• | |

    Regine Dugardyn: Mijn bange ik

    DoorTitia Liese

    Regine Dugardyn – Mijn bange ik

    Hardop denken over angst en ander psychisch ongemak

    Angstklachten

    Bijna dertig procent van de bevolking lijdt volgens het Trimbos-instituut vroeg of laat aan ernstige angstklachten. Regine Dugardyn is een van hen. Sinds haar jeugd kent ze periodes van hevige angst. Regine hoort bij de groep die regelmatig kopje-onder gaat, maar ook weer komt bovendrijven. De afgelopen decennia voelde zij zich – samen met haar lotgenoten – vaak onderwerp van debat.

    Professionals

    Al twintig jaar doen psychiaters, psychotherapeuten en filosofen in de media ferme uitspraken over psychische stoornissen. Volgens psychiater Damiaan Denys kunnen mensen geen onderscheid meer maken tussen gewone angst enerzijds en een ziekelijke angststoornis anderzijds. En in haar bestseller De depressie-epidemie noemt filosoof Trudy Dehue antidepressiva prestatiepillen, alsof mensen doping slikken.

    In Mijn bange ik laat Regine zien wat die kritiek doet met haar, als patiënt en als filosoof. Ze vraagt zich af wanneer menselijk lijden nog bij het leven hoort en wanneer niet. Is een diagnose uit de DSM zo onzinnig als sommige critici beweren? Slikken we en masse antidepressiva omdat we geen tegenslag meer zouden verdragen? En gaan we inderdaad in therapie in de overtuiging dat het leven maakbaar is?

    Regine Dugardyn

    Regine Dugardyn (1960) studeerde filosofie aan de Universiteit Utrecht. Ze werkte achtereenvolgens als journalist, redacteur en uitgever. Sinds 2016 heeft ze haar eigen bedrijf, Socrates & co, een agentschap voor filosofie en ideeën. Eerder publiceerde ze Waarom ik van Simone de Beauvoir houd (2020).

    In haar boek Mijn bange ik zoekt filosofe Regine Dugardyn vanuit haar eigen ervaring antwoorden op vragen als

    • Waarom ben ik altijd zo bang?
    • Waarom ben ik altijd zo bang geweest?
    • Welke therapieën hebben mij geholpen?
    • Wat doen anti-depressiva met mij?
    • Waarom val ik zo vaak terug?
    • Waarom ben ik zo vaak teruggevallen?
    • Helpen therapieën eigenlijk?
    • Hoe denken therapeuten zelf over therapieën?
    • Hoe denken therapeuten over de visie van anderen op therapieën

    Bestellen

    Mijn bange ik

  • | | | | |

    Her mother’s face, boek van Roddy Doyle

    DoorTitia Liese

    Her mother’s face

    Ik wil graag iets met je delen in verband met een simpel boek over opgroeien zonder moeder, geschreven door Roddy Doyle en geïllustreerd door Freya Blackwood. Zelf kreeg ik dit bescheiden boek via een Verlaat Verdriet-ster die in Schotland woont.

    In Her mother’s face schrijft Roddy Doyle over het Ierse meisje Siobhan. Shioban verliest haar moeder als ze drie jaar is. Ze is enigst kind en blijft achter met een vader die bezwijkt onder het verdriet om het verlies van zijn vrouw. Hij is een zwijgzaam man. Net als alle ander mensen in de omgeving van Shiobhan is hij niet in staat met haar te delen over haar moeder.

    Spiegel

    Als Shiobhan tien jaar is beseft ze dat ze zich het gezicht van haar moeder niet meer kan herinneren. Shiobhan groeit op. Het gemis van haar moeder groeit met haar mee. Op een dag als ze in een park dicht bij haar huis zit heeft ze een ontmoeting met een vrouw die haar bekend voorkomt. Eindelijk kan Shiobhan haar verdrietige hart uitstorten. De vrouw droogt de tranen van Shiobhan. ‘Kijk in de spiegel’ raadt de vrouw Shiobhan aan. ‘Waarom?’ vraagt Shiobhan. ‘Omdat je dan je moeder zult zien’ zegt de vrouw tegen haar. Je zult zien hoe ze eruit zag toen ze jouw leeftijd had. En, als je ouder wordt, zul je zien hoe je moeder eruit zag toen ze ouder werd.’

    Moeder

    Shiobhan wordt volwassen. Ze wordt zelf moeder van een dochter: Ellen. In de loop van de jaren opent het advies dat Shiobhan kreeg van de vrouw die ze in het park ontmoette, iets in Shiobhan. Vanaf de tijd dat zich iets opent in Shiobhan opent zich ook in haar vader, en in de mensen om haar heen, ruimte om haar moeder weer een plek te geven in hun leven.

    Je opnieuw verbinden

    Hoewel de thematiek van het boek – je opnieuw verbinden met de ouder die heeft geleefd – wat mij betreft nogal ondersneeuwt onder een fondant-laag van empathie en wensdenken, wil ik de thematiek van dit boek graag met je delen. Zoek je overleden ouder op. Wordt weer het kind van de ouder die heeft geleefd!

    Boek bestellen

    In Nederland is dit boek nauwelijks te bestellen. Tenzij tweede hands en tegen (te) hoge kosten.

    Lars Zebregs: je bent een deel van mij

    Ik denk aan het lied dat Lars Zebregs onlangs heeft geschreven, en ten gehore heeft gebracht bij een grote herdenking in het zuiden van ons land.

    Je bent een deel van mij

    Ik voel het, ik hoor het, ik draag het, ik weet het is dichtbij me..
    Waar ik heen ga, een verlangen, een gemis, het is moeilijk te begrijpen.
    Maar als ik in de stilte ben
    Gebeurt er iets in mij
    Diepe wonden in mijn hart de pijn gaat niet voorbij

    Het is alsof de leegte er mag zijn
    Alsof het leed dat schuilt in mij
    Me aankijkt en wanhopig zoekt
    Al landt het, het is nooit genoeg
    Je blijft een deel van mij
    Van mij.

    De dag begint, de nacht valt, elk moment spreekt een andere taal
    Mijn gedachten, mijn gevoelens,
    verlangens vertellen het verhaal
    Maar als ik in de stilte ben dan
    Lijkt het dichterbij
    Een warme gloed, een tinteling,
    Je bent er even bij

    Het is alsof de leegte er mag zijn
    Alsof het leed dat schuilt in mij
    Me aankijkt en wanhopig zoekt
    Al landt het, het is nooit genoeg
    Je blijft een deel van mij
    van mij

    Het is alsof ik even met je ben
    Alsof ik dit gevoel herken
    Het voelt als jouw aanwezigheid
    Nooit verloren in de tijd
    Je bent een deel van mij
    Van mij

    Het is alsof ik even met je bent
    Omdat ik dit gevoel herken

    Je bent een deel van mij

  • | |

    Rien Poortvliet: De kabouter

    DoorTitia Liese

    Rien Poortvliet (1932-1995)

    Ken je hem nog? Rien Poortvliet? Rien Poortvliet en zijn kabouterboeken? Een vriendin van me nodigde me uit. ‘Ik wil naar de tentoonstelling van Rien Poortvliet in het Veluws Museum.’ ‘Huh, Rien Poortvliet?? Nooit bedacht dat ik ooit naar een tentoonstelling zou gaan van Rien Poortvliet!! En zeker niet in het Noord Veluws Museum in Nunspeet.’ Tot mijn schande moest ik het bekennen. Al sinds 8 juni van dit jaar is de tentoonstelling van Rien Poortvliet gaande. Wij konden het nog net redden. Op 8 december a.s. sluit de tentoonstelling, vandaag is het zaterdag 30 november 2024.

    Huisdieren

    Ik loop over de tentoonstelling. Er hangt veel meer van zijn werk dan alleen schilderijen die hij maakte van de kabouters. Ik zie de afbeelding van de huis-hond Sep die hij maakte. En dan gebeurt het. Tot mijn verrassing inspireert dit schilderij me om deze blog te gaan schrijven met vragen die bij me opkomen, zoals:

    Vragen aan jou

    • Hadden jullie in je gezin van herkomst een hond?
      • Hoe heette de hond?
      • Wat voor soort hond hadden jullie?
      • Welke plaats nam de hond in jullie gezin in?
      • Wat betekende de hond voor jou?
    • Hadden jullie andere huisdieren?
      • Welke andere huisdieren hadden jullie?
      • Wat betekenden de huisdieren voor jou?
      • Of wat betekende het voor jou dat jullie geen huisdieren hadden?

    De Kabouter

    Wie kent/kende hem niet. De Kabouter van Rien Poortvliet, de rode puntmuts fier rechtop. Een beetje besmuikt deden we daar vroeger wel over. Dat was toch niet echt kunst, wat hij deed. Een beetje braaf, op z’n zachtst gezegd. Maar dan loop ik toch, op de valreep, rond op de tentoonstelling van Rien Poortvliet. Waar ik nooit gekomen zou zijn als ik niet was uitgenodigd mee te gaan.

    Vragen aan jou

    • Hoe zit het bij jou? Heb jij de Kabouter van Rien Poortvliet gekend?
      • Had jij als kind zijn boek(en)?
    • Werd je voorgelezen uit de boeken over de kabouter?
      • Zo ja: wie las jou dan voor?
    • Wat is je bijgebleven?
      • Waren het de verhalen die jou zijn bij gebleven?
      • Waren het de tekeningen die jou zijn bijgebleven?

    Uilen

    Uilen, symbool van wijsheid. Als ik voor dat schilderij sta komen de volgende vragen bij me op:

    Vragen aan jou

    • Wie uit jouw gezin van herkomst staat voor jou symbool voor wijsheid?
      • Wat zei of deed deze persoon in jouw ogen om dit label te verdienen?
    • Wie uit de familie van jouw moeder staat voor jou symbool voor wijsheid?
      • Wat zei of deed deze persoon in jouw ogen om dit label te verdienen?
    • Wie uit de familie van jouw vader staat voor jou symbool voor wijsheid?
      • Wat zei of deed deze persoon in jouw ogen om dit label te verdienen?
    • Waarvoor ken jij jezelf het symbool van wijsheid toe?
      • Wat deed je om dit label te verdienen?
      • Wat deed je niet om dit label te verdienen?

    Godsdienst

    Rien Poortvliet was een overtuigd godsdienstig man. Bij zijn schilderij Jezus en de kinderen komen de volgende vragen bij me op:

    Vragen aan jou

    • Welke rol speelde godsdienst in jouw gezin van herkomst?
    • Wat voor herinneringen heb jij aan de rol die godsdienst speelde in jouw jeugd?
    • Welke herinneringen heb jij aan de rol die jij speelde in de levensbeschouwelijke opvattingen in jouw gezin van herkomst?
    • Welke rol spelen geloof en godsdienst in jouw leven van nu?

    Pauw

    En dan natuurlijk de pauw:

    Vragen aan jou

    • Op welke daad of daden van jouzelf ben je trots?
      • Wat deed je?
      • Of wat deed je niet?
      • Wat gebeurde er?

    Lees meer

  • | | | |

    Levensverhalen: mens in tijd en ruimte

    DoorTitia Liese

    Levensverhalen: mens in tijd en ruimte

    Vorige week plaatste ik mijn blog De schoonheid van littekens, waarin ik schreef over twee (jonge) mannen. De een kunstenaar Levi van Veluw. De andere schrijver/filosoof Daniël Schreiber. Beiden op hun eigen manier gefascineerd door levensverhalen in tijd en ruimte. Ik beloofde een vervolgblog.

    Labyrinth of memories

    Labyrinth of memories is deel van de heel bijzondere expositie van Levi van Veluw in Singer Museum Laren. Niet alleen ik, maar veel bezoekers met mij raakten onder de indruk van het werk van Levi van Veluw. De tomeloze werk-kracht waarmee hij uitdrukking geeft aan zijn verlangen gevoelens zichtbaar en ervaarbaar te maken. Onder de indruk van de manier waarop hij niet alleen zichzelf een plaats geeft in tijd en ruimte, maar ook de mens. De ander. Ik kan je alleen maar aanraden – als het je lukt – deze expositie te gaan zien. Zelf te ervaren wat zijn werk doet met jou.

    Thuis

    Samenvallend met mijn bezoek aan Singer Museum lees ik het boek van filosoof Daniël Schreiber Thuis. Een citaat uit dit boek wil ik graag in deze blog over Levensverhalen: mens in tijd en ruimte met je delen.

    Citaat

    ……’Misschien draait het bij de zoektocht naar een thuis ook wel precies daarom: dat je het goed genoeg doet en dat het thuis dat je voor jezelf vindt goed genoeg is voor je eigen leven. Ons innerlijke leven wordt voor een belangrijk deel bepaald door de levenspaden die we niet verwezenlijken, door verlangens naar de levens die we in theorie zouden kunnen leiden’…….

    ……Soms willen we iemand anders zijn, iemand die vrij is van pijn en angsten, vrij van eenzaamheid en terugkerende problemen. Soms willen we iemand zijn die een ander leven op een andere plek leidt. We moeten op een gegeven moment leren accepteren dat deze fantasieën bij ons horen. Net als onze beperkingen, zwaktes en verschillende vooronderstellingen die we over het leven hebben, horen ze bij ons leven – of we het willen of niet’…….

    ……..’Zulke fantasieën ervaren we alleen als iets tragisch zolang we ze niet in ons leven integreren. Maar als dat ons wel lukt, zijn ze alles behalve problematisch. Integendeel: zonder die fantasieën zouden we niet groeien…. ‘

    ……’Het zal ons in staat stellen het leven dat we hebben zo goed mogelijk te leven. Een thuis kan goed genoeg zijn, zelfs wanneer het niet beantwoordt aan de voorstellingen die we ooit van ons leven gemaakt hebben, zelfs als er soms donkere periodes zijn.’…..

    …..’Misschien zijn we eigenlijk, veel vaker dan we zelf geloven, al daar waar we moeten zijn.’…. 

    blzz 161-163

    Lees meer