• | |

    Vragen over de betekenis van rouw

    DoorTitia Liese

    ‘Rouw creëert een leegte in mij.’ Gisteravond begon ik te lezen in het boekje van Paul Verhaeghe Intieme Vreemden. Vorige week kreeg ik dit essay cadeau in de boekwinkel, ter gelegenheid van de maand van de filosofie.

    Verlies

    ‘Rouw creëert een leegte in mij.’ Ik lees de zin. Lees de zin nogmaals. Wat lees ik hier eigenlijk? Waarom klopt voor mijn gevoel niet wat ik lees? Lees ik niet goed? Creëert rouw een leegte in je? Het is toch niet rouw die een leegte in je creëert? Het is verlies dat leegte in je creëert. Toch?

    Rouw

    Door te rouwen geef je betekenis aan verlies. Stap na stap vul je de leegte door betekenis te geven aan het verlies dat je hebt geleden. Het verlies van de ander. De betekenis die de ander heeft gehad voor jou. Je onderzoekt wie je bent. Wie je was. Waar je staat. Hoe je verder kunt gaan met je leven, ondanks het verlies van de ander. Je onderzoekt welke ruimte er is verder te gaan, dank zij het verlies van de ander. Welke ruimte er is voor jou om nieuwe perspectieven te ontwikkelen. Welke ruimte er is voor de mensen om je heen om nieuwe perspectieven te ontwikkelen.

    Verlate rouw

    Door verlate rouw vul je de leegte die je in je hebt gevoeld. Vaak al een lang leven lang. Je verwerkt. Je zoekt wegen naar heling. Daarom is rouw-verwerken voor mij zo’n verschrikkelijk fout woord. Je verwerkt niet rouw. Je verwerkt verlies. En dat is rouwen.

    Het herscheppen van het ‘ik’ bij verlate rouw

    Het lezen van het boekje van Paul Verhaeghe inspireerde mij tot het maken van een klein schema. Ik deel het graag met je – vers uit de pen.

    • Verlies creëert leegte.
    • Leegte creëert verliesangst.
    • Verliesangst creëert controle.
    • Controle creëert uitputting.

     

    • Rouw creëert inhoud.
    • Inhoud creëert vertrouwen.
    • Vertrouwen creëert positiviteit.
    • Positiviteit creëert energie.

    Paul Verhaeghe

    Overigens vind ik Paul Verhaeghe (emeritus hoogleraar aan de Universiteit Gent) een man die prachtige, behartenswaardige dingen schrijft. Ook in zijn essay Intieme Vreemden. 

     

  • | | |

    Levenslang gevoelig voor stress

    DoorTitia Liese

    ‘Als je in je jeugd een ouder bent verloren – of je beide ouders! – blijf je gevoelig voor stress. De ruptuur van het onomkeerbare verlies van toen is een kwetsbare plek geworden, die levenslang met je meegaat.’

    Ontdekking

    Ik hoor het mezelf zeggen. Tegen Verlaat Verdriet-ers. Tegen andere mensen. Ik weet niet hoe vaak. Elke keer weer.
    In de afgelopen week kwam ik er achter dat ik op de een of andere manier ben gaan denken dat wat ik zo vaak ik tegen andere mensen zeg niet voor mijzelf zou gelden. Want: zelf ben ik geheeld.

    Van buiten-af

    In korte tijd stapelden zich afgelopen week een aantal invloeden op ‘van buitenaf’. Te voorzien. En niet te voorzien. Voorzien. En niet voorzien.
    Afgelopen week was het een jaar geleden dat mijn partner overleed.
    Ook afgelopen week kwam mijn buurman me vertellen dat hij zijn huis heeft verkocht. Dat betekent voor mij dat er nu echt ‘van buitenaf’ op mijn huis wordt geaasd.
    Een nabij persoon, die mij erg aan het hart gaat, verzeilde afgelopen week in problemen.
    Iemand op wier kundigheid ik blindelings moest vertrouwen deed niet wat ik van haar nodig had.

    Onrust

    Ik sliep steeds slechter. Sliep in, werd wakker. En lag uren wakker in m’n bed. Niet omdat ik lag te piekeren, maar omdat mijn lijf niet meer wilde gaan slapen. Ik voelde me onrustig. Kon me niet concentreren. Vergat woorden voor ik ze uit kon spreken. Voelde overal spanning in m’n lijf. Was doodmoe. En werd nog steeds meer doodmoe.

    Gevoelig

    Ik weet het.
    ‘Als je in je jeugd een ouder bent verloren – of je beide ouders! – blijf je gevoelig voor stress. De ruptuur van het onomkeerbare verlies van toen is een kwetsbare plek geworden, die levenslang met je meegaat.

    Ook bij mij.
    Ja, ik ben geheeld. Maar met een kwetsbare plek.
    Goed om weer eens te ervaren hoe dat ook al weer voelt.
    Voor ik er weer van alles over ga zeggen.

  • | |

    Ze stonden erbij, en keken ernaar

    DoorTitia Liese

    Ze stonden erbij, en keken ernaar.
    Of: ze stonden erbij, en zagen het niet.
    Of misschien stonden ze erbij, maar mochten niets doen.

    Overtuiging

    Deze week hoorde ik het weer. ‘Kinderen hebben maar één iemand nodig die in ze gelooft. Dan redden ze het wel.’ Een hardnekkige overtuiging, die ik vaker hoor. Die ene tante. Die ene buurvrouw. Op school die ene meester.

    Bofkonten?

    Maar is die overtuiging waar? Is dat bewezen? Door wie dan wel? Hoe? Welke voorsprong hebben deze kinderen op Verlaat Verdriet-ers die dat niet gehad hebben? Die ene meester, die ene tante, die ene buurvrouw? Waar uit zich dat dan in? Functioneren ze beter? Is hun gevoelsleven beter op orde?
    Hoeveel kinderen die jong hun ouder(s) verloren hebben zo’n speciaal iemand gehad? Zijn de kinderen die dat wel hebben gehad bofkonten?
    En als die persoon er niet was? Hoe is het die kinderen dan vergaan?

    Werkelijkheid

    En dan nog iets. Veel Verlaat Verdriet-ers hebben zich als kind in de steek gelaten gevoeld. Voor hun gevoel was er niemand. Dat voelde als: ‘Ze stonden erbij, en keken ernaar.’ Maar is dat echt zo? Of sloten ze zich zo af dat niemand meer in de buurt kon komen? (‘Laat maar praten. Ze snappen er toch niets van.‘)
    En als er iemand was in de buurt of in de familie. Mocht die dan iets doen? Kreeg die toegang tot het gezin? Kon die iets doen?

    Het is zo gemakkelijk gezegd. ‘Kinderen hebben maar één iemand nodig die in ze gelooft. Dan redden ze het wel.’ Het klinkt zo mooi. Zo dierbaar. Maar hoe ziet de werkelijkheid eruit?
    Hoe zag jouw werkelijkheid eruit?
    Wat heb jij gemist? Wat had je nodig? En wat heb je gekregen?
    Wat mis je nu? Wat heb je nodig? En wat wil je krijgen?

  • | |

    De schoonheid van een verlaat rouwproces

    DoorTitia Liese

    We zitten samen te praten. Een Verlaat Verdriet-er die afgelopen winter een workshop bij me deed. En ik. Een prachtige workshop die hem het gevoel gaf: Ik ben er. Het komt goed.

    Weerbarstig

    De werkelijkheid is weerbarstiger.
    Het leven van alledag.
    De relatie met zijn vrouw staat onder spanning.
    In zijn bedrijf hebben zich ingrijpende zaken voorgedaan die hun schaduw nog altijd werpen op het functioneren van zijn bedrijf. Van zijn eigen functioneren in zijn eigen bedrijf.
    Hij twijfelt aan zijn vaderschap. Aan zijn rol als opvoeder. ‘Ik weet niet of ik het goed doe. Hoe kan ik weten of ik het goed doe? Ik mis mijn vader zo. Altijd. En steeds weer. Elke dag.’

    De schoonheid van een verlaat rouwproces

    Deze Verlaat Verdriet-er neemt zijn proces heel serieus. Onderzoekt de dingen waar hij tegengaan loopt.
    ‘Ik weet het’ zeg ik tegen hem. ‘Als jij je zo ellendig en onzeker voelt kun je het niet zien. De schoonheid van een verlaat rouwproces.’
    Mijn opmerking komt niet bij hem binnen. Hij lijkt me niet te horen. Is vooral gefocust op wat hem niet lukt. Wat hem steeds weer bij de handen afbreekt.

    Het komt goed

    Aan het einde van ons gesprek kijkt hij me plotseling indringend aan. ‘Wat zei je eigenlijk…………..? Iets over proces……………? Schoonheid…………….?

    Hij twijfelt.
    Maar ik weet het.
    Het komt goed!