• | | |

    Opname podcast over Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    Podcast

    ‘Titia, wil je mee werken aan een podcast over Verlaat Verdriet?’ Aan de telefoon een Verlaat Verdriet-er die twee jaar geleden bij mij de workshop heeft gedaan. Een jonge vrouw. Vijf jaar toen ze haar vader verloor.

    ‘Jouw werk moet veel meer aandacht krijgen.’ herhaalt ze tijdens en na de workshop.
    In de jaren voorafgaand aan de workshop liep ze helemaal vast. Meldde zich bij de GGZ. Was een aantal jaren onder behandeling bij de GGZ. Kreeg diverse diagnoses. Niemand die ooit aandacht besteedde aan het vroege verlies van haar vader. Niemand die er ooit naar vroeg. Jarenlang liep ze met haar ziel onder de arm bij de GGZ. Kwam geen stap verder. Tot ze op het web Verlaat Verdriet ontdekte. Er ging een wereld voor haar open. ‘Dit gaat over mij! Dit gaat helemaal over mij.’

    Verlaat Verdriet-workshop

    Ze meldde zich aan voor de Verlaat Verdriet-workshop. Eén grote opluchting. Herkenning. Eindelijk. Erkenning. Eindelijk. Na de workshop maakte ze aan afspraak met de psychologe/hoofdbehandelaar. Vertelde vol enthousiasme over de workshop. Over wat ze had ervaren. Over wat we samen deden. ‘Het hoort bij jouw diagnose om op deze manier aandacht te vragen voor jouw problemen’ stelde de psychologe vast. Einde gesprek.

    Interview

    ‘Ik vind dat jouw werk veel meer bekendheid moet krijgen’ herhaalde ze. ‘Ik ga daar graag het mijne aan doen.’ Enkele weken geleden belde ze me op. ‘Een vriendin van me wil aandacht besteden aan Verlaat Verdriet door middel van het maken van podcasts. Ze wil zowel jou interviewen als mij. Doe je mee?’ ‘Vanzelfsprekend doe ik mee. Wanneer komen jullie naar me toe?’

    Komende woensdag 17 mei 2023 is het zover. Dan gaan we samen met de podcast aan het werk. Je hoort er vast en zeker binnenkort meer over. Maar dit wil ik je graag alvast laten weten.

  • | | |

    Voor mijn verdriet was geen ruimte

    DoorTitia Liese

    Voor mijn verdriet was geen ruimte

    Haar vaders dood, pesterijen op school: Nancy leerde thuis om dat soort nare dingen weg te stoppen. Over gevoelens werd niet gepraat. Tot haar emoties zelf een weg naar buiten vonden.
    Een Verlaat Verdriet-er stuurde me de link naar Voor mijn verdriet was geen ruimte in Psychologie Magazine.

    ‘Ik weet nog dat ik op de bank zat, ik was zeven jaar, en ineens kwamen er allemaal familieleden binnen. De spanning in de ruimte was om te snijden. Muisstil bleef ik zitten. Als ik me niet zou bewegen, zou alles hetzelfde blijven. “Weet ze het al?” vroeg mijn oma. “Ik denk het wel,” zei mijn moeder.
    Dat mijn vader dood was, is nooit tegen me gezegd. Toen ik ernaar vroeg, kreeg ik te horen dat hij een hersenbloeding had gehad. Praten over mijn gevoelens? De dag erna werd ik naar school gestuurd alsof er niets aan de hand was.
    Er is niet meer over gesproken. Alsof mijn vader er nooit was geweest. Troost of een knuffel kreeg ik niet, want “we moeten door”.’

    Praten over gevoelens

    ‘Mijn vader mag er weer zijn. Ik praat over hem en over wat er gebeurd is, eindelijk voel ik de vrijheid om te praten over mijn gevoelens. Ook met mijn moeder en zus. Ik voelde altijd vrij weinig voor hem doordat er zo veel taboe en pijn rondom zijn overlijden hing. Nu, voor het eerst in al die jaren, voel ik liefde voor hem. En de vrolijke herinneringen aan hem zijn terug: ik zie ons weer samen schaken, wandelen door de duinen, lachen om taalgrapjes en om Van Kooten en De Bie. In mijn leven is het soms nog steeds een achtbaan. Maar ik begrijp nu: hoe eng of ingewikkeld het soms ook is, je kunt niet anders dan je eraan overgeven. Inclusief alle emoties die erbij horen, en de dingen die je liever wegduwt. Want dat is de enige manier om het leven écht te leven.’

    Beter leren voelen

    Emoties negeren kan leiden tot emotionele stress, die weer allerlei mentale en fysieke kwalen tot gevolg kan hebben, zoals verslaving, extreem perfectionisme, hartaandoeningen, slapeloosheid. Dat negeren is een beschermingsmechanisme dat we vaak al in onze jeugd ontwikkeld hebben, zegt organisatiepsycholoog Marjon Bohré. ‘Als je bij pijn of een moeilijke situatie van volwassenen om je heen altijd het signaal kreeg dat huilen niet helpt en dat je flink moet zijn, dan kan het gevolg zijn dat je, eenmaal zelf volwassen, verdriet of angst ook wegstopt.’ We merken vaak pas dat we emoties verdringen als we tegen de spreekwoordelijke muur aan lopen, bijvoorbeeld doordat we een burn-out krijgen, zegt Bohré. Het is dan van belang om te leren op een andere manier met negatieve emoties om te gaan. Bohré: ‘Daarmee kun je de emotionele stress verminderen en het heeft daarnaast als effect dat je weer positieve gevoelens kunt ervaren.’ Om emoties beter te leren voelen, is het niet altijd nodig om oude emoties alsnog te beleven. Maar je moet wel vaak diep graven in de huidige. Bohré: ‘Dat begint vaak met een vaag, ongedefinieerd gevoel. Wanneer je je richt op deze vage sensatie en die aandacht geeft, wordt steeds duidelijker waar die vandaan komt. Het benoemen van het gevoel kan helpen. In mijn praktijk laat ik cliënten die moeite hebben om emoties te voelen vaak benoemen wat ze in hun lichaam voelen als ze een negatieve emotie ervaren. Daarmee versterk je het gevoel. Vervolgens kunnen ze de emotie leren accepteren: wat je voelt, is niet fout, het is gewoon zo. Als ze een emotie ten volle kunnen toelaten, volgt er vaak bevrijding en opluchting.’

    Artikel

    Psychologie Magazine

    Boek

    Nancy Olthoffs
    De achtbaantester 

    Doen

    De weg van liefde – schrijfretraite in Italië.
    Neem de tijd om te voelen.
    Krijg de tijd om te zijn.

  • | | |

    Het wonder: J.M.A. Biesheuvel

    DoorTitia Liese

    Vader, je bent nu dood, maar deze geschiedenis herinner je je nog wel: Het was een wonderschone dag toen jij en ik op stap; op vakantie gingen.’

    Het wonder

    Ik lees in Zonnegloren (geschenk van de boekhandel/CPNB in het kader van Zomerlezen) het korte verhaal van Maarten Biesheuvel: Het wonder. Bij het lezen van de eerste regels van dit korte verhaal gaan mijn gedachten meteen naar Verlaat Verdriet-ers die in hun jeugd hun vader verloren. Hoe graag was je niet, net als Maarten Biesheuvel, op je 14e samen met je vader op vakantie gegaan!

    Maar vooral denk ik aan de Verlaat Verdriet-ers die hun vader verloren voor hun geboorte. Of heel kort na hun geboorte. Regelmatig komen er Verlaat Verdriet-ers naar mijn Verlaat Verdriet-workshops die hun vader niet, of nauwelijks, hebben gekend. Hun vader overleed al voor hun geboorte. Of hij overleed kort na hun geboorte. In een tijd waarin ze niet, of nauwelijks, talig waren. Voor hen waren er geen woorden voor de afwezigheid van hun vader. En meestal ook geen beelden. Op mijn vraag: ‘Hoe noemde jij je vader?’ hebben ze geen direct antwoord.

    Woorden

    Hun leven ging na het overlijden van hun vader gewoon door. Zo was hun leven. Zonder vader. Hun leven. Gewoon. Tot er iets begint te knagen.
    Wat is missen, als je missen niet kunt definiëren? Als je een gevoel van leegte ervaart in je leven? Van gemis? Van verlangen? Je voelt iets, maar je kunt er geen woorden aan geven. En dan, ineens, geeft iemand woorden aan wat jij geen woorden kunt geven. In een simpele zin als: ‘Vader, je bent nu dood, maar deze geschiedenis herinner je je nog wel: Het was een wonderschone dag toen jij en ik op stap; op vakantie gingen.’  Ineens weet je: dit heb ik nooit gehad. Dit zegt iets over het gemis dat ik altijd in me voel. De leegte. Het verlangen.

  • |

    Dag vader, op Vaderdag

    DoorTitia Liese

    Dag vader

    Fietsend, en denkend aan wat ik allemaal nog kan schrijven over Verlaat Verdriet (veel) rijd ik door de polder. En bedenk dat het vandaag Vaderdag is. Er schiet me een foto te binnen van mijn vader met mij op zijn schouders, die ik onlangs tegen kwam. Als ik naar deze foto kijk zie ik een grote, sterke, trotse en gelukkige vader met dochter die nog niet helemaal zeker weet of ze wel safe zit daarboven. Maar: ze geeft hem het voordeel van de twijfel.
    Mijn vader was de fotograaf thuis. Dit is één van de heel weinige foto’s die door mijn moeder gemaakt zullen zijn.
    Niemand van ons drieën die ook nog maar enig besef kon hebben van wat ons boven het hoofd hing. Mijn moeder niet. Mijn vader niet. Ik niet.

    Verloren

    Mijn vader en moeder waren al lang getrouwd toen ik, oudste van twee, werd geboren. Een goed, stabiel en harmonieus huwelijk, waarin we meer dan welkom waren. Als ik net acht jaar ben overlijdt mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.
    Maar. Ik verloor niet alleen mijn moeder. Ik verloor ook mijn grote sterke trotse pappie. Mijn pappie die altijd alles (aan)kon. Die altijd alles kon repareren.

    Praten

    Met mijn vader heb ik nooit meer kunnen praten over mijn moeder. Hij overleed lang voordat ik met mijn Verlaat Verdriet-werk begon. Nu weet ik hoe goed het ons beiden gedaan zou hebben als we dat nog wel hadden kunnen doen.

    Mogelijk bevind jij je in een vergelijkbare situatie. Je zou met je overgebleven ouder willen praten over je overleden ouder, maar je durft het niet. Uit ervaring kan ik je zeggen: probeer er alles aan te doen wat je maar enigszins mogelijk is. Er komt een moment waarop het niet meer kan. Nooit meer. 

    Vaderdag

    Het is vaderdag vandaag.
    Vader dag.
    Dag grote sterke trotse gelukkige pappie.
    Dag vader.  

    Gat in je ziel

    Dag Vader, op vaderdag is een eerder verschenen blog van Titia Liese onder de titel Dag vader

    Gat in je ziel.
    Ruim 80 blog’s van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.