• | |

    Doorgaan? Doodgaan?

    Een paar lege dagen in mijn agenda – om even niet veel te doen. Althans: er valt wel wat te doen, maar daarvoor heb ik wel het een en ander te overwinnen. Ik moet met mijn boek Terugaan, om verder te kunnen aan het werk. Ik moet weer contact opnemen met Marieke, de vormgeefster. Ik moet contact leggen met een drukker. Ik moet zorgen dat het boek op 17 september a.s. beschikbaar is. Ik kan dat niet meer uitstellen. Het moet echt. Maar wat vind ik het vreselijk om weer in de tekst van Teruggaan, om verder te kunnen te duiken. Dat allemaal nog eens door mijn handen te laten gaan. Tekst die al drie jaar grotendeels klaar is. Sta ik er nog wel achter? Kan dat zo in boekvorm gezet worden? Moeten er nog veranderingen komen? Welke veranderingen? Waarom heb ik het mezelf aan gedaan twaalf boeken te gaan schrijven. Al zijn ze allemaal van enigszins bescheiden omvang: het moet wel allemaal geschreven worden. De grafisch vormgeefster moet weer aan het werk. De boekvormgeefster moet weer aan het werk. Ik moet weer aan het werk. Wat is dat toch, deze innerlijke drive, die altijd weer de kop opsteekt en waarschijnlijk pas tevreden is als ik de hele Amor Fati-reeks, in alle twaalf kleuren en met alle twaalf illustraties op de voorzijde, in mijn handen houd. Die drive die dan waarschijnlijk al weer de volgende plannen klaar heeft liggen. Doorgaan? Doodgaan? Daar heb ik helemaal geen tijd voor! Ik voel weer het besluit dat ik ooit als kind heb genomen: ik word 92. Maar ja! Doorgaan dus. Denken. Bellen. Denken. Praten. Denken. Beslissen. Denken. Afspraken maken. En eigenlijk wil ik het niet. Maar aller-eigenlijkst wil ik het wel.

  • |

    Luisteren

    De individuele workshop van afgelopen week verliep goed, ondanks de zware verkoudheid van deelnemer M. Gisteren naar Groningen geweest om samen met Els de biografische cursus Op verhaal komen verder vorm te geven. We maken er een mooie cursus van! Vanavond was H. hier met zijn M., zijn vrouw. H. is de huisarts met wie ik op 13 mei j.l. het gesprek heb gehad over borstkanker en nabehandelingen of niet. Ik vind het fijn hem nogmaals te kunnen bedanken voor de mogelijkheid die hij mij heeft geboden. Ik ben me er weer eens te meer van bewust hoe belangrijk het is om goed te luisteren en de ander de gelegenheid te geven te zeggen wat gezegd kan worden, zoeken naar woorden voor gevoelens en ideeën te uiten zonder daar meteen van te roepen of ze goed zijn of niet en/of van adviezen te voorzien voor oplossingen van een probleem waarvan de kern nog niet eens goed is benoemd. Kortom: de ander in haar/zijn volwassenheid erkennen en de gelegenheid geven zelf de eigen kwartjes te laten vallen, zoals E. dat zo mooi verwoordde in de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet.

  • |

    Hartstikke gek

    Je bent hartstikke gek, reageerde M. toen ik aankondigde het weekend naar Terschelling te gaan. Zaterdagochtend heen met de snelboot, zondagmiddag terug met de langzame boot, om op tijd terug te zijn voor het afgesproken etentje in Amersfoort. Natuurlijk ben ik gek, maar ik heb het toch gedaan! En ik ben blij dat ik het even gedaan heb. Blij dat ik mijn belofte heb kunnen houden om, zoals ik maanden geleden beloofd heb, de 60e verjaardag van M. bij te wonen. Het geeft me het gevoel dat ik er wel weer ben, in ieder geval dat m’n lijf het weer goed genoeg doet. En dat is fijn, na al die jaren waarin ik zoveel (onverklaarbare) vermoeidheid heb gevoeld, lijkt die nu weg te zijn. Kan ik dat geloven? Maak ik mezelf wat wijs? Kan dat? Ken ik mijn eigen lijf goed genoeg? Heb ik bewijzen nodig om me gerust te kunnen voelen? Morgenavond begint een nieuwe individuele workshop. Ik heb morgen overdag de tijd om me daar rustig op voor te bereiden.

  • Uitje

    ‘Kan Titia eigenlijk wel mee’, heeft de organisator van het gemeenteraad-reisje M. een aantal keren gevraagd. Dat weten we niet, was het enige antwoord dat M. kon geven. Een week of twee tevoren konden we aangeven dat het wel kan. En het kan goed. Naar Enschede gaan we deze keer, om het gebied te bekijken waar de vuurwerkramp heeft plaatsgevonden. Zelf verbleef ik op Terschelling, in verband met een Terugkomweekend van de eerste Zonder Moeder-workshops, toen de vuurwerkramp plaatsvond. En dan nu, zoveel jaren later, naar Enschede om te zien wat er geworden is van de plek waar dat allemaal gebeurde. Indrukwekkend, maar ook heel speciaal om te zien en te ervaren wat planmatigheid vanaf het nul-punt in een groot gebied kan doen. Merkwaardig hoe iets tegelijkertijd in de herinnering afschuwelijk kan zijn en dan nu in de waarneming mooi. De herinnering aan de ramp is nog vers, de wond is nog vers, maar ook zie je hoe herinneringen in dit gebied vorm hebben gekregen en daarmee levend zijn. In het verleden ligt het heden, in het heden ligt de toekomst. De eenzijdige en dwingende ideeën uit de lineaire tijdsopvatting – altijd verder  moeten en niet achterom kijken – zijn op deze plaats overwonnen. Wat een innerlijke rust geeft dat. Ook al is de aanleiding nog zo vreselijk, het is belangrijk te herinneren, te weten wat er is gebeurd en dat weten deel uit te laten maken van het heden. Zodat je kunt begrijpen waarom sommige belangrijke dingen zijn zoals ze zijn en ermee te leven zonder ze weg te stoppen – waardoor ze een ondergronds leven gaan leiden en je leven beïnvloeden op onduidelijke, maar duidelijk aanwezige manieren.