• | | |

    Interview met Roxane van Iperen

    DoorTitia Liese

    In Volkskrant Magazine van 13 mei 2023 een groot interview met Roxane van Iperen.

    Dilemma

    Het voelt regelmatig als een dilemma: schrijf ik alleen over trauma als het specifiek gaat over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn? Of schrijf ik ook over trauma als gevolg van onveiligheid, bedreiging en verlies als dat niet specifiek gaat om jong ouderverlies door overlijden?

    Interview

    In het interview met Roxane van Iperen naar aanleiding van haar nieuwe, sterk autobiografische, boek Dat beloof ik lees ik over een aantal thema’s die ze noemt. Thema’s die overeenkomen met ervaringen van Verlaat Verdriet-ers. Per slot van rekening kun je als Verlaat Verdriet-er altijd zelf besluiten of je het interview wilt lezen, of niet.

    Bijvoorbeeld

    ……….Wat ik invoelbaar heb proberen te maken, is hoe fysiek je het leven ervaart in zulke situaties. Letterlijk, omdat het om lijfsbehoud gaat. En omdat onverwerkt trauma in je lichaam gaat zitten, waar het vervolgens steeds meer je gedrag dicteert. Ik heb daar eerder over geschreven. Dat het bijna gescheiden gemeenschappen zijn. Je hebt mensen die een leven van de geest leven, van het hoofd, maar dit soort mensen leeft een leven van het lichaam……….

    ………. ‘Maar een traumatisch verleden haalt je altijd in’, zegt ze. ‘Je moet rouwarbeid verrichten. Zeker als je kinderen krijgt moet je bereid zijn je troep op te ruimen, want anders ga je hen ermee belasten.’………

    Boek

    Dat beloof ik

  • | | |

    Beter bestreden dan genegeerd

    DoorTitia Liese

    Suze Robertson, 1855 – 1922
    Baanbrekend kunstenares
    Twee jaar toen ze haar moeder verloor.

    Beter bestreden dan genegeerd

    Het wordt genoemd in de literatuur van nu over de vrouw die in haar tijd baanbrekend werk heeft verricht in de schilderkunst. Suze Robertson. Kunstenares ‘van de statuur van Van Gogh’. Radicale vernieuwer. Inspirator voor schilders die van haar leerden, zoals Mondriaan. Kunstenares die vocht voor een zichtbare plaats in haar wereld van de kunst. ‘Is beter te worden bestreden dan genegeerd’.
    Na haar dood alsnog in de zij-lijn van de officiële kunstgeschiedenis terecht gekomen. Genegeerd. Door professionals. Verlaat Verdriet-er in de zij-lijn.

    Het wordt genoemd in de onderzoeksliteratuur die sinds kort de vrouw Suze Robertson en haar werk alsnog in het licht zet. Suze Robertson was twee jaar toen ze haar moeder verloor. Opgenomen in het liefdevolle pleeggezin van haar tante. Pleegouders bij wie ze kansen kreeg die ze in haar gezin van herkomst (mogelijk) niet zou hebben gekregen. Pleegouders die de keuzen die ze maakte om te werken als zelfstandig kunstenares blijvend ondersteunden.

    Het wordt genoemd. Verlies van haar moeder. Weg uit haar gezin van herkomst. Pleeggezin. Incidenten die in de literatuur verder niet zoveel om het lijf lijken te hebben.
    Verlaat Verdriet-er in de zij-lijn.

    Tentoonstelling

    Ik loop rond op de tentoonstelling van het werk van Suze Robertson in Panorama Mesdag in Den Haag. Haar werk heeft daar gehangen vanaf september 2022. De laatste dagen van deze tentoonstelling zijn nu aangebroken.

    Traumasporen

    Ik loop rond. Zie – en voel – de traumasporen om me heen. In haar werk. ‘Verstild’ wordt haar werk genoemd. ‘Eenzaamheid’ is wat ik zie. En voel. Zo schildert iemand die de ervaring van innerlijke eenzaamheid tot in haar diepste vezels kent. In zich draagt. Verlaat Verdriet-er in de zijlijn.

    Ik zie, en lees, haar biografie. Geboren in 1855. Twee jaar als haar moeder sterft. Pleeggezin. Een huwelijk waarin het op alle mogelijke manieren ontbreekt aan wederzijds begrip. Voor haar tijd, en voor haar positie als vrouw, ongewone keuzes. Moeder van één kind: Sara. De eerste acht jaar van Sara’s leven kiest Suze Robertson ervoor voor haar dochter te zorgen. Dan kan ze niet anders meer dan kiezen voor haar werk. Sara wordt in een pleeggezin geplaatst. Suze Robertson, de kunstenares, wordt gezien. Heeft succes. Tot ze in 1914 in een zware depressie raakt. Werken lukt lange tijd niet meer. Dan, in 1922, overlijdt ze.

    Om na haar overlijden opnieuw onzichtbaar te worden. Genegeerd. Verlaat Verdriet-er in de zijlijn.
    Tot ze nu, opnieuw, de waardering krijgt die deze grote, vernieuwende kunstenares toekomt.

    Lezen en zien

    Monografie

    Podcast

  • | |

    Die eerste zelfstandige gedachte…

    DoorTitia Liese

    Die eerste zelfstandige gedachte

    Ken je die ervaring? Die ervaring van de eerste zelfstandige gedachte in je jeugd? Het moment waarop je – mogelijk net zoals dat bij mij ging – tot je eigen verbazing voelde: wat krijgen we nou! Dit heb ik helemaal zelf bedacht!
    Ik kan me niet precies herinneren welke leeftijd ik op dat moment had, maar de gedachte, en de ervaring van die gedachte, is een leven lang met me mee gegaan. Heeft mijn leven lang mijn leven mee vorm en kleur gegeven.

    Hardnekkige overtuiging

    Mijn gedachte van toen kan ik niet meer in ‘kindertaal van toen’ terugvertalen. Maar in mijn volwassen taal van nu is hij er nog altijd. Mijn gedachte was: wat is het ongelofelijk dom en kortzichtig om negatieve overtuigingen te hebben over ‘oud’ zijn.

    Tenzij je rond je veertigste besluit uit het leven te stappen, ondermijn je je leven vanaf die leeftijd met alle negatieve gedachte over ‘oud’. Alle negatieve gedachten die je hebt (of uit). Die je dan al je hele leven in je draagt. Die je niet meer kunt zien als hardnekkige overtuigingen. Maar die je ziet als waarheid. (deze laatste zinnen zijn aanvullingen uit mijn leven als volwassene. Daarover geen misverstand!).

    Zeventig-plusser

    Inmiddels ben ik zeventig-plusser. Ik hoor ze dagelijks om me heen: negatieve overtuigingen over ‘oud’. Niet alleen van jongere mensen dan ik, maar ook – en eigenlijk vooral – van mijn leeftijdsgenoten.

    Zelf kan je verzekeren: elke nieuwe dag heb ik plezier van die eerste zelfstandige gedachte die ik toen had: wat is het ongelofelijk dom en kortzichtig om negatieve overtuigingen te hebben over ‘oud’ zijn.

    Jouw unieke zelf

    Heb je ook zo’n eerste gedachte in je jeugd gehad? Zo’n gedachte die jouw leven mee vorm en kleur heeft gegeven?
    Diep hem eens op!
    Houd hem eens tegen het licht!
    Zet hem in een lijstje!
    Hij is van jou.
    Van jouw unieke zelf.

  • | |

    Het pad dat ik niet nam

    DoorTitia Liese

    Het pad dat ik niet nam

    Burgemeesterscrisis op Terschelling. ‘Huh???’ zal je misschien denken. ‘Wat moet ik nou met Terschelling? En wat moet ik met een burgemeesterscrisis op Terschelling??’ Nou: daar hoef je niks mee. Niet met Terschelling. En ook niet met een burgemeesterscrisis.

    Maar naar aanleiding van deze crisis plaatste een vaste columnist van weekblad De Terschellinger een column in verband met deze crisis. In zijn column haalt hij het beroemde gedicht aan van de Amerikaanse dichter Robert Frost: The road not taken.
    En dit gedicht wil ik heel graag met je delen.

    The road not taken

    Two roads diverged in a yellow wood,
    And sorry I could not travel both
    And be one traveler, long I stood
    And looked down one as far as I could
    To where it bent in the undergrowth;

     Then took the other, as just as fair,
    And having perhaps the better claim,
    Because it was grassy and wanted wear;
    Though as for that the passing there
    Had worn them really about the same,

    And both that morning equally lay
    In leaves no step had trodden black.
    Oh, I kept the first for another day!
    Yet knowing how way leads on to way,
    I doubted if I should ever come back.

    I shall be telling this with a sigh
    Somewhere ages and ages hence:
    Two roads diverged in a wood, and I —
    I took the one less traveled by,
    And that has made all the difference 

    Robert Frost
    1874-1963

    Wikipedia

    The road not taken is een dubbelzinnig gedicht dat de lezer uitnodigt om na te denken over keuzes in het leven. Als het leven een reis is, belicht dit gedicht de momenten in het leven waarop een beslissing moet worden genomen en de mens zich afvraagt: “Welke kant ga ik nu op?”