• | |

    Het eiland van de verdwenen bomen

    DoorTitia Liese

    Het eiland van de verdwenen bomen

    Ada is 17 jaar als haar moeder overlijdt. Haar vader en Ada groeien na het verlies steeds meer uit elkaar. Beiden komen terecht op een eigen eiland van elkaar ontzien, en zwijgen.

    Cyprus

    Als haar tante Meryem onverwacht van Cyprus naar Londen komt, de woonplaats van dochter er vader, krijgt Ada de gelegenheid het verleden van haar ouders te ontrafelen. Stap na stap onderzoekt Ada de gelaagde geschiedenis van haar ouders; haar moeder Turks-Cypriotisch, haar vader Grieks-Cypriotisch.

    Dit boek neemt je mee in de bewogen geschiedenis van het eiland waar Ada’s ouders oorspronkelijk vandaan komen. De beproevingen van de liefde van haar ouders voor elkaar. De invloed van doorgegeven trauma’s als gevolg van de burgeroorlog op Cyprus; van verlies van wortels en van identiteit als gevolg van migratie.

    Ada en Meryem

    …… ‘Ik kan ergens wel begrijpen waarom mijn oudere familieleden er misschien moeite mee hadden om het huwelijk van mijn ouders te accepteren. Het was een andere generatie. Ze hebben vast allemaal veel meegemaakt. Maar wat ik niet begrijp, is waarom mijn eigen ouders nooit over het verleden gepraat hebben nadat ze naar Engeland waren verhuisd. Waarom dat stilzwijgen?
    ‘Ik weet niet of ik daar antwoord op kan geven’ zei Meryem, en er kroop een zweem van behoedzaamheid in haar stem. 
    ‘Probeer het.’ Ada boog voorover en zette de voicerecorder uit. ‘Dit is niet voor school trouwens. Dit is voor mijzelf.’……
    Blz 323

    Kloof

    Tijdens haar werkzame leven heeft Defne, de moeder van Ada, zich aangesloten bij een organisatie die zich inzet (massa)graven te vinden. En zo mensen die zijn omgekomen door oorlogsgeweld – en anoniem zijn begraven in ere te herstellen.

    …… Het zien van de diepe kloof die er bestond tussen familieleden van verschillende leeftijden baarde haar echter zorgen. Maar al te vaak zat de pijn bij de eerste generatie overlevenden, degenen die het meest hadden geleden, dicht onder de oppervlakte, herinneringen die als splinters onder hun huid zaten, waarvan sommige nog een stukje uitstaken en volkomen aan het oog werden voltrokken. Intussen koos de tweede generatie ervoor om het verleden te verdringen, zowel de dingen die ze wisten als die waar ze geen weet va hadden. De derde generatie daarentegen wilde juist wel diep graven en het verzwegen boven tafel halen. Wat vreemd dat in families die waren getekend door oorlogen, gedwongen verplaatsingen en wreedheden, juist de jongsten het oudste geheugen leken te hebben……
    blz 325

    Lezen

    Elif Shafak
    Het eiland van de verdwenen bomen 

  • | |

    Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

    DoorTitia Liese

    Vader

    Verloor je in je jeugd je vader door overlijden? Heb je het boek VADER – geschreven door Ap Dijksterhuis – gezien en/of gelezen?
    Afgelopen zomer las ik zijn boek. Wat een prachtig boek! Wat raakt dit boek veel Verlaat Verdriet-thema’s aan! Zeker als je in je jeugd je vader verloor door overlijden.

    Ap Dijksterhuis

    ‘Ap, wij – Verlaat Verdriet-ers – hebben jou nodig‘ mailde ik hem, meteen na het lezen van zijn boek. ‘We hebben iemand nodig als jij die ons helpt Verlaat Verdriet meer in de wereld te zetten‘. ‘Jullie hebben mij niet nodig‘ mailde hij me al snel terug. ‘Ik ben niet belangrijk‘. Ik moest lachen om zijn antwoord. Lees ik hier een Verlaat Verdriet-er?

    Ik stuurde hem, ter kennismaking, een presentexemplaar van mijn Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek. ‘Ik ben onder de indruk van jouw aanpak‘ mailde hij me na ontvangst van het boek.

    Zo ontstond langzaam maar zeker een soort van digitale verstandhouding tussen mij en hem. Ineens wist ik het. Ik wil een dag organiseren voor Verlaat Verdriet-ers, samen met hem. Dus mailde ik hem nogmaals. ‘Ik wil iets samen met jou. Een dag voor Verlaat Verdriet-ers’. ‘Zeg maar wanneer en waar’ zo liet hij me meteen weten.

    Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

    Het balletje gaat rollen. En rollen. Andere Verlaat Verdriet-ers bieden hun hulp aan. Sluiten zich aan bij het plan. Het plan krijgt vorm. De vorm van een symposium. Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.
    Ergens, op een zaterdag, in januari/februari/maart 2024.
    Plaats: De Ontmoeting in Nunspeet.

    Boek

    Vorige week las ik, ter voorbereiding van het symposium, nogmaals het boek VADER.
    Zo mooi geschreven.
    Lees het zelf, kan ik je alleen maar aanraden.

    Symposium

    Laat je op de hoogte houden van ons ‘werk in uitvoering’ aan dit symposium. Aan de inhoud van de dag. De vorm. De datum. En al het andere dat komt kijken bij de organisatie van een symposium. Volg ons via mijn blogs. Ben je nog niet geabonneerd op mijn blogs? Dat kan via HOME. Of volg ons via de verschillende Verlaat Verdriet-Facebook-sites.

    Lezen & doen

  • | |

    Malou Gorter: Ik kon mannen niet goed lezen

    DoorTitia Liese

    ‘Ik kon mannen niet goed lezen, en dat komt ongetwijfeld omdat ik maar zo kort een vader heb gehad.’ 

    Malou Gorter

    Teruggekomen van de weg van liefde in Codiponte ligt er een stapeltje zaterdagse Volkskranten op me te wachten. Dus ook Volkskrant Magazines.
    In het Volkskrant Magazine van zaterdag 14 oktober 2023 een interview met actrice Malou Gorter. Malou Gorter (1969) was 7 jaar toen ze haar vader verloor. Het zal mogelijk niet gemakkelijk zijn het interview in z’n geheel nog te pakken te krijgen. Maar een paar Verlaat Verdriet-kenmerken die ik tegenkwam wil ik toch graag hier met je delen.

    …….. ‘Het was een wilde scene, die van haar ouders. Hippie-achtig, heel vrij. We hebben een tijdje een jazzcafé gehad…… 
    Prettige herinneringen, die overschaduwd werden door een tragische gebeurtenis: op haar 7de overleed haar vader. ‘Heel plotseling. Het café was net failliet en we waren verhuisd naar een kraakpand met 25 kamers ofzo. We zouden op vakantie gaan, de auto stond al voor de deur, ik dacht dat hij koffers ging inpakken, maar in plaats daarvan liep hij door, naar het ziekenhuis. Daar bleek hij een maagperforatie te hebben, en niet veel later was hij dood.” ……….

    ………. Wat volgde is mettertijd een rond verhaal geworden. ‘Zoals dat in families gaat. Ik leek op mijn vader, die enthousiast en ondernemend was. Mijn broer leek meer op mijn moeder – een humoristisch mens, maar niet heel vrolijk. Ze adoreerde mijn vader, maar zelf had ze een harde, lichtelijk sombere kant. Dus toen hij er niet meer was, heb ik me kennelijk in mijn hoofd gehaald dat ik zijn rol in het gezin moest overnemen.’ ……………

    Je ging het verlies voor anderen compenseren?
    ………. ‘Ja. Vrolijk doen. De boel gezellig maken. Ik wist ook zeker dat het voor mijn moeder en mijn broer erger was dan voor mij. Dat was gewoon de wáárheid, dacht ik toen. Maar intussen liep ik zelf natuurlijk ook rond met een groot verdriet waarover ik met niemand sprak.’

    Ergens in die jaren voelde ze voor het eerst de lokroep van het toneel, tijdens een voorstelling van Hauser Orkater. Alex van Warmerdam zat op een enorme barkruk en zong een zielig liedje over hoe ellendig het leven is. Hij leek héél klein op die kruk, net een jongetje, met een petje op en afhangende schoudertjes. Ik ken die tekst nog steeds uit mijn hoofd: Alles smaakt naar azijn/ Het leven bezorgt mij pijn/ Ik tors de twijfel/ Ik wil gelukkig zijn. Ik was een jaar of 10, 11, en compleet betoverd. Ooooh, dacht ik, dat dit kán! En meteen daarna: dat wil ik ook.’………..

    Wat was het dat het zo bijzonder maakte?‘
    ‘Dat heb ik zelf ook pas veel later begrepen. Het was vormgegeven verdriet, schoonheid vinden in ellende. Ik was een vrolijk kind, maar ik had dus eigenlijk een kutjeugd, want het was niet fijn thuis. We deden het best goed met elkaar, maar er was wel een grondtoon van diepe pijn en verdriet ………..
    ………………………………………..

    Ja, maar ik denk dat huiselijke omstandigheden wel een belangrijke rol spelen.
    …………………… ‘Dat is ook waar. En het werkt natuurlijk door. Ik ben nu al jaren samen met mijn vriend Roel, die uit een stabieler gezin komt, maar daarvoor viel ik altijd op moeilijk, onveilige jongens. Ik kon mannen niet goed lezen, en dat komt ongetwijfeld omdat ik maar zo kort een vader heb gehad. Die moet je eerst op een voetstuk plaatsen, dan dondert-ie ervan af en ga jij van: stamp stamp. Maar dat ken ik dus niet.’ ……………….

  • | | |

    Mijn hart stroomt over van liefde

    DoorTitia Liese

    De weg van liefde 2023 komt dichterbij. Volgende week zondag, 1 oktober, vertrekken we. We rijden in één dag naar Codiponte. Een lange rit. Maar gelukkig kennen we de plaats van bestemming goed. Zelfs in het donker vinden we onze weg.

    Een bijzondere start

    In de loop van de dagen voorafgaand aan de (schrijf)retraite druppelen vrienden en deelnemers aan De weg van liefde binnen. Op hun eigen tijd. Op hun eigen reis-wijze. Een vriend die alles wil weten van ons project op het pleintje van CodiponteCastello is al onderweg met camper, motor en fiets. Als wij aankomen in Codiponte zal hij al bewoner zijn van de camping in het nabijgelegen Casola.

    Twee dagen na onze aankomst arriveert Els Pronk, samen met een van de deelnemers. Els assisteert mij dit jaar bij De weg van liefde. Wat een mooie voortzetting van een samenwerking die al lang geleden is begonnen! Eén van de appartementen op de Concia is voor hen gereserveerd.
    Andere deelnemers arriveren in de loop van de week. Ieder op haar/zijn eigen tijd. Ieder op haar/zijn eigen reis-wijze. Ook voor hen zijn alvast plekken beschikbaar op de Concia en/of in Villa le Muse (‘het gele huis’).
    Wat een bijzondere start van De weg van liefde!

    De weg van liefde

    En dan een week samen werken met een mooie groep Verlaat Verdriet-ers in De weg van liefde. Ieder aan haar/zijn thema’s. Ieder op haar/zijn eigen wijze. Uitgenodigd om te helen door schrijven – en dat wat op dat moment goed is om te kunnen doen wat goed is. Wat helend is. Gedragen in de liefdevolle gastvrijheid van Maartje en Davide. In Codiponte. Waar oud zeer kan helen.

    Mijn hart stroomt over van liefde

    Waar, in de week na afloop van de (schrijf)retraite, een dierbaar gezelschap samenblijft. De een wat korter. De ander wat langer. Waar Albertine, met wie ik al jaren samen de workshops Dubbel Ouderverlies geef, met haar man Jurjen een paar dagen aansluit bij het aanwezige gezelschap.

    Hans, ik zie er naar uit je mee te nemen naar het pleintje op CodiponteCastello. CASA BODINI te verkennen. Van buiten. En van binnen.
    Steef, ik zie uit naar onze reis naar De weg van liefde, en alles wat er in Codiponte op ons pad komt.
    Els, ik verheug me op jouw kennismaking met Codiponte, en zie uit naar onze samenwerking in De weg van liefde.
    Albertine en Jurjen: ik verheug me op jullie kennismaking met Codiponte. Ik weet zeker dat jullie je welkom zullen voelen.
    Maartje en Davide: ik zie uit naar De weg van liefde 2023. Insieme. Samen met jullie.

    Aan de deelnemers van De weg van liefde: hoe je ook reist: ik wens je een goede en mooie reis naar Italië, en een hartelijk welkom in Codiponte!
    Mijn hart stroomt over van liefde voor De weg van liefde 2023.

    Lees meer