• | | | |

    Adriaan van Dis in Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese

    De puzzel Van Dis is nog lang niet af

    Het was niet de bedoeling een ontroerend boek te schrijven over het zielige jongetje dat hij was. Toch is de jeugd van Adriaan van Dis nog in alles aanwezig – in zijn nieuwste roman én in zijn dagelijkse gedisciplineerde leven. De puzzel Van Dis is nog lang niet af.
    Adriaan van Dis (1946) was 10 jaar toen hij zijn vader verloor.

    Ik wil niet zielig gevonden worden

    ….‘Ja, ik ben een vrouwelijke man. Ik had ook een vrouwelijk vocabulaire door al die vrouwen om mij heen. Ik zei ‘ceintuur’. Pas later hoorde ik dat je ‘riem’ moest zeggen. En ik zei ‘blouse’, terwijl het bij een man overhemd heet. Al die rare mannenwoorden kende ik niet, want de man in huis vertrok toen ik 10 jaar was, door dood te gaan. Dus die vrouwenblik en al die andere vrouwendingen nam ik over…..’ 

    … ‘Ik vind het lastig om te leven. Een van de leuke dingen van mijn bezoek aan middelbare scholen is dat ik de jonge mensen vertel: jongens het leven is niet leuk. Maar er is iets aan te doen: harnas je. Lees boeken, dan begrijp je jezelf en andere mensen iets beter. Mijn boeken zijn mijn vrienden.
    Harnas je, is dat wel een goed advies?
    …….’Ja! Je moet je harnassen. Het leven is niet prettig. Mensen zijn niet aardig. Het is erg lastig om te leven. Je mag het vizier in je harnas wel openhouden, maar je moet je niet laten beschadigen en overdonderen.’ 

    Interview in Volkskrant Magazine

    Interview van Nathalie Huigsloot met Adriaan van Dis in Volkskrant Magazine van zaterdag 19 augustus 2023.

    Boek bestellen

    Naar zachtheid en een warm omhelzen 

  • | | |

    Beter bestreden dan genegeerd

    DoorTitia Liese

    Suze Robertson, 1855 – 1922
    Baanbrekend kunstenares
    Twee jaar toen ze haar moeder verloor.

    Beter bestreden dan genegeerd

    Het wordt genoemd in de literatuur van nu over de vrouw die in haar tijd baanbrekend werk heeft verricht in de schilderkunst. Suze Robertson. Kunstenares ‘van de statuur van Van Gogh’. Radicale vernieuwer. Inspirator voor schilders die van haar leerden, zoals Mondriaan. Kunstenares die vocht voor een zichtbare plaats in haar wereld van de kunst. ‘Is beter te worden bestreden dan genegeerd’.
    Na haar dood alsnog in de zij-lijn van de officiële kunstgeschiedenis terecht gekomen. Genegeerd. Door professionals. Verlaat Verdriet-er in de zij-lijn.

    Het wordt genoemd in de onderzoeksliteratuur die sinds kort de vrouw Suze Robertson en haar werk alsnog in het licht zet. Suze Robertson was twee jaar toen ze haar moeder verloor. Opgenomen in het liefdevolle pleeggezin van haar tante. Pleegouders bij wie ze kansen kreeg die ze in haar gezin van herkomst (mogelijk) niet zou hebben gekregen. Pleegouders die de keuzen die ze maakte om te werken als zelfstandig kunstenares blijvend ondersteunden.

    Het wordt genoemd. Verlies van haar moeder. Weg uit haar gezin van herkomst. Pleeggezin. Incidenten die in de literatuur verder niet zoveel om het lijf lijken te hebben.
    Verlaat Verdriet-er in de zij-lijn.

    Tentoonstelling

    Ik loop rond op de tentoonstelling van het werk van Suze Robertson in Panorama Mesdag in Den Haag. Haar werk heeft daar gehangen vanaf september 2022. De laatste dagen van deze tentoonstelling zijn nu aangebroken.

    Traumasporen

    Ik loop rond. Zie – en voel – de traumasporen om me heen. In haar werk. ‘Verstild’ wordt haar werk genoemd. ‘Eenzaamheid’ is wat ik zie. En voel. Zo schildert iemand die de ervaring van innerlijke eenzaamheid tot in haar diepste vezels kent. In zich draagt. Verlaat Verdriet-er in de zijlijn.

    Ik zie, en lees, haar biografie. Geboren in 1855. Twee jaar als haar moeder sterft. Pleeggezin. Een huwelijk waarin het op alle mogelijke manieren ontbreekt aan wederzijds begrip. Voor haar tijd, en voor haar positie als vrouw, ongewone keuzes. Moeder van één kind: Sara. De eerste acht jaar van Sara’s leven kiest Suze Robertson ervoor voor haar dochter te zorgen. Dan kan ze niet anders meer dan kiezen voor haar werk. Sara wordt in een pleeggezin geplaatst. Suze Robertson, de kunstenares, wordt gezien. Heeft succes. Tot ze in 1914 in een zware depressie raakt. Werken lukt lange tijd niet meer. Dan, in 1922, overlijdt ze.

    Om na haar overlijden opnieuw onzichtbaar te worden. Genegeerd. Verlaat Verdriet-er in de zijlijn.
    Tot ze nu, opnieuw, de waardering krijgt die deze grote, vernieuwende kunstenares toekomt.

    Lezen en zien

    Monografie

    Podcast

  • | | |

    Wij zijn onze hormonen – Max Nieuwdorp

    DoorTitia Liese

    Wij zijn onze hormonen

    Ik las over dit boek in de Volkskrant van zaterdag 3 september 2022. Zojuist door mij aangeschaft bij de boekwinkel: Max Nieuwdorp – Wij zijn onze hormonen
    Ik ben reuze benieuwd naar dit boek!

    Op het achterplat van het boek

    Waarom reageren we zo heftig op een spannende situatie?
    Hoe komt het dat mannen en vrouwen als ze ouder worden meer op elkaar gaan lijken?
    En waarom hebben oudere mensen meer behoefte aan zout eten?

    Onze hormonen spelen bij veel alledaagse zaken een grote rol. Vanaf het moment dat we verwekt worden tot de seconde dat we onze laatste adem uitblazen. Zo regelen ze onze ontwikkeling in de puberteit. Zorgen ze voor een succesvolle zwangerschap. En zijn ze leidend bij het verouderingsproces.

    De wetenschappelijke kennis over de manier waarop hormonen hun functie in ons lichaam uitoefenen, is in de afgelopen zeventig jaar enorm toegenomen. Tegelijkertijd zijn veel inzichten onderbelicht gebleven. Zoals de grote invloed van onze darmbacteriën op onze hormoonhuishouding. De ontwikkelingen die het vrouwelijk lichaam doormaakt tijdens de overgang. En de afname van mannelijke hormonen tijdens de andropauze.

    In dit fascinerende boek wordt de macht van onze hormonen op alle vlakken en in alle levensfasen toegankelijk en uitgebreid beschreven. Max Nieuwdorp werd hiertoe geïnspireerd door het dagelijkse contact met zijn patiënten. 

    Boek

    Max Nieuwdorp
    Wij zijn onze hormonen

  • | | |

    Traumasporen in: Geen tijd verliezen

    DoorTitia Liese

    Pyama-Pinksterdag

    Een van de vreselijkste eigentijdse woorden die ik ken: pyama-dag. Kun je je iets bedenken dat suffer is dan een pyama-dag? Echt. Een vreselijk woord. En wat deed ik tweede Pinksterdag 2022 op Terschelling? JAAA. Een pyama-dag. Een hele dag regen. Onafgebroken. Een hele dag binnen. In m’n huisje. Lezen. Lezen. En nog eens lezen.

    Geen tijd verliezen

    Op het allerlaatste moment voor ik naar Terschelling vertrok bestelde ik bij de plaatselijke boekhandel de biografie van Jolande Withuis over Jeanne Oosting: Geen tijd verliezen. Jeanne Bieruma Oosting. Kunstenares. Schilderes. Grafica. Biertje voor intimi.

    Wat kan een regendag in je eentje in je huisje op Terschelling heerlijk zijn. Lezen. Lezen. En nog eens lezen. Over een adelijk meisje uit de vorige eeuw dat zich vrij vocht uit haar bekrompen adelijke familie. Zeer getalenteerd. Tegen de traditie en de mores van die tijd in kiest ze voor een leven als werkende vrouw die haar eigen kost verdient. Succesvol in een leven als kunstenaar, waarin ze evenzeer leed onder afwijzing. Gevoelens van afwijzing. (Innerlijke) eenzaamheid. Angst voor de toekomst. Verliesangst.

    Traumasporen

    Dochter van een schatrijke moeder. Een adelijke moeder, die als vierjarig kind háár moeder verloor. Geboeid lees ik dit prachtige boek van biografe Jolande Withuis. Zo mooi geschreven. Zo goed gedocumenteerd. Het leven van Jeanne Oosting. Friesland. Achterhoek. Den Haag. Parijs. Amsterdam. Achterhoek. Ik geniet van deze terugblik in de wereld van de kunst en de kunstenaars van de 20e eeuw. Een vrouwenleven van een vrijgevochten, zelfstandige vrouw. Geboren in 1898. Overleden in 1994.

    Maar het meest geboeid lees ik over kwellingen die je, als je de thema’s (her)kent, voor een groot deel terug kunt leiden naar Verlaat Verdriet-thema’s. In de relatie van haar ouders. Het desastreuze huwelijk. De ingewikkelde relatie tussen een bemoeizuchtige  moeder, en een naar onafhankelijkheid snakkende dochter. Aantrekken. Afstoten. In een (bijna) onophoudelijke stroom. Angst voor afwijzing. Innerlijke eenzaamheid. Eindeloos verlangen naar intieme relaties. Vernederingen. Zelfvernederingen. Wanhoop. Depressies.

    Nee – ik heb geen tijd verloren op deze pyama-dag.
    Lezen. Lezen. En nog eens lezen in Geen tijd verliezen.

    Boek

    Ben je benieuwd naar de trans-generationele traumasporen in dit boek?
    Geen tijd verliezen

    Tentoonstellingen

    De zomer van Jeanne