• | | |

    Beste wensen voor een nieuw jaar

    ‘Het liefst zou ik eind november onder de dekens kruipen. De dekens over m’n hoofd trekken. En er op 2 januari weer uit komen.’ Een opmerking die ik in de loop van de jaren menig Verlaat Verdriet-er heb horen maken. Nee. Verjaardagen. Feestdagen. Ze zijn niet de favorieten van veel Verlaat Verdriet-ers.

    Beste wensen

    Dit wetende wil ik je voor de komende laatste dagen van 2023 dat wensen wat je nodig hebt. Erkenning van de leegte die je kunt voelen. Van gemis. Van verlangen. Erkenning voor je gevoelens van eenzaamheid. Erkenning van je bestaan. Te mogen zijn die je bent.

    Kennismaken met een nieuw logo

    Met heel veel liefde en plezier laat ik je op deze plaats graag kennismaken met een deel van een nieuw logo. Een logo dat je in de komende jaren vaker/vaak zult gaan zien. Ontstaan terwijl we nog zaten te praten over wat ik zou willen. Rhodé Weerheim, nu nog student aan CIBAB, pakte resoluut haar laptop toen ik haar de toegangsdeur liet zien van de zaal van Casa Bodoni in Codiponte. ‘Wacht even’ zei ze. En na even wachten was het er. De eerste aanzet voor het logo. Een logo dat zowel in vorm als in kleur uitstraalt: Kom maar hier. Hier is het goed. Je wordt gekend. Hier mag je zijn die je bent. Hier is het veilig voor je.

    Nieuwe ideeën, plannen en initiatieven

    Volg onze nieuwe ideeën, plannen en initiatieven voor 2024 via mijn blogs.
    Leef mee. Denk mee. Doe mee. Ga mee.

    Beste wensen voor 2024

    Verdriet
    Verlaat Verdriet
    Verlaat Verdriet verlaten
    Beste wensen voor 2024
    Vertrouwen

  • | |

    Iets over woorden en over daden

    Woorden en daden

    Herken je het? Een tijd waarin je het gevoel hebt dat je tot stilstand bent gekomen? Je voelt dat er iets gaande is in je. Dat er iets aan het veranderen is. Maar wat? Hoe? Waarom? Wanneer? Je voelt je ongemakkelijk. Komt niet tot daden. Wordt ontevreden over jezelf. Hoe zit het met woorden? Hoe zit het met daden?

    Dan ineens gebeurt er iets. Iets van buitenaf. Waardoor je als het ware een stroomstoot(je) krijgt. Er komt iets bij je binnen. Iets in je resoneert. Er gebeurt iets. In je lijf. In je hoofd. Er lijkt iets zichtbaar te worden. Puzzelstukjes vallen op hun plek. Een nieuwe weg wordt zichtbaar. Nieuwe perspectieven.

    Mijnen en mijlpalen

    Mij overkwam dat in het afgelopen jaar. Al een hele tijd worstelde ik met wat ik ‘Het Mijnenveld‘ heb genoemd. Als ik ergens iets vanaf weet dan is het van het mijnenveld waar Verlaat Verdriet-ers hun weg in moeten zien te vinden in hun verlate rouwproces. Als ik ergens verstand van heb dan is het van de complexiteit van het mijnenveld. Het mijnenveld waarin je hele leven als het ware samenkomt. Altijd weer had ik daarover een soort van ‘schuldgevoel’ (ook al weet ik beter dan wie dan ook hoeveel bewustwording juist dat mijnenveld teweeg brengt als we in de workshop Verlaat Verdriet stilstaan bij mijn ’theorie’. En dus ook bij het mijnenveld). Dat er een weg Er in is: zoveel is wel duidelijk. Maar hoe vertel ik Verlaat Verdriet-ers dat er ook een weg Er uit is? Onlangs gebeurde het. De ommekeer. Een verspreking. Maar een hele mooie verspreking. In plaats van Mijnenveld werd het woord Mijlpalen genoemd. Ineens had het mijnenveld niet alleen maar een INGANG. Het mijnenveld kreeg ook een UITGANG. Mijlpalen! Zo sterk dat het bij mij ook onmiddellijk visueel werd. Daar gaat nog iets van komen. Let maar op!

    Geen theorie, maar een model

    ‘Jij hebt geen theorie’ zei de wetenschapper gisteren tegen me tijdens ons gesprek. ‘Jij hebt een model. Ik ben nou eenmaal wetenschapper. Dus nee: jij hebt geen theorie. Jij hebt een model. En dat is veel beter. Een theorie ligt vast. Een model kan veranderen.’ Ik wist het. Maar ik kon het zelf geen woorden geven. Gelukkig deed hij dat, de wetenschapper (die mij overigens meteen ook even ging uitleggen wat er gebeurt bij jonge kinderen die een ouder verliezen. Maar dat even terzijde). Er gebeurde echt iets in me. Er openden zich nieuwe wegen. Waar precies naartoe: dat weet ik nog niet. Hoe precies: dat weet ik ook nog niet. Wanneer precies: nou het is al begonnen.

    2024

    Leef mee.
    Denk mee.
    Doe mee.
    Ga mee.
    Je bent van harte welkom!

    Zien

    Lezen

    Workshop Verlaat Verdriet 

  • | |

    ‘Oma, wat is er toch met je gebeurd?’

    ‘Ik kom naar de Terugkomdag volgende week, hoor. Maar eerst wil ik iets bijzonders met je delen. Vorige week sprak ik mijn kleinzoon. ‘Oma, wat is er toch met je gebeurd?’ vroeg mijn kleinzoon aan me.’

    Verlies vader

    Afgelopen week werd ik gebeld door een deelneemster van één van de workshops in oktober. Nu tachtig jaar. Zestien maanden toen ze haar vader verloor. Haar vader werd in de oorlog opgepakt wegens verzets-activiteiten. Afgevoerd naar concentratiekamp Neuengamme. Overleed daar als gevolg van ontberingen en uitputting.

    Haar moeder hertrouwde. Ze kreeg een stiefvader. ‘Mijn stiefvader was een beste man. Maar hij was niet mijn vader.’ Haar leven werd overleven. Een bewogen leven, met ups, maar ook met veel downs. De afgelopen jaren liet haar strijdvaardigheid haar steeds meer in de steek. Ze raakte in een depressie. Via vrienden werd ze er op attent gemaakt dat haar depressie wel eens te maken kon hebben met het vroege verlies van haar vader. ‘Neem contact op met Titia Liese, kreeg ze als advies. Dat deed ze. Ze belde. Maakte een afspraak voor een kennismakingsgesprek. Ze kwam. Tijdens ons kennismakingsgesprek viel het eerste kwartje. Eenmaal thuis belde ze me op. ‘Nu pas durf ik te voelen hoe boos ik diep van binnen altijd ben geweest om de dood van mijn vader.’

    Workshop Verlaat Verdriet

    Ze meldde zich meteen aan voor de workshop. Deed mee met de workshop in oktober. Steeds meer puzzelstukjes vonden hun plek. Haar vader kreeg een nieuwe, warme plaats in haar leven. Eenmaal thuis ging ze schrijven. Over haar vader. Aan haar vader. Ze kon – eindelijk – praten over haar verlaat verdriet. Met haar kinderen. Haar kleinkinderen. Met mensen in haar omgeving. Haar huisarts.
    ‘Dat is wat er met me is gebeurd.’ zegt ze aan de telefoon. ‘Natuurlijk kom ik naar de Terugkomdag. Ik heb een heleboel te vertellen. Dus graag zelfs!’

    NB

    Blog geplaatst met hartelijke instemming van de betrokken deelneemster.

    Lees meer

  • | | |

    Waar komt toch die aanname vandaan?

    Waar komt toch die aanname vandaan?
    Welke onderzoeken wijzen dit uit? De aanname bij wetenschappers dat de meeste kinderen die jong een ouder verliezen dat kunnen verwerken? (in hun jeugd?).
    Wie heeft die onderzoeken gedaan? Waar? Waar zijn die onderzoeken? Wat staat daar in?

    Recent meldt onderzoeker/specialist op het gebied van kinderen, jongeren en verlies dr. Mariken Spuij het weer in het artikel in Volkskrant Magazine van 11 november 2023 ‘De meeste kinderen en jongeren die een ouder verliezen lukt het dit zelf te verwerken.’
    In het artikel in Volkskrant Magazine drie interviews. Verhalen van jonge ‘wezen’. Heftige verhalen. Van wie je, al lezend, bij een van de ‘wezen’ ontdekt dat ze helemaal geen wees is (hoe onzorgvuldig kun je zijn?). Wat overigens niet wegneemt dat het verhaal van deze ‘wees’ ook een heftig verhaal is. Maar: als één van je ouders nog leeft, ook al woont die ouder in het buitenland, dan ben je geen wees. Dan ben je een zogeheten ‘halfwees’. Dan ben je iemand die jong een ouder is verloren door overlijden. En dan ben je dus, volgens wetenschappelijk onderzoek, in staat dat verlies (in je jeugd) te verwerken.

    Waar komt toch die aanname vandaan?

    Steeds opnieuw de verbazing bij Verlaat Verdriet-ers die ik ontmoet in mijn Verlaat Verdriet-werk. In mijn workshops. Met name bij Verlaat Verdriet-ers die zelf werkzaam zijn als wetenschapper. Als onderzoeker. Docent. Als psycholoog. Als orthopedagoog.
    Waar komt toch die aanname vandaan?
    Over welke onderzoeken gaat dat?
    Wie heeft die onderzoeken gedaan?
    Waar?

    Hoe is het mogelijk dat kennelijk nooit en nergens een wetenschapper zich afvraagt: ‘Doen wij het wel goed?’ ‘Klopt het eigenlijk wel wat wij doen?’
    ‘Bevragen we ooit volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden?’
    ‘Op welke aannames baseren we onze onderzoeken eigenlijk?’
    ‘Waar en hoe vinden we de mensen die we zouden kunnen ondervragen?’
    ‘Wat willen we dan weten?’ ‘Welke vragen zijn dan relevant?’

    Ongestelde vragen

    Of kinderen die een ouder verliezen daar later nog last van kunnen hebben is een onbeantwoorde vraag.’ las ik een aantal jaren geleden in een artikel van de hand van Mariken Spuij bij de presentatie van haar proefschrift in boekvorm.
    Bij wetenschappers: ja, kennelijk.
    Maar zou het kunnen zijn dat die stelling meer te maken heeft met ongestelde vragen dan met onbeantwoorde vragen?
    Wij: volwassen ‘ervaringsdeskundigen’ hebben namelijk een heleboel antwoorden als de juiste vragen worden gesteld.

    Lees meer

    Onderzoeken die Mariken Spuij recent aan mij heeft doorgegeven

    ‘Er wordt geluisterd en er is recent mooi onderzoek gedaan (retrospectief dat wel…). Waarbij ik opmerk dat er tegenwoordig grote cohorten kinderen gevolgd worden (niet specifiek gericht op verlies) dus wellicht kunnen we over 20,30,50 etc jaar veel beter dingen zeggen. Het zal echter altijd genuanceerd zijn en blijven. De mens en zijn context zijn immers complex.’

    ‘Ik wijs je graag op recente publicaties. Stapje voor stapje komt er meer data. Maar nogmaals retrospectief… en niet prospectief…’

    Je vroeg naar de bronnen waar de journaliste zich op baseert. Zij baseert zich echter op iets anders van Bonnano. Ik heb het even voor je nagevraagd.

    https://www.researchgate.net/publication/5607614_The_Human_Capacity_to_Thrive_in_the_Face_of_Potential_Trauma

    Mijn dank aan Mariken Spuij!

    Rouw bij kinderen en jongeren