daarom moest hij op dezelfde dag worden begraven. Ineens lag hij in een kist met een glazen deksel in onze speelkamer. Voor mij was het net een sprookje, ik kon in de kist kijken en daar lag mijn vader. Hij was de zoon van de burgemeester en bekend in het dorp, er kwamen waanzinnig veel mensen. Mijn moeder zei dat ik niet met haar en mijn broer en zus vooraan in de begrafenisstoet mocht lopen. Ze was bang dat ik misschien gek ging doen, ik was tenslotte 5, mijn broer en zus waren 8 en 9. Ik moest ergens achteraan lopen, met het kindermeisje Thea. Dat heb ik mijn moeder later zo kwalijk genomen……..

    Wat heb je daardoor gemist?

    ……… Het gevoel dat ik erbij hoorde. Toen ik dit verhaal vertelde, kwamen mijn emoties steeds naar boven. O ja, die woede zit er nog steeds, dacht ik. Gek hè?…….

    Toch noemde ze jou en je zus na het overlijden van jullie vader troostmeisjes

    ……… Ja. Mijn broertje werd naar kostschool gestuurd en mijn zusje en ik kregen de taak om haar troostmeisjes te zijn. Mijn eerste rol speelde ik toen ik 5 was, om mijn moeder gelukkig te maken. Daarna besloot ik om actrice te worden. Dat extraverte heb ik mezelf aangeleerd. Mijn moeder was slecht in het uiten van haar emoties, dus ik ging letterlijk op haar schoot zitten, haar huggen en haar warmte zijn, zodat ze wel iets moest voelen. Dat verzorgende zit heel erg in me, dat is het kussentje achter je rug…….

    Lezen

     

  • | | | |

    Je ogen openen voor Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    Je verloor in je jeugd, op een leeftijd jonger dan 21 jaar een ouder – of je beide ouders – door de dood. Word je nu, als volwassene – geconfronteerd met tal van moeilijkheden die zowel van psychische als van lichamelijke aard kunnen zijn?
    Je bent bijvoorbeeld gevoelig voor depressie. Voor angst- en paniekaanvallen. Voor stress. Meer dan eens in je werkzame leven ben je geconfronteerd met burn-out. Je bent gevoelig voor verslavingen. Suïcidegedachten spelen door je hoofd. Of je kent op verschillende manieren (chronische) fysieke pijnen. Of (chronische) vermoeidheid. Toch twijfel je of er een verband is tussen de moeilijkheden die je nu ervaart en het vroege verlies van je ouder(s). Of je wilt daar helemaal niets van weten. ‘Dat heb ik allang verwerkt.’ Je bent bereid te werken aan problemen van nu, maar niet (ook nog eens) aan Verlaat Verdriet-thema’s. Zonder dat is het leven al ingewikkeld en moeilijk genoeg.

    Je ogen openen

    Dan kan het, ook al wil je dat eigenlijk niet, toch helpend zijn om een stap te zetten. Bijvoorbeeld door de Zelftests op de Verlaat Verdriet-site te doen. Deze eenvoudige Zelftests zijn gebaseerd op de Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet. Alle Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de afgelopen jaren contact heb gehad hebben zich – zonder uitzondering – in deze Kenmerkende Patronen herkend. Mogelijk niet in alle patronen, maar ook een paar patronen kunnen je de ogen al openen. Confronterend misschien. Pijnlijk ook. Maar ook een enorme opluchting. Je kunt weer verder. Ook al is het dan mogelijk toch met thema’s uit de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

    Tip

    Doe de Zelftest 1 en Zelftest 2.

    Lezen

    Doen

    Gevoelswoordenboek