• | | |

    Drie jonge wezen vertellen in Volkskrant Magazine

    DoorTitia Liese

    In Volkskrant Magazine In Beeld van 11 november 2023 vertellen drie jonge wezen hun verhaal.
    Hoe is het om op jonge leeftijd je beide ouders kwijt te raken?
    Wat mis je het meest?
    En: wat heb je nodig om uit te groeien tot een stabiele volwassene?

    Rutger (23) en Finette

    Op zijn 20e verliezen Rutger en zijn jongere zusje Finette hun beide ouders.
    ‘Op dinsdag, de eerste vakantiedag van mijn ouders, kreeg ik ’s morgens al om half acht een appje van mijn moeder, of ik mijn bed wel uit was. Woensdag bleven onze telefoons stil. Het werd acht uur, negen uur. Om half tien zei mijn zusje: ‘Er staat politie voor de deur.’………..

    Lindsay (19)

    Lindsay’s moeder overleed in 2015 aan kanker. Haar pleegmoeder stierf in 2022 aan dezelfde ziekte.
    ‘Ik ben altijd alert. Laatst was ik panellid op een symposium van jeugdzorg. Tijdens het gesprek bekroop me het gevoel: die man met die rode trui, daar helemaal achterin, die is niet te vertrouwen. Zo’n angst kan me zomaar overspoelen, zonder dat ik weet waarom.’………

    Amber (24)

    Ambers moeder overleed in 2007 aan een longembolie. Haar vader maakte in 2020 een einde aan zijn leven.
    ‘Bij elke keuze die ik maak, denk ik: zouden papa en mama dat ook zo doen? Ik vraag me vaak af of ze trots op me zouden zijn. Vooral op speciale dagen, zoals onze verjaardagen, mis ik ze erg.’…. 

    Volkskrant Magazine

    En dan ben je wees

    Workshop Dubbel Ouderverlies

    Basisworkshop Dubbel Ouderverlies

    Weeswijzer

    Weeswijzer

    Lezen en zien

    Anny Duperey: Schaduw en stilte

    Nawoord

    Naar aanleiding van de stelling bij het artikel Drie wezen vertellen ‘De meeste jongeren die één ouder verliezen lukt het dit zelf te verwerken, blijkt uit onderzoek van Columbia University in New York’ heb ik (Titia Liese) via haar site contact gezocht met Mariken Spuij. Ik heb haar uitgenodigd voor een gesprek over deze stelling, en over de gevolgen die deze overtuiging heeft voor Verlaat Verdriet-ers.
    Ik ben benieuwd naar haar reactie!

  • | | |

    Papa, can you hear me?

    DoorTitia Liese

    Barbra Streisand heeft een autobiografie uitgegeven over haar leven las ik een paar dagen geleden. Altijd weer als ik lees over haar denk ik aan haar lied uit Yentl: Papa, can you hear me. Ik deel haar lied hier graag nog eens met jullie.

    Barbra Streisand was nog geen jaar toen ze haar vader verloor.

    Papa, Can You Hear Me

    God our havenly father,
    oh God and my father
    who is also in heaven

    May the light
    of this flickerin candle
    Illuminate the night the way
    your spirit illuminates my soul.

    Papa can you hear me?
    papa can you see me?
    papa can you find me in the night?

    Papa are you near me?
    papa can you hear me?
    papa can you help me not be frightened?

    Looking at the skies
    I seem to see a million eyes
    which ones are yours?

    Where are you now that yesterday
    has waved goodbye
    and close it’s doors?

    The night is so much darker
    the wind is so much colder
    the world I see is so much bigger now that I’m alone

    Papa please forgive me
    try to understand me
    papa dont’t you now I had no choice?

    Can you hear me praying
    anything I’m saying
    even tough the night is filled with voices?

    I remember ev’rything you taught me
    every book I’ve ever read
    Can all the words in all the books
    help me to face what lies ahead?

    The trees are so much taller
    and I feel so much smaller
    The moon is twice as lonely
    and the stars are half as bright

    Papa how I love you
    papa how I need you
    papa how I miss you
    kissing me goodnight

    Luisteren

    Papa, can you hear me

    Lezen

    Mijn naam is Barbra 

  • | | |

    Moedervormige leegte: VPRO-Gids 6 november 2023

    DoorTitia Liese

    Vanmiddag kreeg ik uit de VPRO-Gids (Maandag Etalage, 6 november 2023) het artikel van Elja Looijestijn Moedervormige leegte over de documentaire van Wieke Kapteijns  Als ze er niet is.
    Een mooi artikel dat ik zojuist van het web heb gehaald om met jullie te delen.

    Moedervormige leegte

    De moeder van filmmaker Wieke Kapteijns overleed toen hij zes was. Vijfentwintig jaar later maakt hij een aangrijpend portret van haar.

    Wat is een moeder?

    Wat is een moeder? Die vraag is nog niet zo makkelijk te beantwoorden. En voor filmmaker Wieke Kapteijns al helemaal niet. Zijn moeder overleed toen hij zes was, zij was toen pas 37 jaar. Kapteijns, zijn twee zusjes en zijn vader leefden samen verder. Ze moesten wel. Het is nu vijfentwintig jaar later. Kapteijns merkt dat hij een moedervormige leegte in zijn leven heeft die hij nu graag wil vullen met iets anders dan het verdriet dat hem overspoelt als hij aan haar denkt. Dat proces legt hij vast in de documentaire Als ze er niet is. Gemaakt in het kader van het project Teledoc Campus.

    Documentaire

    Kapteijns gebruikt in zijn werk veel archiefmateriaal. De documentaire begint dan ook met een wat algemene beschrijving van beelden van moeders door de eeuwen heen en zelfs de obligate googlezoektocht. Maar al snel kruipt hij dichter naar zijn eigen moeder toe. Op de zolder van het ouderlijk huis worden kisten en dozen geopend. Er komen fotoboeken uit, met plaatjes van heuglijke momenten zoals elk gezin ze heeft. Zijn vader heeft ook wat van haar kleren bewaard, een jurk en een broekpak die in de jaren negentig superhip zullen zijn geweest. Hij laat de tas zien die ze elke dag meenam naar haar werk als docent Frans op een middelbare school. Een leren schooltas met wat persoonlijke spulletjes erin.
    Kapteijns’ zus krijgt het bij de aanblik te kwaad. En dat is begrijpelijk, want juist de alledaagsheid maakt zo pijnlijk duidelijk dat iemand in de bloei van haar leven er ineens niet meer was.

    Homevideo

    Dat besef wordt in de rest van de film verder uitgebouwd. Kapteijns stuit op een homevideo waarin zijn moeder te zien is terwijl ze speelt met haar kinderen. Ze probeert hun ontbijt te laten opeten en ze liefdevol op ze moppert. Later zien we haar in een ziekenhuisbed in de kamer liggen met een afwezige blik. Terwijl een peuter in haar bed klimt om haar welterusten te kussen.

    Aan het eind van de documentaire kan Kapteijns hopelijk wat meer vrede hebben met zijn dode moeder, omdat hij haar leven beter kent. Voor de kijkers geldt helaas het omgekeerde. Die kan het nauwelijks verkroppen dat een vrouw die ze een halfuur geleden nog helemaal niet kenden, uit haar jonge gezin is weggerukt.

    VPRO-Gids

    Moedervormige leegte 

  • | | |

    HELP! Ik ben dus niet zo uniek!

    DoorTitia Liese

    ‘Ik ben niet de enige.’ Voor veel Verlaat Verdriet-ers is het een opluchting te merken dat ze niet de enige zijn die in hun jeugd hun ouder(s) verloren. En niet de enige die daar nu nog mee worstelen. Ook al besefte je zelf misschien allang dat je (waarschijnlijk) niet de enige was die jong je ouder(s) verloor: ook dan had je mogelijk diep van binnen nog steeds het gevoel dat je toch de enige was. Dat je toch de enige bent.

    Eenzaamheid

    Voor heel veel Verlaat Verdriet-ers een opluchting. Maar niet voor allemaal. In één van de eerste workshops ooit, een workshop voor dochters zonder moeder, riep een deelneemster op de laatste dag  ‘HELP! Ik ben dus niet zo uniek! Wat een schok voor me, om hier te ontdekken dat ik helemaal niet zo uniek ben als ik altijd heb gedacht. Dat ik helemaal niet zo bijzonder ben’. Ze moest er zelf hartelijk om lachen. Maar de ontdekking deed ook pijn En die pijn kon je ook horen in haar lach. Ineens kon ze het voelen. ‘Er wordt iets van me afgenomen. Iets waar ik goed beschouwd stevig aan was gehecht. Wat me ook heel dierbaar was. Mijn gevoel anders te zijn dan anderen. Een uniek exemplaar te zijn van de menselijke soort.’ Tegelijkertijd besefte ze welk prijskaartje daar altijd aan had gehangen. EENZAAMHEID. Het gevoel er niet bij te horen. Geen deel te zijn van een groter geheel. Geen deelnemer te zijn. Er niet toe te doen. Altijd een buitenstaander.

    Overeenkomsten

    Haar ontdekking indertijd deed ook iets met mij. Ineens zag ik de overeenkomsten met mijzelf. Hoe ik ook altijd dacht anders te zijn dan anderen. Totdat ik, dankzij mijn jarenlange Verlaat Verdriet-werk, ontdekte dat dit een Verlaat Verdriet-patroon is. Dat wij, Verlaat Verdriet-ers, helemaal niet zo uniek zijn. Integendeel. Dat we heel veel overeenkomsten hebben. Niet alleen als mens, maar ook in de (overlevings-)patronen die we hebben ontwikkeld. Ik ontdekte hoe eenzaam het idee anders te zijn dan anderen – uniek te zijn – je maakt als mens. Als individu. Ik realiseerde me hoe hoog de prijs is van de existentiële eenzaamheid die wij betalen voor onze vermeende uniciteit (en dan bedoel ik hier niet alleen Verlaat Verdriet-ers!).

    Identiteit

    Wat mij, in de loop van mijn Verlaat Verdriet-werk ook steeds duidelijker is geworden, is de hardnekkigheid van deze patronen. Zoals die gevoelens van anders zijn. Er niet bij te horen. Geen deel te zijn. Een buitenstaander. Gevoelens die zich in de loop van je jeugd – en van je verdere leven – in je hebben vastgehecht in de vorm van hardnekkige overtuigingen. Die deel uit zijn gaan maken van je identiteit. Van wie je bent geworden. Die steviger in je verankerd zijn geraakt naarmate je jonger was toen je je ouder verloor.

    Vragen

    Durf je het aan in de spiegel te kijken? Je hardop af te vragen:

    • Ben ik echt zo anders?
    • Is mijn verhaal echt zo uniek?
    • Ben ik mijn verhaal?
    • Wil ik voor altijd de tol van eenzaamheid blijven betalen?
    • Durf ik patronen los te laten?
    • Wat heb ik nodig om dit te kunnen veranderen?

    Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien en horen Rouw kent geen tijd