• | |

    Jong ouderverlies in perspectief van een vader

    DoorTitia Liese

    Het perspectief van een vader

    In Volkskrant Magazine van deze week (16 juli 2022) een interview met Wim Hof (The Ice Man). In het interview vertelt Hof dat hij zijn eerste vrouw verloor als gevolg van zelfdoding, en hij achterbleef met vier jonge kinderen.

    ……………………

    Heb u ooit gedacht: mijn leven is mislukt?

    ‘Ik heb altijd het geloof in mijzelf behouden, en ik ben trots op mijn levensloop. Al moet ik eerlijk zeggen dat de vertwijfeling soms toesloeg, maar dat lijkt me ook logisch. Mijn grote liefde, mijn eerste vrouw, is van acht verdiepingen naar beneden gesprongen. Wie raakt daar niet vertwijfeld door? Dus die klap had ik te pakken, en daarmee was ik een jonge, alleenstaande vader. Ik had haar ontmoet in een kraakpand in Amsterdam, zij was Spaanse. Vijftien jaar zijn we samen geweest, Olaya en ik, we kregen vier kinderen. Maar op een gegeven moment begon de neergang van haar psychische zijn, en ik keek hulpeloos toe. Ze was depressief, manisch-depressief en schizofreen. Ze had zeven of acht persoonlijkheden. Op een gegeven moment was ze niet meer in staat voor de kinderen te zorgen, daar kwam het op neer. Maar ik dacht: als ze er maar is, want ik ben in relaties altijd loyaal. Als ik maar had geweten wat ik nu weet, dan had ik haar kunnen helpen.’

    ……………………

    ……………………

    Goede jeugd
    Het contact met zijn vier oudste kinderen werd hersteld toen Hof, nadat hij door zijn tweede vrouw op straat werd gezet, bij zijn oudste dochter aanklopte voor onderdak ‘Ik had haar tien jaar niet gezien, maar ze ontving me gewoon. Ik heb ook nooit iets naars gedaan, richting mijn kinderen. Ze hebben eigenlijk een goede jeugd gehad. De emotionele basis is supersterk. Vandaar is het langzaam maar zeker goedgekomen, ook met mijn andere oudere kinderen.’

    …………………..

    Volkskrant Magazine

    Het integrale interview van Sara Berkeljon met Wim Hof staat in Volkskrant Magazine van 16 juli 2021 (n.b.: dit interview is voor niet-abonné’s niet beschikbaar op de website van de Volkskrant.)

  • | |

    Een verlangen dat onstilbaar lijkt te zijn

    DoorTitia Liese

    Een verlangen dat onstilbaar lijkt te zijn

    Stel je voor. Het is ±1920. Je bent een meisje. Vier jaar. Je moeder is overleden. Je vader kan de zorgen voor het gezin dat achterblijft – jij en je beide zusjes – niet dragen. Vier jaar ben je. En jij moet naar het weeshuis.

    Weeshuis

    Je vader en je zusjes leven verder. Zo goed en zo kwaad als dat gaat. Je vader vindt een nieuwe vrouw. Maar jij moet in het weeshuis blijven. Je groeit daar op. In dat weeshuis.
    Wat zou je graag op willen groeien in een gewoon gezin. Met je moeder. Je vader. Je zusjes. Zondags wandelen langs de boulevard. Slingeren aan de hand van je ouders. Een ijsje eten. Ja – het liefst van alles zou je op zondag een ijsje willen eten. Met je moeder. Je vader. Je zusjes. Zo ziet voor jou het ideale leven eruit. Iets totaal anders dan waarin jij je staande moet zien te houden. De hardheid van dat weeshuis. De eenzaamheid. Verlangen naar wat ook jouw thuis was. Verlangen naar geborgenheid.

    Dochter

    Stel je voor. Het is ± 1980. Jouw moeder is de dochter van het meisje uit het weeshuis. Aan alles voel je dat er iets niet klopt bij je moeder. Altijd angst. Maar waarvoor? Altijd  paniek. Maar waarvoor? Altijd afstandelijk. Maar waarom? Altijd alles onder controle houden. Maar waarom? Altijd lijkt ze iets van jou te verlangen. Maar wat? Waarom?

    Verlangen

    Je voelt een altijd aanwezig verlangen in je moeder. Maar waarnaar? Een verlangen dat onstilbaar lijkt te zijn. Wat is het? Waar gaat dat over? Gaat dat over dat ijsje? Dat ijsje op zondag? Op de boulevard? Slingeren aan de hand van je moeder? Van je vader? Staat dat ijsje symbool voor een doorgegeven verlangen naar de geborgenheid van een gezin?

    Lees meer

  • | | |

    EMDR, Verlaat Verdriet en verlate rouw

    DoorTitia Liese

    Verdriet kit al mijn krachten samen,
    Zodat ik roerloos word als steen.
    Mijn hele wezen wordt materie,
    een ondoordringbaar star mysterie,
    o sla de rots, opdat ik ween.

    Gisteren plaatste ik mijn blog Zoveel soorten van verdriet
    Ook die blog schreef ik, net als deze blog EMDR, Verlaat Verdriet en verlate rouw naar aanleiding van een app-wisseling met een Verlaat Verdriet-er, gisteren gevolgd door een lang telefoongesprek. Deze Verlaat Verdriet-er verloor jong zijn vader door overlijden. Twee jaar geleden volgde hij bij mij een Verlaat Verdriet-workshop
    Hij gaat door een heftig proces. Mooi en bijzonder. Een proces waarin hij veel van zijn ervaringen met mij deelt.

    Bericht

    Vorige week werd ik bijzonder geraakt door een App die hij stuurde. Een bericht dat me erg aan het denken heeft gezet. Met zijn toestemming deel ik het gedeelte uit de App dat me aan het denken heeft gezet. Mogelijk heb jij als Verlaat Verdriet-er ervaring met EMDR-behandeling. Mogelijk ben je therapeut die EMDR inzet bij Verlaat Verdriet-ers. In beide gevallen – Verlaat Verdriet-er en/of therapeut – nodig ik je uit jouw ervaring(en) en/of visie met me te delen titia@verlaatverdriet.nu
    Reacties deel ik op mijn beurt graag weer via een nieuwe blog over dit onderwerp.

    Citaat

    ‘Ik heb vanmiddag mijn vijfde WMDR gehad. Halverwege deze sessie stopte de behandelaar. Het ging over de herbeleving bij het overlijden van mijn neef (recent verlies, T.L.).Toen ik zei dat ik er enerzijds ook dankbaar voor was, stopte ze (ze = de psycholoog/behandelaar, T.L.). Ze vroeg waarom ik er dankbaar voor was. Dat moest ik even uitleggen. Ze vindt het belangrijk dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen trauma en rouwen, omdat EMDR alleen trauma kan behandelen en niet rouw.’

    Afgesloten

    Juist de laatste zin: Ze vindt het belangrijk dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen trauma en rouwen omdat EMDR alleen trauma kan behandelen en niet rouw.’ geeft mij het gevoel dat dit over thema’s gaat die horen bij ruptuur en trauma , Verlaat Verdriet en verlate rouw

    Rouwen

    Als de ruptuur van het vroege verlies van je ouder(s) in je jeugd trauma heeft veroorzaakt, dan heb je mogelijk toen je gevoelens afgesloten. Weggestopt. Gevolg daarvan is, dat je toen niet hebt kunnen rouwen. Mogelijk wel in je hoofd, maar niet in je gevoel. In de loop van de jaren is de weg naar gevoelens rondom het verlies van je ouder(s) meer en meer afgesloten geraakt. Bij Verlaat Verdriet is het dus niet zo dat rouw direct verbonden is aan verlies. Typerend voor een verlaat rouwproces is dat je, stap na stap, de weg terugzoekt waarlangs je weer contact maakt met gevoelens die je diep hebt weggestopt. Zonder in paniek te raken als gevolg van de verliesangst die je in je draagt.

    Blijven

    In dit proces is het, voor mijn gevoel, juist van groot belang dat een Verlaat Verdriet-er leert woorden te geven aan gevoelens rondom verlies, over welk verlies het ook gaat. Net zo goed als ik denk dat het belangrijk is dat een therapeut blijft bij de Verlaat Verdriet-er. Omdat juist dat cruciaal is in een helingsproces van trauma: de ervaring dat er op dat moment iemand voor je is. Iemand die blijft. Die niet weggaat. Die niet de stroom van gevoelens afbreekt. Maar blijft. Voor jou.

    PS: overigens heeft deze Verlaat Verdriet-er groot vertrouwen in zijn psychologe. Dat is dus niet waar het om gaat!

    Vraag

    Hoe werkt dat dus bij EMDR, Verlaat Verdriet en verlate rouw?
    Zelf denk ik verder na over dit onderwerp. Maar mogelijk help jij me verder met denken. Ik hoor het graag.

    Gedicht

    Lees nog eens het gedicht van Vasalis.

    • Wat zegt dit gedicht jou?
    • Wat zegt dit gedicht over jou?

    Verdriet kit al mijn krachten samen,
    Zodat ik roerloos word als steen.
    Mijn hele wezen wordt materie,
    een ondoordringbaar star mysterie,
    o sla de rots, opdat ik ween.

    M. Vasalis
    1909-1998
    Dichters en psychiater

  • | |

    Zoveel soorten van verdriet

    DoorTitia Liese

    Zoveel soorten van verdriet
    ik noem ze niet.
    Maar één, het afstand doen en scheiden.
    En niet het snijden doet zo’n pijn,
    maar het afgesneden zijn.

    Trauma en ruptuur

    Trauma = wond
    Ruptuur = inscheuring of verscheuring

    In het proces van verlate rouw bij Verlaat Verdriet is het van belang te onderzoeken wat het vroege verlies van je ouder(s) bij je teweeg heeft gebracht. Hoe ziet die wond er uit bij jou? Is er sprake van een oppervlakkige verwonding die al genezen is? Of is er sprake van een desastreuze breuk, die tot op de dag van vandaag een rol van betekenis speelt in je leven? Een breuk die vraagt om tijd, zorg en aandacht om alsnog te kunnen helen?

    Niet elke ruptuur betekent trauma

    Niet in alle gevallen hoeft het vroege, onomkeerbare verlies van je ouder(s) trauma te hebben veroorzaakt die tot in je volwassenheid je leven beïnvloedt. Mogelijk zijn de omstandigheden in je vroege jeugd zodanig geweest dat uit dit verlies geen psychologisch trauma is ontstaan.

    Ben je jong je ouder(s( verloren, dan ben jij in de eerste plaats de aangewezen persoon om hier iets van te vinden. Mogelijk verloor je jong je ouder(s) en zeg je over jezelf: ‘Ik heb geen Verlaat Verdriet. Verlaat Verdriet gaat niet over mij.’
    Maar…
    Mogelijk trekken je naasten uit je dagelijkse gedrag andere conclusies. Bijvoorbeeld omdat ze je controle-dwang ervaren. Of ze maken je angst- en paniekaanvallen mee. Mogelijk ervaren je naasten dat jij je nooit helemaal geeft. Dat je nooit helemaal aanwezig bent. Of dat je juist nadrukkelijk wel altijd aanwezig bent.
    Misschien zeggen ze onder elkaar: ‘Ach, die is nu eenmaal zo’, omdat ze de thema’s van Verlaat Verdriet niet kennen. Jouw eigenschappen niet relateren aan het vroege verlies van je ouder(s). Ze zien als karaktertrekken, in plaats van als eigenschappen die zijn ontstaan als gevolg van het vroege verlies van je ouder(s).

    Niet elk trauma betekent ruptuur

    Trauma’s kunnen in een mensenleven op veel manieren worden veroorzaakt. Lang niet alle trauma’s worden veroorzaakt door een ruptuur. Jong ouderverlies door overlijden is een van de vele manieren waarop trauma kan ontstaan.

    Ben je jong je ouder(s) verloren door de dood, dan kan het belangrijk zijn bij jezelf te onderzoeken welke wond het verlies van je ouder(s) bij jou heeft veroorzaakt. Is er sprake van een (oppervlakkige) wond die allang genezen is? Of is er sprake van een diepe kloof? Een afgescheiden zijn? Een diepe kloof, die niet te overbruggen lijkt te zijn? Die er altijd voor zorgt dat je in de overleefstand staat?

    Sotto Voce

    Lees het gedicht van Vasalis.

    • Wat zegt dit gedicht jou?
    • Wat zegt dit gedicht over jou?

    Zoveel soorten van verdriet
    ik noem ze niet.
    Maar één, het afstand doen en scheiden.
    En niet het snijden doet zo’n pijn,
    maar het afgesneden zijn.

    Nog is het mooi, ’t geraamte van een blad,
    vlinderlicht rustend op de aarde,
    alleen nog maar zijn wezen waard.

    Maar tussen de aderen van het lijden
    niets meer om u mee te verblijden:
    mazen van uw afwezigheid
    bijeengehouden door wat pijn
    en groter wordend met de tijd.
    Arm en beschaamd zo arm te zijn.

    M. Vasalis
    1909-1998
    Dichters en psychiater

    Lezen

    Verlaat Verdriet )Ver)Werkboek
    Tips voor mensen in je omgeving (Hoofdstuk 18).

    Kijken

    Video: Rouw kent geen tijd
    Recent verlies 
    Jong ouderverlies