• | | | | | | |

    Emily Brontë: Woeste hoogten

    DoorTitia Liese

    Emily Brontë

    Emily Brontë, 1818-1848, drie jaar als ze haar moeder verliest. Vijfde van zes kinderen. Vader dominee: afstandelijk, eerzuchtig, streng. Na de dood van haar moeder komt een ongetrouwde zus van haar moeder voor het gezin zorgen. Afstandelijk. Niet betrokken bij de kinderen. Het gezin verhuist naar een klein, verlaten en onherbergzaam dorp. Het huis is grauw en somber. Vader sluit zich op in zijn studeerkamer. Voedt zijn kinderen op met harde hand, tekenlessen (Emily was ook niet onverdienstelijk schilderes/tekenares), schrijfonderricht, Latijn en de klassieken.

    Kwetsbare gezondheid

    Als Emily zes jaar is moet ze, samen met drie van haar oudere zussen, naar kostschool. Twee van haar zussen sterven daar binnen een jaar: Maria en Elisabeth. Vanaf haar vijftiende naar kostschool in België. Gaat terug naar haar geboortestreek. Emily heeft een kwetsbare gezondheid. Isoleert zich van haar omgeving, heeft – en legt – weinig contacten met andere mensen. In 1847 verschijnt haar boek Wuthering Heights, dat vanaf de verschijning tot op heden de gemoederen sterk bezig houdt. Op dertigjarige leeftijd overlijdt Emily Brontë door tuberculose.

    Woeste hoogten

    Woeste hoogten is het verhaal van de onmogelijk tragische, gepassioneerde, wraakzuchtige liefdesgeschiedenis tussen Heathcliff en Catherine Earnshaw. Heathcliff, wees, vondeling met een duister verleden. Een destructieve relatie die ook op de volgende generaties nog grote invloed heeft.

    Jong ouderverlies

    In recensies over het boek en de film lees ik wel over Emily Brontë, over Heathcliff, over hun relatie. Maar als je zowel het boek, de film(s) als de levensgeschiedenis van Emily Brontë leest vanuit het perspectief van de levenslange invloed van jong ouderverlies: wat zie je dan? Nooit ingeloste verlangens naar intimiteit? Intens verlangen gezien te worden? Erkend? Intens verlangen naar onvoorwaardelijk aanwezig mogen zijn? Iemands belangrijkste mens zijn? Niet voluit kunnen leven? Panische angst voor afwijzing? Zelfondermijning? Zelfhaat?

    Film

    Het boek las ik lang geleden. Of ik de film ga zien: dat weet ik nog niet. Eerst volgende week naar Sentimental Value – een film waarin de gevolgen van jong ouderverlies als thema centraal staan.

    Lezen

    Boek

    Zien

  • | | | | | |

    Hans Rooduijn: De voorloper

    DoorTitia Liese

    Hans Rooduijn: De voorloper

    Het gedurfde leven van mijn vader.

    Levensverhaal

    Levensverhaal van Hans Rooduijn (later: Roduin), 1915-1989, 11 jaar toen hij zijn vader verloor, samengesteld en geschreven door zijn zoon Tom Rooduijn.

    Wanneer Hans Roduin in 1989 vermist raakt in de buurt van het Noord-Italiaanse bergdorp Fanghetto, gaat zijn zoon Tom Rooduijn naar hem op zoek. Na de vondst van zijn lichaam besluit Tom het raadselachtige leven van zijn vader te reconstrueren.
    Als jonge dichter en theoloog weigert Hans in 1939 dienst en zit hij anderhalf jaar vast in Veenhuizen. In de oorlog biedt hij vanuit zijn antiquariaat d’Eendt in Amsterdam hulp aan Joodse onderduikers. Zijn sociëteit Le Canard vormt in de jaren vijftig het centrum van de artistieke voorhoede.

    Gelukkige jeugd

    ‘Gelukkige jeugd (tot mijn twaalfde) schrijft Hans Rooduijn in een autobiografische notitie vele jaren later. Heel veel later initieert hij als dramaturg een toneelstuk naar Kees de Jongen, het boek Kees de jongen geschreven door Theo Thijssen (1879-1943, 11 jaar toen hij zijn vader verloor). Voor een boekje bij het stuk selecteert Hans Rooduijn fragmenten uit geschriften van Theo Thijssen. Zoals over de dood van Thijssens eigen, 27-jarige vader, door tuberculose: ‘Ik weet dat het ontzaglijke veranderingen in ons gezinsleven heeft gebracht: ik zou bijna willen zeggen: het is een catastrofe geweest, die ons, kinderen, in stormachtig tempo tot wezenlijk andere wezens heeft gemaakt.’

    Ook het mooiste boek begint met de kleinste notitie

    ‘Je zou een boek over hem moeten maken‘ raadt journalist Henk Hofland Tom Rooduijn aan. Hofland schenkt hem een klein notitieboek. ‘Ook het mooiste boek begint met de kleinste notitie.’

    Fanghetto

    In 1971 ontdekt Hans Rooduijn het Noord Italiaanse dorp Fanghetto. In de loop van de jaren ontwikkelde zich daar een soort Nederlandse enclave. Over Fanghetto lees je onder anderen meer in het boek Bewaar de zomer van Alma Matthijssen: 1984 –         , 10 jaar toen ze haar vader verloor.

    Lezen

  • | | |

    Wees, en onsterfelijk beroemd

    DoorTitia Liese

    Kun je gefascineerd zijn door twee onsterfelijk beroemde wezen? Schrijvers, van wie je het werk waardoor ze onsterfelijk beroemd zijn geworden nog nooit hebt gelezen? Bij mij kan dat. Bijvoorbeeld bij twee wereldberoemde wezen. Schrijvers. Filosofen. Dante Alighieri (1265-1321) en Desiderius Erasmus (1466-1536).

    Dante Alighieri

    Geboren in Florence. Verloor zijn moeder rond zijn zevende en zijn vader op zijn vijftiende. Tijdens zijn leven al een beroemdheid, ondanks het feit dat er nog geen sprake was van boekdrukkunst om zijn geschriften breed te verspreiden. Altijd een buitenstaander. Verbannen uit zijn geliefde stad Florence. Voor altijd in de ban van Beatrice, het buurmeisje uit zijn jeugd naar wie zijn verlangen voor altijd uitging. Dichter van ‘De goddelijke komedie‘. Het belangrijkste en meest invloedrijke boek uit de Italiaanse letterkunde. Het boek dat van de taal van Toscane de Italiaanse voertaal maakte. De imaginaire reis die Dante maakte door de drie rijken van het hiernamaals. Hel. Louteringsberg. Hemel. Drie stadia die jou, als Verlaat Verdriet-er, in jouw verlate rouwproces ook niet onbekend zullen voorkomen.

    Desiderius Erasmus

    Désiderius Erasmus

    Geboren in Rotterdam. Dertien jaar toen hij zijn beide ouders verloor als gevolg van de pest. Onwettig kind van een priester en zijn huishoudster. Opgeleid in Deventer.  Vertrokken uit Nederland rond 1490, om nooit meer terug te keren. Zijn leven lang heeft hij zich een inferieure buitenstaander gevoeld. Een buitenstaander die altijd heeft moeten vechten om zijn hoofd boven water te houden. Geworsteld met een kwetsbare gezondheid. Schrijver van het satirische werk Lof der Zotheid. Dankzij de boekdrukkunst heeft hij zijn boeken zelf kunnen laten drukken, en breed kunnen laten verspreiden.

    Bibliotherapie

    Als Verlaat Verdriet-er kun je leren van de Verlaat Verdriet-ers die jou zijn voorgegaan. Die hun ervaringen op hun eigen wijze woorden hebben gegeven. Te zien hoe andere Verlaat Verdriet-ers worstelden met hun thema’s. Hoe Verlaat Verdriet-thema’s hun leven mee vorm hebben gegeven.

    Kenmerkende patronen

    Wat je kan helpen bij het lezen van en over Verlaat Verdriet-ers zijn de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet die ik, inmiddels al lang geleden, heb opgesteld aan de hand van ervaringen van Verlaat Verdriet-ers. Je zult steeds meer thema’s gaan herkennen. Thuis kunnen brengen. Puzzelstukjes die zomaar op hun plaats gaan vallen. Je leert niet alleen meer over de persoon, je leert ook meer over Verlaat Verdriet-patronen. En over patronen in een verlaat rouwproces. Je leest een ander boek. Ziet een ander mens. Herkent jezelf in de wereld van beroemde wezen. Ook al leefden ze eeuwen geleden.

    Kenmerkende patronen

    Lees meer

    Boekensteden

     

  • | |

    Worstelingen van een onsterfelijke Verlaat Verdriet-er

    DoorTitia Liese

    Wie kent dit fragment niet. Deel uit de muurschilderingen die Michelangelo Buonarroti aanbracht in de Sixtijnse kapel in Rome.

    Michelangelo Buonarroti

    Michelangelo Buonarroti, 1475-1564, 6 jaar toen hij zijn moeder verloor. Verlaat Verdriet-er van wereldformaat. Beeldhouwer. Schilder. Fresco-ist, Architect. Schrijver. Onsterfelijke maker van de David. De Heilige Familie. Piëta. Fresco’s in de Sixtijnse kapel. De graftombe van paus Julius II. Architect van de koepel van de basiliek van Sint Pieter in Rome. Dichter. Enzovoort. Enzovoort.

    Genie

    We kennen hem als onsterfelijk genie. Maar hoeveel weten wij van het gekwelde leven van deze Verlaat Verdriet-er? De man die zich altijd achtergesteld voelde. Niet gehoord. Niet gezien. Gehoond door zijn familie, terwijl hij zijn familie onderhield. Altijd bang voor tekort. Voor ondergang. Die van conflict naar conflict ging. Leefde in de ene Italiaanse stad na de andere. Altijd weer op de vlucht.

    De man die worstelde met zijn kunstenaarschap. Met zijn grootsheid. Met zijn gekwetste kinderziel. De conflicten in de roerige tijd waarin hij leefde. De veranderingen in zijn tijd. De onzekerheden.

    Kunstenaar in wie de uitbeelding van menselijke emoties als nooit tevoren gestalte kreeg.
    De man die geleden heeft onder zijn kunstenaarschap.

    De hemel van de paus

    Ik las het boek De hemel van de paus – Michelangelo en de Sixtijnse kapel. Geschreven door Ross King.
    Ik geef het graag aan je door.