• | | |

    Verlaat Verdriet-ers en verstrikkingen: enigst kind

    DoorTitia Liese

    Ik begrijp het heel goed. Voor mijzelf gold dat ooit ook. Mensen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden hebben vaak het gevoel dat ze de enigen zijn. Alsof het alleen hun is overkomen. En niemand anders. Alsof het alleen maar over henzelf gaat. Jij – Verlaat Verdriet-er – persoon met haar/zijn persoonlijke kenmerken en eigenaardigheden. Je overleden ouder – persoon met haar/zijn persoonlijke kenmerken en eigenaardigheden. Je overgebleven ouder – persoon met haar/zijn persoonlijke kenmerken en eigenaardigheden. Dan lijkt het alsof die persoonlijke omstandigheden bron zijn van alle complicaties.

    Kenmerkende patronen

    Als je zo lang met Verlaat Verdriet-ers werkt als ik doe, dan weet je dat dat eenzijdige perspectief niet klopt. Dat er kenmerkende patronen zijn die opgaan voor heel veel Verlaat Verdriet-ers. Dat deze verstrikkingen universeler zijn. Veel meer voorkomen bij andere Verlaat Verdriet-ers dan je denkt. Of eigenlijk: dan je weet.

    Verstrikkingen

    Specifieke verstrikkingen die ik altijd weer tegenkom bij Verlaat Verdriet-ers zijn de verstrikkingen tussen Verlaat Verdriet-ers als enigst kind met hun moeder, na het verlies van hun vader.
    ‘Ik weet niet of ik het verdriet voel van mijn moeder, of dat het mijn eigen verdriet is.’
    ‘Mijn moeder wilde eigenlijk nergens meer heen zonder mij.’
    ‘Andere mensen zien mijn moeder altijd als een heel sociale vrouw. Maar voor mij was ze niet beschikbaar.’
    ‘Jij hebt nu een andere rol gekregen.’
    ‘Mijn moeder was altijd bang dat ze mij ook zou verliezen.’

    Mijnenveld

    Meer informatie over verstrikkingen bij Verlaat Verdriet in de module Mijnenveld.

  • | | | |

    Verlaat Verdriet en de werking van de nervus vagus

    DoorTitia Liese

    Nervus vagus

    ‘Titia, stop even met je verhaal. Ik raak er een beetje door overweldigd.’ Een van de deelnemers aan de workshop Verlaat Verdriet in de afgelopen zomer onderbreekt me. ‘Wat jij hier vertelt is exact wat in de polyvagaal theorie wordt gezegd over de werking van de nervus vagus.’
    Het is vrijdagmiddag. Workshop Verlaat Verdriet. Zoals ik gewend ben tijdens de workshop deel ik de theorie die ik heb ontwikkeld over de gevolgen van jong ouderverlies met de deelnemers aan de workshop.

    Ervaring

    Het is inmiddels al lange tijd geleden dat ik besloot mij niet meer te verdiepen in opvattingen van anderen over verlies en rouw. En al helemaal niet in opvattingen van professionals die zich bezighouden met kinderen, verlies en rouw(verwerken). ‘Alleen als ik hier mijn eigen weg in ga kan ik mijn bevindingen baseren op ervaring. Ervaringen van mijzelf met jong ouderverlies. Ervaringen van mede-Verlaat Verdriet-ers. Door te zorgen voor een veilige omgeving voor de Verlaat Verdriet-ers met wie ik met name in de basisworkshops Verlaat Verdriet en Dubbel Ouderverlies werk. Ik draag er tijdens de workshops zorg voor dat het veilig genoeg is om te vertellen. Ervaringen te delen. Met mij. Met de andere deelnemers. Kijken. Luisteren. Afstemmen. Zien. Horen. En na de workshops: denken.  Nadenken. Vooral heel veel nadenken.

    Polyvagaal

    Theorieën van buitenaf heb ik sinds die tijd vooral buiten beschouwing gelaten. De polyvagaal theorie: ken ik niet. De werking van de nervus vagus: ken ik niet. Maar ik word geraakt door de reactie van de deelneemster. Ze noemt de naam van degene die de theorie heeft ontwikkeld: Stephen Porges  Ze noemt een titel van Deb Dana: Basisboek De polyvagaal theorie in therapie. Deb Dana is klinisch maatschappelijk werkster. In dit boek (en haar andere boek: 50 oefeningen voor cliënten. De polyvagaaltheorie in therapie) heeft ze de theorie van Porges vertaald naar de praktijk.

    Verlies en (verlate) rouw

    Ik schaf de boeken aan. Lees. Met name het eerste boek is bijzonder om te lezen. Inderdaad. Deze theorie klopt één op één op conclusies die ik heb getrokken uit mijn jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers. We behandelen verlies en (verlate) rouw eigenlijk altijd, en vooral, vanuit psychologisch perspectief. Vanuit het perspectief van verwerken. Maar het zit voor zeker 75% in je lijf. Ruptuur en trauma hebben een eigen behandeling nodig om te kunnen helen. Verlies verwerken doe je met je hoofd. Verdriet helen doe je met je hart.

    Lezen

    Kijken

  • | | |

    Verlaat Verdriet-ers over verlaat verdriet

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers over verlaat verdriet

    In de afgelopen jaren heeft een aantal Verlaat Verdriet-ers zich – op verschillende manieren – uitgesproken over de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s). En over de gevolgen die dat vroege verlies voor hun verdere leven heeft gehad.

    16 x ver(t)rouwen

    16 x ver(t)rouwen is het Verlaat Verdriet-fotoproject van fotografe Rosa van Ederen in Museum of Humanity in Zaandam.
    Rosa schrijft zelf over deze tentoonstelling:

    Verdriet

    Toen ik 16 jaar was overleed mijn vader aan acute beenmergleukemie. Een heel groot verdriet. En net iets te groot voor iemand van 16 om echt helemaal te bevatten. Dus kwam het verwerken ervan later. Twee jaar geleden heb ik een training gedaan voor mensen die op jonge leeftijd een ouder zijn verloren. Die training heeft mij veel inzichten gegeven over wat dit verlies met iemand doet. Ik ben Titia Liese en haar platform wp.ronalt.nl/ heel erg dankbaar. Het helpt zo enorm lotgenoten te spreken en herkenning te vinden bij elkaar! 

    Fotoproject

    Uit deze training ontstond het idee om een fotoproject te doen. Ik wilde heel graag terug naar het moment dat ik mijn vader nog had. Toen ik 16 was. Ik wilde weer vaders, en dochters van 16, zien. Hen vastleggen met een activiteit die zij samen ondernemen. Om iets te zien van de band die zij hebben. 

    Bijzondere momenten

    Ik ging op zoek. En vond 16 vaders en hun dochters. Ik was aanwezig bij onofficiële autorijlessen. Ging mee het water in als ze aan het surfen waren. Wandelde met hen door het Noord-Hollandse polderlandschap. Het waren hele bijzondere momenten voor mij. Te zien hoe belangrijk hij voor haar is op die leeftijd. Ik zag hoe hij haar leerde vertrouwen op zichzelf. Hoe zij aan het einde van dat levensjaar al met een been in een meer zelfstandig leven stond.  

    ‘Verrouwen’

    16 x vertrouwen, maar ook 16 x verder werken aan mijn verdriet: ‘verrouwen’.

    Podcast

    Luister naar het interview van Winny Bos (Doodnormaal) met Rosa van Ederen.

    Museum of Humanity

    Deze maand en maart 2022 is de tentoonstelling van Rosa nog te zien in Museum of Humanity – Zie Agenda 2021. (de geplande samenkomst van december 2021 heeft in verband met de Coronamaatregelen geen doorgang kunnen vinden. Als het mogelijk is plannen we nog een nieuwe datum voor een samenkomst in Museum of Humanity voor einde maart).

    Andere Verlaat Verdriet-ers over verlaat verdriet

    Boeken

    • Elle van Lieshout: Tante
      EAN: 9789089672315
    • Elle van Lieshout: Het verhaal van de voorzitter van de diepvriesvereniging
      EAN: 9789089673121
    • Gijs van der Sanden: De dingen die je vergeet. Rouwen voor beginners.
      EAN: 9789026343056
    • Lisanne van Sadelhof: Je bent jong en je rouwt wat
      EAN: 9789493168343
    • Kira Wuck: Knikkerkoning
      EAN: 9789463810050
    • Tatjana Almuli: Ik zal je nooit meer
      EAN: 9789038809281

    Theater

    • Aaf Brandt Corstius: Welkom in mijn zielige jeugd

    Rouw kent geen tijd

    Titia Liese, 8 jaar toen ze haar moeder verloor, onderzocht als ervaringsdeskundige in haar jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Haar bevindingen heeft Titia ondergebracht in de theorie die ze heeft ontwikkeld over Verlaat Verdriet en verlate rouw.
    YouTube: Rouw kent geen tijd. 

  • | | |

    Het belang van in beweging komen

    DoorTitia Liese

    In beweging komen. Je leest het overal. Maar wat is ‘in beweging komen‘ eigenlijk? Natuurlijk begrijp je het Nederlands. Maar wat houdt ‘in beweging komen’ precies in? Wat betekent ‘in beweging komen’?

    In beweging komen

    Het eerste waar je aandacht naartoe zal gaan bij ‘in beweging komen’ zal vast richting je lijf zijn. Maar hoe doe je dat als je lijf op slot is gegaan na het verlies van je ouder(s)?  Als het ware is verstard? Hoe kom je in beweging? Lopen? Hardlopen? Fietsen? Mountainbiken? Yoga? Hoe begin je? Hoe bouw je het op, zodat je het voor langere tijd vol gaat houden?

    Van de beerput af komen

    In beweging komen met je lijf is belangrijk om geblokkeerde energiestromen weer op gang te brengen. Maar het is niet de enige manier waarop je in beweging kunt komen. Er is ook nog een hele andere manier van in beweging komen. Een manier die van minstens evenveel belang is in een verlaat rouwproces. En ook dat is beweging door doen. Namelijk door op te houden op de beerput te blijven zitten, uit angst voor wat er allemaal in zit. Weten dat het er is (en het zelfs zelf beerput noemen!). Maar de voorkeur geven aan negeren (nee hoor: ik heb er geen last van). Aan bagatelliseren (nee hoor: dat is al zo lang geleden). Aan doorgaan (nee hoor: ik ga niet achterom kijken. Ik krijg mijn ouder(s) er toch niet mee terug).

    In beweging komen

    Kom in beweging. Zet de stap. Neem deel aan een basisworkshop Verlaat Verdriet. Of een basisworkshop Dubbel Ouderverlies. Maak een afspraak met Titia Liese om te onderzoeken hoe het zit bij jou. Wat je nodig hebt. Wat bij jou past. Lees over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Lees over de ervaringen van andere Verlaat Verdriet-ers. Over wat andere Verlaat Verdriet-ers in hun proces heeft geholpen.

    Innerlijk besluit

    Neem een innerlijk besluit het proces aan te gaan. Jouw verlate rouwproces aan te gaan. Je hebt een leven te winnen.

    Innerlijk besluit