• | |

    Verlaat Verdriet, en complicaties rondom je geboorte

    DoorTitia Liese

    In oktober jl, in Codiponte tijdens onze schrijfretraite De weg van liefde, ontstond het plan. Gisteren kwamen we bij elkaar. Anne – 9 jaar toen ze haar moeder verloor, neonatoloog. Jolanda – 14 maanden toen ze haar moeder verloor, orthopedagoog. Marian – 3,5 jaar toen ze haar moeder verloor, 19 jaar toen ze haar vader verloor, persoonlijk begeleider. Ikzelf (Titia) – 8 jaar toen ik mijn moeder verloor, Verlaat Verdriet-specialist.

    Complicaties

    Mijn eigen geboorte verliep verre van ongecompliceerd. Op het allerlaatste moment met de keizersnede uit mijn moeder gerukt, meer dood dan levend. De eerste dagen van m’n leven in een ‘zuurstofkastje’. Maar nee, ik wist het zeker in de eerste 20 jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik moet niet doen alsof het bij mij allemaal een beetje erger is dan bij andere Verlaat Verdriet-ers omdat mijn eigen start zo moeizaam was.

    Aandachtspunt

    Het bleef in al die jaren wel een aandachtspunt bij me. De vele Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de loop van de jaren heb gewerkt. De signalen die ik dacht te zien. Te horen. Er was niet alleen voor mij een complicatie. Ik zag meer. Hoorde meer. Ik zag overeenkomende kenmerken. Gebruikelijke kenmerken van Verlaat Verdriet-ers, maar dan nog veel sterker. Ik hoorde ze. Steeds meer werd me duidelijk: er is wel degelijk iets aan de hand. Complicaties rondom je geboorte. Voor je geboorte. Tijdens je geboorte. In de eerste 1000 cruciale dagen van je leven.

    Kenmerken

    Ik zag en hoorde de gevoelens van je altijd een buitenstaander voelen. Geen deelnemer te zijn. Ten diepste altijd het gevoel te hebben: er is niemand voor mij. Ik sta er helemaal alleen voor. Diepe angsten voelen die je niet goed thuis kunt brengen, ondanks alles wat je in je verlate rouwproces al hebt gedaan. De manier van aandacht trekken. Altijd de negatieve optie kiezen, ook al wil je heel graag anders. Je verantwoordelijk voelen voor dingen waar je helemaal niet verantwoordelijk voor bent. Zoals bijvoorbeeld het overlijden van je moeder tijdens, of vlak na je geboorte. Doorgegeven angsten in de vrouwenlijn als het gaat om zwangerschap en bevalling. En: hoe kun je moeder zijn als je het moederschap van je moeder niet of nauwelijks hebt meegemaakt.

    Een Verlaat Verdriet-ster schreef me: ‘Ook ben ik op dit moment erg bezig met mijn geboorte en het ongeveer 2 maanden alleen liggen in de couveuse. Wat dat met mij gedaan moet hebben. Helemaal alleen liggen huilen en vechten. En vechten doe ik nu denk ik nog steeds, met mijn man, onze kinderen en mezelf.‘

    Dat is waar we ons gisteren gedachten over hebben gemaakt. Op welke manier kunnen we een handreiking maken voor bewustwording van de mogelijke invloed van complicaties rondom geboorte op Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Uitnodiging

    Gaat dit ook over jou?
    Heb je het gevoel dat je een bijdrage kunt en wilt leveren aan dit initiatief?
    Stuur een mailtje naar Titia Liese : Titia@verlaatverdriet.nu 

  • | |

    Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

    DoorTitia Liese

    Vader

    Verloor je in je jeugd je vader door overlijden? Heb je het boek VADER – geschreven door Ap Dijksterhuis – gezien en/of gelezen?
    Afgelopen zomer las ik zijn boek. Wat een prachtig boek! Wat raakt dit boek veel Verlaat Verdriet-thema’s aan! Zeker als je in je jeugd je vader verloor door overlijden.

    Ap Dijksterhuis

    ‘Ap, wij – Verlaat Verdriet-ers – hebben jou nodig‘ mailde ik hem, meteen na het lezen van zijn boek. ‘We hebben iemand nodig als jij die ons helpt Verlaat Verdriet meer in de wereld te zetten‘. ‘Jullie hebben mij niet nodig‘ mailde hij me al snel terug. ‘Ik ben niet belangrijk‘. Ik moest lachen om zijn antwoord. Lees ik hier een Verlaat Verdriet-er?

    Ik stuurde hem, ter kennismaking, een presentexemplaar van mijn Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek. ‘Ik ben onder de indruk van jouw aanpak‘ mailde hij me na ontvangst van het boek.

    Zo ontstond langzaam maar zeker een soort van digitale verstandhouding tussen mij en hem. Ineens wist ik het. Ik wil een dag organiseren voor Verlaat Verdriet-ers, samen met hem. Dus mailde ik hem nogmaals. ‘Ik wil iets samen met jou. Een dag voor Verlaat Verdriet-ers’. ‘Zeg maar wanneer en waar’ zo liet hij me meteen weten.

    Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

    Het balletje gaat rollen. En rollen. Andere Verlaat Verdriet-ers bieden hun hulp aan. Sluiten zich aan bij het plan. Het plan krijgt vorm. De vorm van een symposium. Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.
    Ergens, op een zaterdag, in januari/februari/maart 2024.
    Plaats: De Ontmoeting in Nunspeet.

    Boek

    Vorige week las ik, ter voorbereiding van het symposium, nogmaals het boek VADER.
    Zo mooi geschreven.
    Lees het zelf, kan ik je alleen maar aanraden.

    Symposium

    Laat je op de hoogte houden van ons ‘werk in uitvoering’ aan dit symposium. Aan de inhoud van de dag. De vorm. De datum. En al het andere dat komt kijken bij de organisatie van een symposium. Volg ons via mijn blogs. Ben je nog niet geabonneerd op mijn blogs? Dat kan via HOME. Of volg ons via de verschillende Verlaat Verdriet-Facebook-sites.

    Lezen & doen

  • | |

    ‘Oma, wat is er toch met je gebeurd?’

    DoorTitia Liese

    ‘Ik kom naar de Terugkomdag volgende week, hoor. Maar eerst wil ik iets bijzonders met je delen. Vorige week sprak ik mijn kleinzoon. ‘Oma, wat is er toch met je gebeurd?’ vroeg mijn kleinzoon aan me.’

    Verlies vader

    Afgelopen week werd ik gebeld door een deelneemster van één van de workshops in oktober. Nu tachtig jaar. Zestien maanden toen ze haar vader verloor. Haar vader werd in de oorlog opgepakt wegens verzets-activiteiten. Afgevoerd naar concentratiekamp Neuengamme. Overleed daar als gevolg van ontberingen en uitputting.

    Haar moeder hertrouwde. Ze kreeg een stiefvader. ‘Mijn stiefvader was een beste man. Maar hij was niet mijn vader.’ Haar leven werd overleven. Een bewogen leven, met ups, maar ook met veel downs. De afgelopen jaren liet haar strijdvaardigheid haar steeds meer in de steek. Ze raakte in een depressie. Via vrienden werd ze er op attent gemaakt dat haar depressie wel eens te maken kon hebben met het vroege verlies van haar vader. ‘Neem contact op met Titia Liese, kreeg ze als advies. Dat deed ze. Ze belde. Maakte een afspraak voor een kennismakingsgesprek. Ze kwam. Tijdens ons kennismakingsgesprek viel het eerste kwartje. Eenmaal thuis belde ze me op. ‘Nu pas durf ik te voelen hoe boos ik diep van binnen altijd ben geweest om de dood van mijn vader.’

    Workshop Verlaat Verdriet

    Ze meldde zich meteen aan voor de workshop. Deed mee met de workshop in oktober. Steeds meer puzzelstukjes vonden hun plek. Haar vader kreeg een nieuwe, warme plaats in haar leven. Eenmaal thuis ging ze schrijven. Over haar vader. Aan haar vader. Ze kon – eindelijk – praten over haar verlaat verdriet. Met haar kinderen. Haar kleinkinderen. Met mensen in haar omgeving. Haar huisarts.
    ‘Dat is wat er met me is gebeurd.’ zegt ze aan de telefoon. ‘Natuurlijk kom ik naar de Terugkomdag. Ik heb een heleboel te vertellen. Dus graag zelfs!’

    NB

    Blog geplaatst met hartelijke instemming van de betrokken deelneemster.

    Lees meer

  • | | |

    Waar komt toch die aanname vandaan?

    DoorTitia Liese

    Waar komt toch die aanname vandaan?
    Welke onderzoeken wijzen dit uit? De aanname bij wetenschappers dat de meeste kinderen die jong een ouder verliezen dat kunnen verwerken? (in hun jeugd?).
    Wie heeft die onderzoeken gedaan? Waar? Waar zijn die onderzoeken? Wat staat daar in?

    Recent meldt onderzoeker/specialist op het gebied van kinderen, jongeren en verlies dr. Mariken Spuij het weer in het artikel in Volkskrant Magazine van 11 november 2023 ‘De meeste kinderen en jongeren die een ouder verliezen lukt het dit zelf te verwerken.’
    In het artikel in Volkskrant Magazine drie interviews. Verhalen van jonge ‘wezen’. Heftige verhalen. Van wie je, al lezend, bij een van de ‘wezen’ ontdekt dat ze helemaal geen wees is (hoe onzorgvuldig kun je zijn?). Wat overigens niet wegneemt dat het verhaal van deze ‘wees’ ook een heftig verhaal is. Maar: als één van je ouders nog leeft, ook al woont die ouder in het buitenland, dan ben je geen wees. Dan ben je een zogeheten ‘halfwees’. Dan ben je iemand die jong een ouder is verloren door overlijden. En dan ben je dus, volgens wetenschappelijk onderzoek, in staat dat verlies (in je jeugd) te verwerken.

    Waar komt toch die aanname vandaan?

    Steeds opnieuw de verbazing bij Verlaat Verdriet-ers die ik ontmoet in mijn Verlaat Verdriet-werk. In mijn workshops. Met name bij Verlaat Verdriet-ers die zelf werkzaam zijn als wetenschapper. Als onderzoeker. Docent. Als psycholoog. Als orthopedagoog.
    Waar komt toch die aanname vandaan?
    Over welke onderzoeken gaat dat?
    Wie heeft die onderzoeken gedaan?
    Waar?

    Hoe is het mogelijk dat kennelijk nooit en nergens een wetenschapper zich afvraagt: ‘Doen wij het wel goed?’ ‘Klopt het eigenlijk wel wat wij doen?’
    ‘Bevragen we ooit volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden?’
    ‘Op welke aannames baseren we onze onderzoeken eigenlijk?’
    ‘Waar en hoe vinden we de mensen die we zouden kunnen ondervragen?’
    ‘Wat willen we dan weten?’ ‘Welke vragen zijn dan relevant?’

    Ongestelde vragen

    ‘Of kinderen die een ouder verliezen daar later nog last van kunnen hebben is een onbeantwoorde vraag.’ las ik een aantal jaren geleden in een artikel van de hand van Mariken Spuij bij de presentatie van haar proefschrift in boekvorm.
    Bij wetenschappers: ja, kennelijk.
    Maar zou het kunnen zijn dat die stelling meer te maken heeft met ongestelde vragen dan met onbeantwoorde vragen?
    Wij: volwassen ‘ervaringsdeskundigen’ hebben namelijk een heleboel antwoorden als de juiste vragen worden gesteld.

    Lees meer

    Onderzoeken die Mariken Spuij recent aan mij heeft doorgegeven

    ‘Er wordt geluisterd en er is recent mooi onderzoek gedaan (retrospectief dat wel…). Waarbij ik opmerk dat er tegenwoordig grote cohorten kinderen gevolgd worden (niet specifiek gericht op verlies) dus wellicht kunnen we over 20,30,50 etc jaar veel beter dingen zeggen. Het zal echter altijd genuanceerd zijn en blijven. De mens en zijn context zijn immers complex.’

    ‘Ik wijs je graag op recente publicaties. Stapje voor stapje komt er meer data. Maar nogmaals retrospectief… en niet prospectief…’

    Je vroeg naar de bronnen waar de journaliste zich op baseert. Zij baseert zich echter op iets anders van Bonnano. Ik heb het even voor je nagevraagd.

    https://www.researchgate.net/publication/5607614_The_Human_Capacity_to_Thrive_in_the_Face_of_Potential_Trauma

    Mijn dank aan Mariken Spuij!

    Rouw bij kinderen en jongeren