• | | | |

    Tips voor Verlaat Verdriet: kwetsbaar gebied

    DoorTitia Liese

    Kwetsbaar gebied: niet betreden

    Een van de pijnlijke bijwerkingen van het tekort aan kennis van de gevolgen van jong ouderverlies zijn de opmerkingen die Verlaat Verdriet-ers nog wel eens te horen krijgen. De meest voorkomende hebben we op een rijtje gezet. Lees ze eens en realiseer je, ook als je hulpverlener bent: hoe goed bedoeld ook: je betreedt kwetsbaar gebied.

    • Gelukkig kun je je vader niet missen als je hem niet hebt gekend.
    • Iedereen heeft weleens wat.
    • Ouders die gescheiden zijn, da’s toch veel erger?
    • Dat kan toch niet de enige oorzaak zijn?
    • Verlaat Verdriet – nee, nooit van gehoord.
    • Kom op, kijk eens vooruit!
    • We gaan het nu niet meer hebben over iemand die al zo lang dood is.
    • Je idealiseert je moeder/je vader.
    • Als je weet waar het vandaan komt, kun je het ook oplossen.
    • Je leeft NU hoor.
    • Gelukkig is er tegenwoordig veel meer aandacht voor de kinderen.
    • Zit je daar nou nog mee?

    Mijn leven verloren

    ‘Cara vita che mi sei andata perduta, con te avrei fatto faville se solo tu non fosti andate perduta.’ *

    Een andere pijnlijke bijwerking van het tekort aan kennis zijn de misdiagnoses die Verlaat Verdriet-ers krijgen. Misdiagnoses die het leven van Verlaat Verdriet-ers tot een hel kunnen maken. Een bekend voorbeeld daarvan is de Italiaanse dichteres Almelia Rosselli, 1930-1996, 7 jaar toen ze haar vader verloor, 18 jaar toen ze haar moeder verloor. Overleden in 1996, door zelfdoding. Een leven lang ging ze gebukt onder zware depressies en de diagnoses Paranoïde Schizofrenie en Parkinson. Diagnoses die ze altijd heeft bestreden als onjuiste diagnoses. In 1996 maakte ze een einde aan haar leven – evenals de door haar bewonderde schrijfsters Virginia Woolf (1882-1941, 13 jaar toen ze haar moeder verloor) en Sylvia Plath (1932-1963, 8 jaar toen ze haar vader verloor).

    * ‘Mijn allerliefste leven dat voor mij verloren is gegaan, wat zou ik hebben gestraald als je maar niet verloren was gegaan.’
    Almelia Rosselli, dichteres en musicienne

    Lees meer

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Boeken van Titia Liese

    © Kenniscentrum Verlaat Verdriet, 2025

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet  #teruggaanomverdertekunnen #handreikingenbijverlaatverdriet #tipsvoorverlaterouw #kwetsbaargebied

     

  • | | | | |

    Ervaringsgericht werken met Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Ervaringsgericht werken met Verlaat Verdriet-ers

    Zoveel soorten van therapieën en werkvormen zijn er tegenwoordig. Je ziet door de bomen het bos bijna niet meer. Allemaal bieden ze op verschillende manieren oplossingen voor problemen waarmee mensen kunnen worstelen. Sommige vormen waren er allang. Andere vormen zijn nieuw. Hulpverleners kiezen voor de ene benadering, voor de andere benadering of voor een mix van benaderingen. Allemaal bieden ze op hun eigen manier hulp bij problemen.

    Levensverhaal

    Wie zijn de hulpverleners die het verhaal kunnen horen? Het verhaal van Verlaat Verdriet-ers? Hulpverleners die Verlaat Verdriet-ers uitnodigen hun verhaal te delen? Die het verhaal kunnen horen achter het verhaal? Ervaringen kunnen plaatsen in het levensverhaal van Verlaat Verdriet-ers? Samenhang kunnen zien tussen moeilijkheden die Verlaat Verdriet-ers ervaren in hun leven van nu, en het verlies van hun ouder(s) in hun jeugd? Die de ervaringen van toen en nu kunnen duiden? Hulpverleners die – samen met hun Verlaat Verdriet-cliënt – betekenis kunnen geven aan hun ervaringen? Hulpverleners die kunnen werken met het levensverhaal van hun Verlaat Verdriet-cliënten als weg van verwerken naar helen. Zo dichtbij, en toch vaak zo gecompliceerd?

    Ervaringsgericht werken

    Verlaat Verdriet-ers zijn gebaat bij een ervaringsgerichte benadering. Je verhaal mogen vertellen. Je gehoord voelen. Gezien. Erkend. Ervaringen met elkaar in verband brengen. Ze duiden. Betekenis geven. Voor Verlaat Verdriet-ers is alleen dit al van grote betekenis. In beweging komen. Puzzelstukjes zoeken. Vinden. In elkaar passen. Delen met een hulpverlener die getuige wil zijn van wat je doet. Een geheel maken van al die losse delen waaruit je leven lijkt te bestaan. De koninklijke weg van verwerken en helen, waarin je als hulpverlener gids kan zijn in een proces dat niet alleen angstaanjagend en pijnlijk is, maar dat ook een heel bijzondere schoonheid in zich heeft.

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen biedt jou, als hulpverlener, inzicht in de complexiteit van Verlaat Verdriet en verlate rouw. Biedt jou als hulpverlener handvatten. Laat je zien wat belangrijk is voor Verlaat Verdriet-ers om zich gehoord te voelen. Gezien. Gesteund. Lees meer over symposium Teruggaan om verder te kunnen en/of meld je aan.

    Handvatten voor hulpverleners

  • | | | | |

    Een kleinigheidje dat geen kleinigheidje is

    DoorTitia Liese

    Ben je Verlaat Verdriet-er?

    Ben je Verlaat Verdriet-er? Weet je dat het goed voor je zou zijn je verlate rouwproces aan te gaan? Dat het je goed zou doen? Merk je dat je wel wilt, maar dat je het steeds uit de weg gaat?

    Geen kleinigheidje

    In een verlaat rouwproces kunnen zich thema’s voordoen die kleinigheidjes lijken te zijn, maar die in werkelijkheid geen kleinigheidjes zijn. Met ‘kleinigheidjes’ bedoel ik Verlaat Verdriet-thema’s waarvan je je niet bewust bent, maar die ondertussen onbewust wel degelijk een invloedrijke rol spelen in de manier waarop je in het leven staat. Thema’s die pas zichtbaar worden als je erover leest, of erover hoort.

    Angst voor verlies

    Een van de thema’s die ik regelmatig tegenkom bij Verlaat Verdriet-ers is de angst de overleden ouder voorgoed kwijt te raken als je je verlate rouwproces aangaat. Dan kan het goed zijn je ervan bewust te worden dat deze angst gebaseerd is op de aanname dat je een verlies moet verwerken, achter je moet laten en verder moet met je leven.

    Opnieuw verbinden

    Verlaat Verdriet-ers die in hun jeugd een ouder zijn verloren door overlijden zijn via die ouder verbonden geraakt aan de dood. Ze zijn het kind geworden van een dode ouder. Een verlaat rouwproces nodigt je uit je opnieuw te verbinden met de ouder die heeft geleefd. Wie was de vrouw die jouw moeder is? Wie was de man die jouw vader is? Weer het kind worden van een ouder die heeft geleefd, in plaats voor altijd het kind te zijn van een dode ouder. Gedurende dit proces zul je merken dat je ouder dichterbij komt. In plaats van waar je bang voor was: voorgoed zal verdwijnen.

    Ben je hulpverlener?

    Besef je als hulpverlener door hoeveel verlies-angsten Verlaat Verdriet-ers kunnen worden gehinderd om hun verlate rouwproces aan te gaan? Besef je als hulpverlener hoezeer Verlaat Verdriet-ers het nodig hebben vertrouwen te hebben in jou om stappen te durven zetten in hun proces van rouw en verandering? Hoezeer Verlaat Verdriet-ers het nodig hebben zich gezien te voelen, gehoord en erkend? We nodigen je graag uit voor ons symposium Teruggaan om verder te kunnen. Ons symposium speciaal voor hulpverleners, waarin we onze kennis en kunde uit ervaring met liefde met je delen. Lees meer over het symposium en meld je aan: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Gevoelswoordenboek

    Voor Verlaat Verdriet-ers heeft Titia Liese Gevoelswoordenboek ontwikkeld. Een eenvoudige, doeltreffende werkvorm die je als hulpverlener in kunt zetten in je werk met Verlaat Verdriet-cliënten. Gevoelswoordenboek download je gratis van de website Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Teruggaan om verder te kunnen

    Leer meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het boek van Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen.

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet #verliesangst

  • | | | |

    Vera heeft ontdekt dat ze wél gewenst was

    DoorTitia Liese

    In het Noord Hollands Dagblad van zaterdag 16 februari 2025 een prachtig artikel over Vera Dil: Vera heeft ontdekt dat ze wél gewenst was. Vera vraagt de journaliste of we haar artikel mogen plaatsen op Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Vera

    Als tienermeisje hoorde Vera Dil (62) dat ze niet gewenst was. Het beïnvloedde haar leven. Ernaar vragen kon ze niet meer, want haar moeder overleed toen ze tien jaar oud was. Ze dook in de familiegeschiedenis en kwam op een totaal ander verhaal. ‘Ik vond een foto van mij en mijn moeder, ze hield me liefdevol vast.’

    Moeder

    Haar moeder overlijdt op 37-jarige leeftijd, als Vera tien jaar oud is. In die tijd wordt niet veel over de dood gesproken, het leven gaat verder. Als tienermeisje hoort Vera van een familielid dat haar ouders haar eigenlijk niet wilden. Ze neemt dit voor waar aan. Haar vader hertrouwt op haar zestiende en ze heeft de moed niet om ernaar te vragen. ‘Ik was, door wat ik gehoord en geloofd had, een beetje boos op mijn moeder. Ook na haar overlijden. Daardoor kon ik niet goed naar oude foto’s kijken. Ik stopte het verdriet weg.’

    Workshop Verlaat Verdriet

    In gesprek met een vriendin, die haar ouder ook op jonge leeftijd verliest, komt het onderwerp onverwerkte rouw ter sprake. ‘We herkenden veel in elkaars belevingen. Ze tipte mij op de workshop Verlaat Verdriet. ‘ Tijdens de workshop ontdekt Dil wat een impact het heeft om een ouder op jonge leeftijd te verliezen. ‘Het is een liefdesstroom die abrupt verbroken wordt. Je gaat dus op een soort overlevingsmodus.’

    Zoektocht

    Ze begint aan een herdenkingsboek voor haar overleden moeder. ‘Op zoek gaan naar wie ze was, toen ze nog leefde. Ik ontdekte steeds meer dat mijn moeder en ik veel op elkaar lijken.’ Vera gaat gesprekken aan met mensen die haar moeder hebben gekend. Ze verzamelt foto’s. Op één foto spat het geluk ervan af. ‘Ze hield mij liefdevol vast, met een grote glimlach.’ Een kantelpunt voor de Zaandamse. ‘Een magisch moment. Met de nieuwe verhalen en de foto, veranderde het beeld dat ik had uit mijn kindertijd. Die foto hangt nu ingelijst en uitvergroot in mijn woonkamer, zodat ik er elke dag naar kan kijken.’

    Herinneringsboek Moeder

    Voor de zoektocht naar haar moeder maakt Vera dankbaar gebruik van Herinneringsboek Moeder. Je kunt Herinneringsboek Moeder gratis downloaden van de website Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Dank

    Vera, dank je wel voor het delen van jouw verhaal. Ik hoop dat we het binnenkort mogen plaatsen op Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Symposium voor hulpverleners op zaterdag 5 april 2025/ Lees meer over dit symposium op Kenniscentrum Verlaat Verdriet Ben je hulpverlener? Meld je aan voor dit bijzondere ervaringsgerichte symposium. Ben je Verlaat Verdriet-er? Tip zoveel mogelijk hulpverleners voor dit symposium!

    #verlaatverdriet #verlaterouw #herinneringeboekmoeder #herinneringsboekvader #teruggaanomverdertekunnen #symposiumteruggaanomverdertekunnen