• | |

    Casa Bodoni – wij verheugen ons!

    DoorTitia Liese

    Op 26 december 2023 plaatste ik mijn blog Verlaat Verdriet: ideeën, plannen en initiatieven voor 2024. In dit bericht ook een oproep voor een co-investeerder voor ons project op het pleintje van CodiponteCastello. ‘Ik ben op zoek naar een project waarin ik mijn spaargeld kan investeren‘ meldt een spraakbericht me op de laatste dag van het jaar 2023. Jazeker: op zondag 31 december 2023.

    Ik zie mezelf nog zitten. Op m’n bank. In m’n huisje. Op Terschelling. Ik luister het bericht een paar keer af. JA, ik hoor het goed. JA, ik hoor het echt goed. En nogmaals: JA, ik hoor het echt heel goed. Ik hoor een bericht van Pomme. Ze vertelt me dat ze op zoek is naar een project waar ze haar spaargeld in kan investeren. Ze vertelt me ook dat ze het graag met mij wil hebben over ons project op CodiponteCastello. Casa Bodoni, we verheugen ons, denk ik meteen!

    Pomme

    Pomme Termond. Afgelopen zomer heeft wederzijds vriendin Angie ons gekoppeld via de App. Angie en ik in de zon op Terschelling. ‘Ik vind dat jullie elkaar moeten leren kennen’. Via de App waren Pomme en ik dus al met elkaar verbonden. Voor elkaar ontmoeten hadden we nog geen gelegenheid. Maar het is Pomme die het bericht heeft ingesproken. Je begrijpt dat er na het spraakbericht heel wat App-jes, spraakberichten, telefoontjes over en weer zijn gegaan tussen ons.

    Ontmoeting

    Vorige week hebben we elkaar gesproken. In Maastricht, waar Pomme – onder veel meer trauma-therapeut met eigen praktijk – gewoonlijk werkt. Ik kan je nog steeds niet goed vertellen wat er gebeurde. Maar er gebeurde iets heel wonderbaarlijks tussen ons, terwijl we ondertussen stevig met onze voeten op de aarde stonden. ‘Dit is haast buitenaards wat er gebeurde’ zoemde op de terugweg en de volgende dagen door mijn hele lijf. Hoe is dit mogelijk? Is het mogelijk in dit verband iemand te ontmoeten met wie je het gevoel hebt dat alles naadloos in elkaar past? Wij samen. Ons gesprek. Ons werk. Onze ideeën over samenwerken. Het project op het pleintje van CodiponteCastello samen met Maartje Schönefeld en Davide Donati. Casa Bodoni. Codiponte – waar oud zeer kan helen.

    Bellen met Maartje

    ‘Maartje, er gebeurt nu iets heel bijzonders’ vertel ik een paar dagen later Maartje aan de telefoon. Iets wat ik nooit had kunnen bedenken. Wat ik nooit had durven bedenken. Iemand die zich meldt voor ons project. Die er al helemaal bij hoort, terwijl we nog bezig zijn met kennis maken. ‘Het voelt echt als buitenaards. Als iets wat eigenlijk niet kan gebeuren’. Het kan wel, besluiten Maartje en ik samen aan de telefoon. Het bestaat. Het is echt. Iemand, Pomme dus, die niet alleen haar spaargeld wil investeren in ons mooie en bijzondere project, maar die ons project ook helemaal begrijpt. Doorvoelt. Die ons project ook op heel veel andere wijzen komt versterken. Met kennis. Kunde. Ervaring. Liefde. Saamhorigheid. ‘Ik kan er nog niet bij, Maartje. Maar we komen er aan. Pomme en ik komen samen naar Codiponte. Binnenkort’.

    Lees meer

    Volg ons

    Volg mijn blogs op www.verlaatverdriet.nu 

  • | | |

    Meer antwoorden over het symposium

    DoorTitia Liese

    Op 23 januari plaatste ik mijn blog Veel gestelde vragen over symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis. Sommige vragen mogen nog wel wat extra antwoorden krijgen.
    Vandaag over het begrip Symposium. En dus ook over inhoud van ons symposium op 2 maart a.s.

    Symposium nu

    In onze moderne tijd is een symposium meestal een bijeenkomst met wetenschappers. Zij presenteren hun kennis aan aanwezigen. In de middag workshops waarin verworven kennis wordt verwerkt. Voor organisatiebureaus ook een verdienmodel.

    Symposium toen

    Hoe anders ging dat in het oude Griekenland. Toen symposiom een bijeenkomst was voor vrije mannen. Een drinkgelag. Gedeelde gezelligheid. Verbonden aan de goden, met bijbehorende rituelen. Daarnaast was de betekenis van symposiom het gezamenlijk aandacht geven aan een specifiek thema. Verboden voor vrouwen (behalve voor sommige. Dit verdienmodel snap je vast wel).

    Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

    Je zou kunnen zeggen: ons symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis heeft een beetje van beide niet, en van beide wel. Van symposium NU. En van symposiom TOEN. Ons symposium is geen bijeenkomst waarin geleerden hun publiek toespreken. Is geen bijeenkomst waarin kennis uit wetenschap centraal staat. Ons symposium is ook geen bijeenkomst exclusief voor mannen. Is geen bijeenkomst waarin een drinkgelag centraal staat.

    Ontmoeten

    Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis is wel in de eerste plaats bedoeld om Verlaat Verdriet-ers de gelegenheid te geven elkaar te ontmoeten. ‘Onder elkaar te zijn.’ Samen aandacht te geven aan het onderwerp dat ons verbindt: Verlaat Verdriet. Ook Ap Dijksterhuis is een Verlaat Verdriet-er. Hij verloor zijn vader in zijn vroege jeugd. Ook al is Dijksterhuis wetenschapper, op onze dag deelt hij zijn kennis uit ervaring met ons. Gelijkwaardig. Zoals we op deze dag allemaal gelijkwaardig zijn.

    Schrijfworkshops

    Over de schrijfworkshops in de middag lees je een dezer dagen een extra bericht. De schrijfworkshops zijn namelijk niet bedoeld om te leren schrijven. De schrijfworkshops zijn er om ervoor te zorgen dat je weer goed – en geïnspireerd – naar huis kunt gaan.

    Meer lezen

    Elfje

    Verlies
    Verlate rouw
    Ontmoeten en (bij)praten
    Samen delen, samen helen
    Symposium 

  • | | |

    Bericht aan mijn lieve pap

    DoorTitia Liese

    Bericht aan mijn lieve pap

    Afgelopen herfst deed Corine mee aan de workshop Verlaat Verdriet. Al voor de workshop was ze begonnen aan een bericht aan haar vader. Haar deelname aan de workshop inspireerde Corine om het bericht nog eens te bekijken. Er aan te schaven. Nog wat puntjes op de i te zetten. Bij de Terugkomdag las Corine haar Bericht aan mijn lieve pap voor. Het kwam bij ons allemaal binnen.

    ‘Je mag het bericht delen met andere Verlaat Verdriet-ers. Ik hoop dat mijn brief anderen mag helpen.’ mailde Corine me. Ik deel het bericht van Corine aan haar vader op deze plek graag met jullie. Corine: dank je wel!

    Lieve pap,

    Toen ik jou op 7-jarige leeftijd verloor, had ik geen besef van de omvang daarvan. Ik kon nog lang niet overzien wat voor een grote rol jouw vroege dood in mijn verdere leven zou gaan spelen.

    Na jouw overlijden, in maart 1973, nam het leven zijn aanvang weer en gingen we door met opstaan, slapen, eten, naar school gaan en spelen, alsof er niks gebeurd was. Althans, zo leek het…

    Anders

    Pas veel later snapte ik waarom ik in die tijd slecht kon slapen, enge dromen had, in mijn bed plaste. Waarom ik diep verdrietig bij een vriendinnetje wegging toen zij met haar vader knuffelde. Waarom ik soms een beetje dwars was op school. Mijn prestaties kelderden. En waarom ik mij anders voelde dan mijn leeftijdsgenootjes.

    Pas veel later begreep ik ook dat er voor ons als kinderen iets was weggevallen. De veilige basis van een vader en moeder die er voor ons en voor elkaar waren. Van ons en van elkaar hielden. Voor ons zorgden. En ons aan de hand mee de wereld in namen.

    Veilige thuishaven

    Hoe kon ik toen beseffen dat onze veilige thuishaven was gehavend en dat de dingen niet meer vanzelfsprekend zouden zijn. En dat mijn lieve moeder met al haar verdriet alleen de kapitein op ons schip was geworden. En voor de bijna onmogelijke taak stond haar zes kinderen alleen op te voeden en aan te sturen op de toen zo woeste golven van het leven.

    Want dat leven ging door maar het was anders dan daarvoor pap. Er werd niet veel over je gepraat, wat blijkbaar langzaam went als kind. Ik paste me daaraan aan. Toen ik ouder werd vond ik het moeilijk om over je te beginnen. Naar je te vragen of überhaupt over jouw dood te praten. Alhoewel ik dat wel wilde.

    Gemis

    Het gemis sloeg voor de rest van mijn leven een gat in mijn hart. Als jong kind. Maar ook als puber, jonge vrouw én bij het bereiken van de magische leeftijd van 33. De schamele leeftijd die jij maar mocht behalen pap.

    Vaak heb ik me afgevraagd: hoe had hij? Hoe vond hij? Bij het behalen van mijn diploma’s. Mijn relatie met Ton – hadden jullie het met elkaar kunnen vinden? Uit huis gaan. Het kopen van ons huis. Het klussen. De geboorte van onze dochters, jouw kleindochters. Het verdrietige besef dat jullie elkaar nooit zouden leren kennen. En bij tal van andere ogenschijnlijk kleine momenten in mijn leven heb ik me vaak afgevraagd: hoe had hij? Hoe vond hij?

    Lijk ik op je?

    Daarnaast: hoe had je er uitgezien toen je ouder werd? Lijk ik op je in karakter of uiterlijk? Hoe was onze relatie geweest? Wat had je voor werk gedaan? Hoe stond je in het leven? Wat had je ons nog kunnen leren? Zoveel vragen en verlangens. Maar geen antwoorden en vervulling.

    Ik heb ook heel lang een soort van fascinatie gehad in mijn denken van vóór 1973 en ná 1973. Over wat jij wel, en niet meer hebt meegekregen in je leven. En met muziek ontdekte ik dat ik melancholisch werd bij sommige nummers. En pas later inzag dat deze uit begin jaren zeventig kwamen. Zoals ‘Ben’ van Michael Jackson. ‘Eres tu’ van Mocedades. En ‘Un canto a Galicia’ van Julio Iglesias. En begreep dat dat te maken moest hebben met mijn verdriet van toen.

    Tranen

    Inmiddels heb ik leren begrijpen en benoemen wat jouw vroege dood voor mij heeft betekend pap. Ik heb het verlaat verdriet stapje voor stapje toegelaten en de verlate tranen gehuild. Hoe lastig en pijnlijk soms ook. Ik heb stapje voor stapje geleerd dat dat goed is. Dat het opruimt en helderheid geeft in mijn leven van nu.

    Inmiddels ben ik 58 en beginnen de dingen steeds meer op zijn plek te vallen. Het heeft het me ergens ook sterker gemaakt. Al had ik natuurlijk liever gehad dat we samen op hadden kunnen lopen al die jaren. Maar dat is helaas niet hoe het is gegaan.

    Jouw dochter

    Het gaat me goed pap. Ik neem je mee in mijn hart. Jij zal altijd een stukje van mij zijn, en ik van jou. En met ons eerste kleinkind op komst, jullie vijfde achterkleinkind, geven we ook jouw leven weer een stukje door. Hierdoor blijf je, ook al ben je niet echt hier, toch een beetje bij ons.

    Ik hou van jou pap, en ik ben blij dat jij mijn vader bent!
    Liefs, je dochter Corine

    Doen

    Workshop Verlaat Verdriet

    Lezen

  • | | |

    Wees, en onsterfelijk beroemd

    DoorTitia Liese

    Kun je gefascineerd zijn door twee onsterfelijk beroemde wezen? Schrijvers, van wie je het werk waardoor ze onsterfelijk beroemd zijn geworden nog nooit hebt gelezen? Bij mij kan dat. Bijvoorbeeld bij twee wereldberoemde wezen. Schrijvers. Filosofen. Dante Alighieri (1265-1321) en Desiderius Erasmus (1466-1536).

    Dante Alighieri

    Geboren in Florence. Verloor zijn moeder rond zijn zevende en zijn vader op zijn vijftiende. Tijdens zijn leven al een beroemdheid, ondanks het feit dat er nog geen sprake was van boekdrukkunst om zijn geschriften breed te verspreiden. Altijd een buitenstaander. Verbannen uit zijn geliefde stad Florence. Voor altijd in de ban van Beatrice, het buurmeisje uit zijn jeugd naar wie zijn verlangen voor altijd uitging. Dichter van ‘De goddelijke komedie‘. Het belangrijkste en meest invloedrijke boek uit de Italiaanse letterkunde. Het boek dat van de taal van Toscane de Italiaanse voertaal maakte. De imaginaire reis die Dante maakte door de drie rijken van het hiernamaals. Hel. Louteringsberg. Hemel. Drie stadia die jou, als Verlaat Verdriet-er, in jouw verlate rouwproces ook niet onbekend zullen voorkomen.

    Desiderius Erasmus

    Désiderius Erasmus

    Geboren in Rotterdam. Dertien jaar toen hij zijn beide ouders verloor als gevolg van de pest. Onwettig kind van een priester en zijn huishoudster. Opgeleid in Deventer.  Vertrokken uit Nederland rond 1490, om nooit meer terug te keren. Zijn leven lang heeft hij zich een inferieure buitenstaander gevoeld. Een buitenstaander die altijd heeft moeten vechten om zijn hoofd boven water te houden. Geworsteld met een kwetsbare gezondheid. Schrijver van het satirische werk Lof der Zotheid. Dankzij de boekdrukkunst heeft hij zijn boeken zelf kunnen laten drukken, en breed kunnen laten verspreiden.

    Bibliotherapie

    Als Verlaat Verdriet-er kun je leren van de Verlaat Verdriet-ers die jou zijn voorgegaan. Die hun ervaringen op hun eigen wijze woorden hebben gegeven. Te zien hoe andere Verlaat Verdriet-ers worstelden met hun thema’s. Hoe Verlaat Verdriet-thema’s hun leven mee vorm hebben gegeven.

    Kenmerkende patronen

    Wat je kan helpen bij het lezen van en over Verlaat Verdriet-ers zijn de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet die ik, inmiddels al lang geleden, heb opgesteld aan de hand van ervaringen van Verlaat Verdriet-ers. Je zult steeds meer thema’s gaan herkennen. Thuis kunnen brengen. Puzzelstukjes die zomaar op hun plaats gaan vallen. Je leert niet alleen meer over de persoon, je leert ook meer over Verlaat Verdriet-patronen. En over patronen in een verlaat rouwproces. Je leest een ander boek. Ziet een ander mens. Herkent jezelf in de wereld van beroemde wezen. Ook al leefden ze eeuwen geleden.

    Kenmerkende patronen

    Lees meer

    Boekensteden