• | |

    Acht jaar

    DoorTitia Liese

    Acht jaar

    Titia: Ik was acht jaar toen ik in 1957 mijn moeder verloor. Door dit vroege verlies veranderde mijn leven ingrijpend, ook al ging mijn leven ogenschijnlijk gewoon door. 

    Te zwaar

    Tot diep in mijn veertigste heb ik heel vaak het gevoel gehad dat mijn leven te zwaar was om het te leven. Ik wilde vaak liever dood zijn, of anders gezegd; ik wilde liever niet meer leven, omdat ik helemaal niet wist hoe je dat moest doen ‘leven’. Totdat ik geconfronteerd werd met borstkanker, of eigenlijk met het apparaat voor de mammografie. Toen ik daarvoor stond, dacht ik in een flits ‘dat van liever dood willen zijn is niet waar, ik wil helemaal niet dood’.

    Ommekeer

    Dat is één van de momenten in mijn leven geweest, waarop er iets in me gebeurde dat ruimte gaf voor grote veranderingen binnen mijzelf. Een ommekeer zou je kunnen zeggen. Tot die tijd was ik ervan overtuigd dat mijn leven totaal verziekt was door het overlijden van mijn moeder en doordat mijn vader hertrouwde. Een slecht huwelijk dat na bijna veertien jaar eindigde in een scheiding. Een hele slechte gang van zaken voor een kind, voor mij dus, dat door de ziekte van haar moeder en de dood die daarop volgde het vertrouwen in het leven toch al behoorlijk had verloren.

    Buikpijnen

    Rond mijn zeventiende, ik woonde al niet meer thuis, had ik vaak heftige buikpijnen waar medisch gezien geen verklaringen voor waren. Ik kan me niet herinneren dat ooit iemand op het idee gekomen is dat het wel eens te maken zou kunnen hebben met de ervaringen die ik had gehad. In ieder geval heeft nooit iemand dat tegen mij gezegd.

    Depressief

    Na mijn twintigste was ik hele lange periodes (rand)depressief. Met heel veel moeite kroop ik steeds weer uit die depressieve periodes. Om meteen weer angstig af te wachten wanneer de volgende zou komen. Aan de buitenkant is dat nooit zo te zien geweest. Die buitenkant ging gewoon door, ook voor de mensen die dichtbij me stonden.

    Symposium ZEER

    Ben je Verlaat Verdriet-er?
    Herken je je in bovenstaand fragment?
    Dan is symposium ZEER op 13 mei 2017 geschikt voor jou.
    Weet dat je welkom bent.
    Meld je aan!

    Interview

    Bovenstaande tekst is afkomstig uit het interview dat Joyce de Schepper (redactie glossy ZEER) een paar jaar geleden met Titia Liese had.
    In de komende dagen meet delen uit dit interview in de blogs.

    Vermenigvuldigen door delen

    Help mee zo veel mogelijk mensen te bereiken voor dit symposium.
    Deel ZEER- berichten in je eigen netwerk!

  • | |

    Weggestopt

    DoorTitia Liese

    Weggestopt

    Als verlies zo ver is weggestopt, zo niet bespreekbaar is, maar ondertussen zo in àlles zit… in de manier waarop mensen in hun leven staan, in hun relaties, in hun werk. Hoe het verdriet in het leven van alledag zit, in het gezin van herkomst, in de relatie met broers en zussen.
    Als verdriet door je leven heen sijpelt, het zich in de kruipruimten van je bestaan nestelt en je blijft het negeren, dan veronachtzaam je een deel van je leven van wat je toekomt.

    Buitensluiten

    Dan sluit je een deel van jezelf buiten en de kans is groot dat dat eigenlijk je meest krachtige deel is, liefde, ook voor jezelf.
    Veel mensen stoppen hun verdriet zó ver weg dat ze niet eens merken dat ze het negeren.

    Publiciteit

    Vandaar dat publiciteit over dit onderwerp zo belangrijk is. Pas als je erover leest, denk je, weet je; dit gaat over mij, niet een beetje, maar dan ook totaal. Dit gaat he-le-maal over mij, dit is mijn verhaal.
    Hoe verschillend de verhalen ook zijn, uiteindelijk gaan alle verhalen over hetzelfde.
    Ze gaan over eenzaamheid, zich niet gehoord en gezien hebben gevoeld, over gevoelens van machteloosheid.

    Symposium ZEER

    Ben je Verlaat Verdriet-er?
    Herken je je in bovenstaand fragment?
    Dan is symposium ZEER op 13 mei 2017 geschikt voor jou.
    Weet dat je welkom bent.
    Meld je aan!

    Interview

    Bovenstaande tekst is afkomstig uit het interview dat Joyce de Schepper (redactie glossy ZEER) een paar jaar geleden met Titia Liese had.
    In de komende dagen meer delen uit dit interview in de blogs op deze site.

    Vermenigvuldigen door delen

    Help mee zo veel mogelijk mensen te bereiken voor dit symposium.
    Deel berichten over ZEER zoveel als je kunt in je eigen netwerk!

  • | | | | | | | | | | | | |

    Lezing in Veenendaal: Gat in m’n ziel

    DoorTitia Liese

    Gat in m’n ziel 

    Gevolgen van ouders verliezen op jonge leeftijd
    Gastspreker: Titia Liese

    Veenendaal

    In de lezing Gat in m’n ziel geeft Titia Liese op 14 maart 2017, op uitnodiging van café Doodgewoon in Veenendaal, informatie over de problematiek die speelt bij volwassenen die in hun jeugd een ouder verloren door overlijden.
    Ruim een miljoen volwassen Nederlanders hebben dit meegemaakt. De impact van dit vroege, onomkeerbare verlies wordt in veel gevallen niet, of onvoldoende, onderkend.
    De gevolgen op de langere termijn uiten zich onder meer in angst- en paniekaanvallen, moeite intieme relaties aan te gaan, twijfel aan bestaansrecht, controle, stressgevoeligheid en gezondheidsproblemen.

    Verwerken

    Titia toont de mogelijkheden voor Verlaat Verdriet-ers om dit verlies alsnog te verwerken, ook als dit verlies naar boven komt op het moment dat het einde van het eigen leven in zicht komt.

    Voor wie

    Deze lezing is bestemd voor ieder die geïnteresseerd is in de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder. Dus zowel voor Verlaat Verdriet-ers, als voor professionals, familieleden en anderszins belangstellenden.

    Datum

    Woensdag 14 maart 2017

    Locatie

    De Cultuurfabriek

    Adres

    Kees Stipplein 74
    Veenendaal

    Thema

    Gat in m’n ziel, gevolgen van ouders verliezen op jonge leeftijd.

    Gastspreker

    Titia Liese

    Inloop

    19.00 uur

    Aanvang

    19.30 uur

    Meer informatie

    www.cafedoodgewoonveenendaal.nl

    www.verlaatverdriet.nu

  • | |

    De realiteit onder ogen zien

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

    De realiteit onder ogen zien

    Sonja Barend (1941) en Wolf Biermann (1936) zien de realiteit van de levenslange invloed van het vroege verlies van hun vader onder ogen.
    ‘Mamma, wat is er gebeurd met mijn vader?’
    ‘Het ingebakken verdriet om mijn vader is de wet waar ik naar leef.’

    Aan het woord Sonja Barend en Wolf Biermann in interviews over de auto-biografieën die ze geschreven hebben. Twee levens, van een succesvolle vrouw en een succesvolle man. Allebei heel jong hun vader verloren. De Nederlandse Sonja Barend en de Duitse Wolf Biermann. Beider levens hebben in het teken gestaan van het vroege verlies van hun vader.

    De dood hoort bij het leven

    Tegelijkertijd is het boek van Mariken Spuy uitgekomen: Rouw bij kinderen en jongeren. Met dit boek pleit Spuy kinderen vertrouwd te maken met de dood. De dood hoort bij het leven. Dat kunnen kinderen zeker leren.
    Dat geloof ik: de dood hoort bij het leven.
    Maar: een kind hoort geen ouder te verliezen. Een kind heeft haar/zijn ouder nodig.

    Onder ogen zien

    Altijd weer mis ik – bij welke ‘rouwdeskundige’ dan ook als het gaat om kinderen die een ouder verliezen – de link naar volwassenheid. Naar de volwassenen die als kind een ouder hebben verloren door de dood. Naar Verlaat Verdriet-ers dus.

    Niet alleen kinderen moeten de realiteit van de dood onder ogen leren zien (veel Verlaat Verdriet-ers geven overigens aan dat als kind zeker gedaan te hebben, terwijl het de volwassenen in hun omgeving waren die nog steeds om de dood heen draaiden) – minstens zo belangrijk en minstens zo noodzakelijk is het onder ogen zien van de realiteit van het menselijk tekort. Want: vele malen invloedrijker op het verdere leven van het kind.
    Dus: onder ogen leren zien van die realiteit.
    De realiteit van het menselijk tekort.
    Door alle betrokkenen.
    Toen en nu.

    Het menselijk tekort

    Het menselijk tekort van de overgebleven ouder die, zelf zwaar beschadigd, verder moet zien te gaan. Ongewenst, door tussenkomst van de dood, alleenstaand ouder en alleenstaand opvoeder geworden. ‘Op het moment dat de ouder daar het minst toe in staat is, wordt het meest van haar/hem gevraagd. Dat is een bovenmenselijke taak’. Woorden van deze strekking las ik jaren geleden van een psychiater die zowel kinderen als volwassenen in behandeling had. Een psychiater die wel de doorgaande lijn van jong ouderverlies onder ogen zag.

    Slechts 20%

    Vierenzestighonderd kinderen verliezen in hun jeugd een ouder door de dood. ‘Slechts 20% van deze kinderen houdt psychische klachten na het overlijden’, aldus mevrouw Spuy. Dat betekent: 1.280 kinderen.
    Laten we de berekening van mevrouw Spuy hier op deze plek het voordeel van twijfel geven.
    Laten we kijken naar de leeftijd van Sonja Barend (76) en Wolf Biermann (81). De gevolgen van jong ouderverlies zou je levenslang kunnen noemen. In elk geval: zij geven dat zelf aan. Niet onbelangrijk, lijkt me.
    Laten we uitgaan van Verlaat Verdriet-ers tot aan de leeftijd van 95 jaar.
    Laten we hier een kleine berekening maken: van 20-95 jaar (Verlaat Verdriet gerekend vanaf 20 jaar) = 75 x 1.280 = 96.000.
    Dat zou kunnen betekenen dat 96.000 volwassen Nederlanders op de één of andere manier de levenslange invloed van het vroege verlies van de ouder zouden kunnen voelen.
    Zelf vermoed ik dat je met het aantal van 96.000 de realiteit bij lange na niet onder ogen ziet.
    Maar zelfs als je dat wel doet: zo’n aantal kun je toch niet ‘slechts’ noemen?

    De realiteit onder ogen zien

    Je kunt niet voorkomen dat kinderen als volwassene worstelen met de gevolgen van het vroeg verlies van hun ouder(s).
    Je kunt wel voorkomen dat ze blijven worstelen omdat Verlaat Verdriet – de gevolgen van jong ouderverlies – niet gehoord en gezien wordt.

    Kennis

    Kennis uit de praktijk van de gevolgen van jong ouderverlies is, allang en ruimschoots (bijvoorbeeld bij mijzelf) voorhanden.
    Nu de wetenschap nog.
    Wetenschappers: er ligt hier een schone taak voor u!
    Het is tijd de realiteit van jong ouderverlies onder ogen te zien.
    Laten we samen aan het werk gaan!
    Niet later, maar NU!

    PS:
    Ik begrijp best dat mijn berekening een steenkolenberekening is.
    De realiteit is, dat er niemand is die de realiteit van de gevolgen van jong ouderverlies in cijfers kent.