• | | |

    Afstemmen met Ap Dijksterhuis over het symposium

    DoorTitia Liese

    Verlies
    Verlate rouw
    Moederverlies en vaderverlies
    Afstemmen met Ap Dijksterhuis
    Doen 

    De blikken trommel

    ‘…. Lange tijd wist ik weinig over je. Twintig jaar nadat ik de blikken trommel vond in moeders secretaire durfde ik hem eindelijk te openen. Ik bekeek de foto’s. Las de brieven die moeder en jij elkaar stuurden. Legde ze op een denkbeeldige tijdbalk die begon in 1957 en eindigde in 1973. Ik diepte oude fotoalbums op van moeder waarvan ik wist dat ze op zolder stonden. En ik sorteerde de andere documenten die ik in de trommel aantrof. Krantknipsels. Ambtelijke stukken. Rechtbankverslagen.

    Ik begon te lezen en het leek alsof ik terecht kwam in een overwoekerde kasteeltuin. Baande me een weg, vond een tegelpad waarvan lange tijd niet duidelijk was waar het heen leidde. Stuitte op een diepe vijver. Een fraai verweerd beeld. Het spichtige skelet van een lang geleden gestorven raaf. Ik liet mijn verleden toe. Soms vlug en doortastend. Dan weer weifelend en traag. Ik bewaakte mijn geest zoals een uitsmijter zijn nachtclub. Liet iemand binnen, even later zelfs vijf man tegelijk, om vervolgens de deur weer resoluut te sluiten. Als het moest voor langere tijd.’ …….   

    De blikken trommel
    Citaat uit  het boek van Ap Dijksterhuis: VADER; bladzijde 9

    Afstemmen met Ap Dijksterhuis

    ‘We bellen op 29 januari om af te stemmen over de inhoud van het symposium’ spraken we in december af. Vandaag hebben we elkaar dus gesproken. Aan de telefoon. Om af te stemmen over de inhoud van het symposium.

    Openbaar gedeelte
    In de eerste plaats over het openbare gedeelte. Het openbare gedeelte vindt plaats van 10 uur – 11 uur. Voor het openbare gedeelte zijn ook niet-Verlaat Verdriet-ers welkom.  In dat uur geeft Ap Dijksterhuis de lezing die hij gewoonlijk geeft bij boekpresentaties over zijn boek Vader.

    Besloten gedeelte
    Na de pauze, dus na 11.30 uur, is het tijd voor het besloten gedeelte. Aan het besloten gedeelte kunnen uitsluitend Verlaat Verdriet-ers deelnemen. In dat gedeelte staat ‘de blikken trommel’ symbool voor de complexiteit van verlate rouw. Ap Dijksterhuis deelt met ons zijn ervaringen met zijn verlate rouwproces.

    • Hoe is het om een blikken trommel aan te treffen in het huis van je onverwachts overleden moeder. Een trommel waarvan je het bestaan niet kende.
    • Wat gebeurt er met je als je die trommel voorzichtig een beetje opent. Als je onmiddellijk de trommel weer sluit, omdat je voorvoelt dat die trommel informatie bevat die je liever niet wilt kennen.
    • Hoe is het om deze trommel twintig jaar in je huis te hebben staan. Twintig jaar lang die trommel in je huis gesloten te laten staan. Terwijl je weet: die trommel is er. Ik zal daar toch iets mee moeten.
    • Hoe komt het dat er een dag kwam waarop je dacht: NU.
    • Wat gebeurde er met je terwijl je, langzaam maar zeker, de informatie door je handen liet gaan. Onder ogen zag wat je tegenkwam.
    • Hoe ben je tot het schrijven van de brieven-vorm gekomen.
    • Wat heeft het je gebracht dit proces aan te gaan.
    • Hoe kijk je nu aan tegen de inspanningen die je hebt geleverd.
    • Hoe kijk je terug op dit proces.
    • Wat geef je de Verlaat Verdriet-ers mee die hier vandaag getuige zijn van jouw verhaal over het proces dat jij bent aangegaan.

    Lees meer

    Ontmoeting met Ap Dijksterhuis
    Veel gestelde vragen over het symposium
    Vader
    Teruggaan om verder te kunnen

    Doen

    Herinneringsboek Moeder
    Herinneringsboek Vader 

  • | | |

    Papa, can you hear me?

    DoorTitia Liese

    Barbra Streisand heeft een autobiografie uitgegeven over haar leven las ik een paar dagen geleden. Altijd weer als ik lees over haar denk ik aan haar lied uit Yentl: Papa, can you hear me. Ik deel haar lied hier graag nog eens met jullie.

    Barbra Streisand was nog geen jaar toen ze haar vader verloor.

    Papa, Can You Hear Me

    God our havenly father,
    oh God and my father
    who is also in heaven

    May the light
    of this flickerin candle
    Illuminate the night the way
    your spirit illuminates my soul.

    Papa can you hear me?
    papa can you see me?
    papa can you find me in the night?

    Papa are you near me?
    papa can you hear me?
    papa can you help me not be frightened?

    Looking at the skies
    I seem to see a million eyes
    which ones are yours?

    Where are you now that yesterday
    has waved goodbye
    and close it’s doors?

    The night is so much darker
    the wind is so much colder
    the world I see is so much bigger now that I’m alone

    Papa please forgive me
    try to understand me
    papa dont’t you now I had no choice?

    Can you hear me praying
    anything I’m saying
    even tough the night is filled with voices?

    I remember ev’rything you taught me
    every book I’ve ever read
    Can all the words in all the books
    help me to face what lies ahead?

    The trees are so much taller
    and I feel so much smaller
    The moon is twice as lonely
    and the stars are half as bright

    Papa how I love you
    papa how I need you
    papa how I miss you
    kissing me goodnight

    Luisteren

    Papa, can you hear me

    Lezen

    Mijn naam is Barbra 

  • | | |

    Moedervormige leegte: VPRO-Gids 6 november 2023

    DoorTitia Liese

    Vanmiddag kreeg ik uit de VPRO-Gids (Maandag Etalage, 6 november 2023) het artikel van Elja Looijestijn Moedervormige leegte over de documentaire van Wieke Kapteijns  Als ze er niet is.
    Een mooi artikel dat ik zojuist van het web heb gehaald om met jullie te delen.

    Moedervormige leegte

    De moeder van filmmaker Wieke Kapteijns overleed toen hij zes was. Vijfentwintig jaar later maakt hij een aangrijpend portret van haar.

    Wat is een moeder?

    Wat is een moeder? Die vraag is nog niet zo makkelijk te beantwoorden. En voor filmmaker Wieke Kapteijns al helemaal niet. Zijn moeder overleed toen hij zes was, zij was toen pas 37 jaar. Kapteijns, zijn twee zusjes en zijn vader leefden samen verder. Ze moesten wel. Het is nu vijfentwintig jaar later. Kapteijns merkt dat hij een moedervormige leegte in zijn leven heeft die hij nu graag wil vullen met iets anders dan het verdriet dat hem overspoelt als hij aan haar denkt. Dat proces legt hij vast in de documentaire Als ze er niet is. Gemaakt in het kader van het project Teledoc Campus.

    Documentaire

    Kapteijns gebruikt in zijn werk veel archiefmateriaal. De documentaire begint dan ook met een wat algemene beschrijving van beelden van moeders door de eeuwen heen en zelfs de obligate googlezoektocht. Maar al snel kruipt hij dichter naar zijn eigen moeder toe. Op de zolder van het ouderlijk huis worden kisten en dozen geopend. Er komen fotoboeken uit, met plaatjes van heuglijke momenten zoals elk gezin ze heeft. Zijn vader heeft ook wat van haar kleren bewaard, een jurk en een broekpak die in de jaren negentig superhip zullen zijn geweest. Hij laat de tas zien die ze elke dag meenam naar haar werk als docent Frans op een middelbare school. Een leren schooltas met wat persoonlijke spulletjes erin.
    Kapteijns’ zus krijgt het bij de aanblik te kwaad. En dat is begrijpelijk, want juist de alledaagsheid maakt zo pijnlijk duidelijk dat iemand in de bloei van haar leven er ineens niet meer was.

    Homevideo

    Dat besef wordt in de rest van de film verder uitgebouwd. Kapteijns stuit op een homevideo waarin zijn moeder te zien is terwijl ze speelt met haar kinderen. Ze probeert hun ontbijt te laten opeten en ze liefdevol op ze moppert. Later zien we haar in een ziekenhuisbed in de kamer liggen met een afwezige blik. Terwijl een peuter in haar bed klimt om haar welterusten te kussen.

    Aan het eind van de documentaire kan Kapteijns hopelijk wat meer vrede hebben met zijn dode moeder, omdat hij haar leven beter kent. Voor de kijkers geldt helaas het omgekeerde. Die kan het nauwelijks verkroppen dat een vrouw die ze een halfuur geleden nog helemaal niet kenden, uit haar jonge gezin is weggerukt.

    VPRO-Gids

    Moedervormige leegte 

  • | |

    Malou Gorter: Ik kon mannen niet goed lezen

    DoorTitia Liese

    ‘Ik kon mannen niet goed lezen, en dat komt ongetwijfeld omdat ik maar zo kort een vader heb gehad.’ 

    Malou Gorter

    Teruggekomen van de weg van liefde in Codiponte ligt er een stapeltje zaterdagse Volkskranten op me te wachten. Dus ook Volkskrant Magazines.
    In het Volkskrant Magazine van zaterdag 14 oktober 2023 een interview met actrice Malou Gorter. Malou Gorter (1969) was 7 jaar toen ze haar vader verloor. Het zal mogelijk niet gemakkelijk zijn het interview in z’n geheel nog te pakken te krijgen. Maar een paar Verlaat Verdriet-kenmerken die ik tegenkwam wil ik toch graag hier met je delen.

    …….. ‘Het was een wilde scene, die van haar ouders. Hippie-achtig, heel vrij. We hebben een tijdje een jazzcafé gehad…… 
    Prettige herinneringen, die overschaduwd werden door een tragische gebeurtenis: op haar 7de overleed haar vader. ‘Heel plotseling. Het café was net failliet en we waren verhuisd naar een kraakpand met 25 kamers ofzo. We zouden op vakantie gaan, de auto stond al voor de deur, ik dacht dat hij koffers ging inpakken, maar in plaats daarvan liep hij door, naar het ziekenhuis. Daar bleek hij een maagperforatie te hebben, en niet veel later was hij dood.” ……….

    ………. Wat volgde is mettertijd een rond verhaal geworden. ‘Zoals dat in families gaat. Ik leek op mijn vader, die enthousiast en ondernemend was. Mijn broer leek meer op mijn moeder – een humoristisch mens, maar niet heel vrolijk. Ze adoreerde mijn vader, maar zelf had ze een harde, lichtelijk sombere kant. Dus toen hij er niet meer was, heb ik me kennelijk in mijn hoofd gehaald dat ik zijn rol in het gezin moest overnemen.’ ……………

    Je ging het verlies voor anderen compenseren?
    ………. ‘Ja. Vrolijk doen. De boel gezellig maken. Ik wist ook zeker dat het voor mijn moeder en mijn broer erger was dan voor mij. Dat was gewoon de wáárheid, dacht ik toen. Maar intussen liep ik zelf natuurlijk ook rond met een groot verdriet waarover ik met niemand sprak.’

    Ergens in die jaren voelde ze voor het eerst de lokroep van het toneel, tijdens een voorstelling van Hauser Orkater. Alex van Warmerdam zat op een enorme barkruk en zong een zielig liedje over hoe ellendig het leven is. Hij leek héél klein op die kruk, net een jongetje, met een petje op en afhangende schoudertjes. Ik ken die tekst nog steeds uit mijn hoofd: Alles smaakt naar azijn/ Het leven bezorgt mij pijn/ Ik tors de twijfel/ Ik wil gelukkig zijn. Ik was een jaar of 10, 11, en compleet betoverd. Ooooh, dacht ik, dat dit kán! En meteen daarna: dat wil ik ook.’………..

    Wat was het dat het zo bijzonder maakte?‘
    ‘Dat heb ik zelf ook pas veel later begrepen. Het was vormgegeven verdriet, schoonheid vinden in ellende. Ik was een vrolijk kind, maar ik had dus eigenlijk een kutjeugd, want het was niet fijn thuis. We deden het best goed met elkaar, maar er was wel een grondtoon van diepe pijn en verdriet ………..
    ………………………………………..

    Ja, maar ik denk dat huiselijke omstandigheden wel een belangrijke rol spelen.
    …………………… ‘Dat is ook waar. En het werkt natuurlijk door. Ik ben nu al jaren samen met mijn vriend Roel, die uit een stabieler gezin komt, maar daarvoor viel ik altijd op moeilijk, onveilige jongens. Ik kon mannen niet goed lezen, en dat komt ongetwijfeld omdat ik maar zo kort een vader heb gehad. Die moet je eerst op een voetstuk plaatsen, dan dondert-ie ervan af en ga jij van: stamp stamp. Maar dat ken ik dus niet.’ ……………….