• | | |

    Waarover rouw je als Verlaat Verdriet-er?

    ‘Voor mijn verdriet was geen ruimte’ zegt een Verlaat Verdriet-er
    ‘Je hebt als kind niet kunnen rouwen’ zegt een hulpverlener.

    Meer, veel meer

    Verlaat Verdriet is meer, veel meer dan alleen de tijd en het moment van overlijden van je ouder(s). Verlaat Verdriet gaat over meer, veel meer. Dat maakt Verlaat Verdriet en verlate rouw zo complex, dat je er totaal de weg in kwijt kunt raken.

    Waarover kun je als Verlaat Verdriet-er rouwen?

    Je kunt bijvoorbeeld rouwen om

    • het gevoel dat je een verloren leven leeft;
    • wat je niet hebt gekregen, maar als kind wel nodig had;
    • een altijd aanwezig verlangen dat je voelt. Een verlangen dat je niet kunt benoemen, maar dat als een vraatzuchtig, onverzadigbaar knaagdier in je lijkt te leven;
    • de liefde van je overleden ouder die je bent misgelopen;
    • de steun die je nodig had om volwassen te worden;
    • nooit meer jezelf te kunnen herkennen in jouw moeder/jouw vader/jouw ouders;
    • de plek die je innam in je gezin van herkomst;
    • het vertrouwen dat je niet meer kunt hebben;
    • de chronische boosheid die altijd ergens in je sluimert;
    • het kind dat je was, en dat je niet meer kon zijn;
    • de volwassene die je nu bent, en die haar/zijn plek in het leven maar niet kan vinden;
    • verloren hoop;
    • de liefde die je voelt voor je overleden ouder;
    • verloren toekomst;
    • de pijn die zich in je manifesteert;
    • nooit meer onvoorwaardelijk aanwezig te kunnen zijn na het overlijden van je ouder(s);
    • de dood van je ouder(s) en het verdriet waarvan je als kind de omvang niet kon bevatten;
    • het missen van een gezonde puberteit;
    • het verlies van je ouder en de gevolgen die dat heeft gehad voor je verdere leven .

    Meer

    Mogelijk kun je deze aanzienlijke lijst met thema’s waar je als Verlaat Verdriet-er over rouwt aanvullen met thema’s waarvan je weet dat ze bij jou spelen.

    Mogelijk heb je behoefte aan meer informatie over thema’s die kunnen spelen.
    Lees dan meer op Kernthema’s en Kenmerken
    Of kijk op YouTube naar Rouw kent geen tijd, module Het mijnenveld

  • | | | |

    Ik houd heel veel van geraniums

    Ja, zelf houd ik heel veel van geraniums. Zeker de hartstochtelijk rode en roze kleuren van de bloemen liggen me nauw aan het hart. Waarom deze planten ooit terecht zijn gekomen in de suffe Nederlandse uitspraak ‘Achter de geraniums zitten’ is me een raadsel. Waarom je als oudere medemens voor de keuze wordt gesteld al dan niet ‘achter de geraniums’ te gaan zitten is me een nog veel groter raadsel. En waarom niet alleen (70+)-leeftijdgenoten, maar ook jongere niet-leeftijdgenoten mij er steeds weer attent op maken dat ik al een aardig eind richting ‘UITGANG’ ben opgeschoven is me helemaal een raadsel. Want ja: ook ik ken ‘pijntje hier, pijntje daar’. Maar ondertussen is mijn leven vol van nieuwe perspectieven, en avontuur.

    Een waaier van ervaringen

    Bijvoorbeeld het verschijnen van de nieuwe versie van mijn boek Teruggaan om verder te kunnen op 8 september a.s. ‘Titia, jij mag zeggen hoe je de presentatie wilt hebben’ zei de uitgever een paar weken geleden tegen me. ‘Nou, geen borrel-met-nootje-met-praatje-in-zaaltje’ zei ik terug. ‘Maar hoe wel: dat weet ik nog niet.’ Inmiddels weet ik het wel. Ik wil een serie podcasts onder de titel ‘Een waaier van ervaringen‘. Gesprekken met Verlaat Verdriet-ers die samen met mij terug zijn gegaan om verder te kunnen. Komende woensdag vindt het eerste gesprek plaats, dat op 8 september klaar moet zijn voor gebruik. Mijn plan voor een doorgaande serie podcasts staat nog in de steigers. Maar bij dezen laat ik je alvast weten: ze komen er aan!

    Geraniums

    Wat de geraniums betreft: er staan 2 potten op de tafel voor mijn raam. Ik zit er graag achter. In m’n huiskamer. Te werken aan mijn toekomstige Verlaat Verdriet-plannen.

  • | | |

    EMDR, Verlaat Verdriet en verlate rouw

    Verdriet kit al mijn krachten samen,
    Zodat ik roerloos word als steen.
    Mijn hele wezen wordt materie,
    een ondoordringbaar star mysterie,
    o sla de rots, opdat ik ween.

    Gisteren plaatste ik mijn blog Zoveel soorten van verdriet
    Ook die blog schreef ik, net als deze blog EMDR, Verlaat Verdriet en verlate rouw naar aanleiding van een app-wisseling met een Verlaat Verdriet-er, gisteren gevolgd door een lang telefoongesprek. Deze Verlaat Verdriet-er verloor jong zijn vader door overlijden. Twee jaar geleden volgde hij bij mij een Verlaat Verdriet-workshop
    Hij gaat door een heftig proces. Mooi en bijzonder. Een proces waarin hij veel van zijn ervaringen met mij deelt.

    Bericht

    Vorige week werd ik bijzonder geraakt door een App die hij stuurde. Een bericht dat me erg aan het denken heeft gezet. Met zijn toestemming deel ik het gedeelte uit de App dat me aan het denken heeft gezet. Mogelijk heb jij als Verlaat Verdriet-er ervaring met EMDR-behandeling. Mogelijk ben je therapeut die EMDR inzet bij Verlaat Verdriet-ers. In beide gevallen – Verlaat Verdriet-er en/of therapeut – nodig ik je uit jouw ervaring(en) en/of visie met me te delen titia@verlaatverdriet.nu
    Reacties deel ik op mijn beurt graag weer via een nieuwe blog over dit onderwerp.

    Citaat

    ‘Ik heb vanmiddag mijn vijfde WMDR gehad. Halverwege deze sessie stopte de behandelaar. Het ging over de herbeleving bij het overlijden van mijn neef (recent verlies, T.L.).Toen ik zei dat ik er enerzijds ook dankbaar voor was, stopte ze (ze = de psycholoog/behandelaar, T.L.). Ze vroeg waarom ik er dankbaar voor was. Dat moest ik even uitleggen. Ze vindt het belangrijk dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen trauma en rouwen, omdat EMDR alleen trauma kan behandelen en niet rouw.’

    Afgesloten

    Juist de laatste zin: Ze vindt het belangrijk dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen trauma en rouwen omdat EMDR alleen trauma kan behandelen en niet rouw.’ geeft mij het gevoel dat dit over thema’s gaat die horen bij ruptuur en trauma , Verlaat Verdriet en verlate rouw

    Rouwen

    Als de ruptuur van het vroege verlies van je ouder(s) in je jeugd trauma heeft veroorzaakt, dan heb je mogelijk toen je gevoelens afgesloten. Weggestopt. Gevolg daarvan is, dat je toen niet hebt kunnen rouwen. Mogelijk wel in je hoofd, maar niet in je gevoel. In de loop van de jaren is de weg naar gevoelens rondom het verlies van je ouder(s) meer en meer afgesloten geraakt. Bij Verlaat Verdriet is het dus niet zo dat rouw direct verbonden is aan verlies. Typerend voor een verlaat rouwproces is dat je, stap na stap, de weg terugzoekt waarlangs je weer contact maakt met gevoelens die je diep hebt weggestopt. Zonder in paniek te raken als gevolg van de verliesangst die je in je draagt.

    Blijven

    In dit proces is het, voor mijn gevoel, juist van groot belang dat een Verlaat Verdriet-er leert woorden te geven aan gevoelens rondom verlies, over welk verlies het ook gaat. Net zo goed als ik denk dat het belangrijk is dat een therapeut blijft bij de Verlaat Verdriet-er. Omdat juist dat cruciaal is in een helingsproces van trauma: de ervaring dat er op dat moment iemand voor je is. Iemand die blijft. Die niet weggaat. Die niet de stroom van gevoelens afbreekt. Maar blijft. Voor jou.

    PS: overigens heeft deze Verlaat Verdriet-er groot vertrouwen in zijn psychologe. Dat is dus niet waar het om gaat!

    Vraag

    Hoe werkt dat dus bij EMDR, Verlaat Verdriet en verlate rouw?
    Zelf denk ik verder na over dit onderwerp. Maar mogelijk help jij me verder met denken. Ik hoor het graag.

    Gedicht

    Lees nog eens het gedicht van Vasalis.

    • Wat zegt dit gedicht jou?
    • Wat zegt dit gedicht over jou?

    Verdriet kit al mijn krachten samen,
    Zodat ik roerloos word als steen.

    Mijn hele wezen wordt materie,
    een ondoordringbaar star mysterie,
    o sla de rots, opdat ik ween.

    M. Vasalis
    1909-1998
    Dichters en psychiater

  • | |

    Zoveel soorten van verdriet

    Zoveel soorten van verdriet
    ik noem ze niet.
    Maar één, het afstand doen en scheiden.
    En niet het snijden doet zo’n pijn,
    maar het afgesneden zijn.

    Trauma en ruptuur

    Trauma = wond
    Ruptuur = inscheuring of verscheuring

    In het proces van verlate rouw bij Verlaat Verdriet is het van belang te onderzoeken wat het vroege verlies van je ouder(s) bij je teweeg heeft gebracht. Hoe ziet die wond er uit bij jou? Is er sprake van een oppervlakkige verwonding die al genezen is? Of is er sprake van een desastreuze breuk, die tot op de dag van vandaag een rol van betekenis speelt in je leven? Een breuk die vraagt om tijd, zorg en aandacht om alsnog te kunnen helen?

    Niet elke ruptuur betekent trauma

    Niet in alle gevallen hoeft het vroege, onomkeerbare verlies van je ouder(s) trauma te hebben veroorzaakt die tot in je volwassenheid je leven beïnvloedt. Mogelijk zijn de omstandigheden in je vroege jeugd zodanig geweest dat uit dit verlies geen psychologisch trauma is ontstaan.

    Ben je jong je ouder(s( verloren, dan ben jij in de eerste plaats de aangewezen persoon om hier iets van te vinden. Mogelijk verloor je jong je ouder(s) en zeg je over jezelf: ‘Ik heb geen Verlaat Verdriet. Verlaat Verdriet gaat niet over mij.’
    Maar…
    Mogelijk trekken je naasten uit je dagelijkse gedrag andere conclusies. Bijvoorbeeld omdat ze je controle-dwang ervaren. Of ze maken je angst- en paniekaanvallen mee. Mogelijk ervaren je naasten dat jij je nooit helemaal geeft. Dat je nooit helemaal aanwezig bent. Of dat je juist nadrukkelijk wel altijd aanwezig bent.
    Misschien zeggen ze onder elkaar: ‘Ach, die is nu eenmaal zo’, omdat ze de thema’s van Verlaat Verdriet niet kennen. Jouw eigenschappen niet relateren aan het vroege verlies van je ouder(s). Ze zien als karaktertrekken, in plaats van als eigenschappen die zijn ontstaan als gevolg van het vroege verlies van je ouder(s).

    Niet elk trauma betekent ruptuur

    Trauma’s kunnen in een mensenleven op veel manieren worden veroorzaakt. Lang niet alle trauma’s worden veroorzaakt door een ruptuur. Jong ouderverlies door overlijden is een van de vele manieren waarop trauma kan ontstaan.

    Ben je jong je ouder(s) verloren door de dood, dan kan het belangrijk zijn bij jezelf te onderzoeken welke wond het verlies van je ouder(s) bij jou heeft veroorzaakt. Is er sprake van een (oppervlakkige) wond die allang genezen is? Of is er sprake van een diepe kloof? Een afgescheiden zijn? Een diepe kloof, die niet te overbruggen lijkt te zijn? Die er altijd voor zorgt dat je in de overleefstand staat?

    Sotto Voce

    Lees het gedicht van Vasalis.

    • Wat zegt dit gedicht jou?
    • Wat zegt dit gedicht over jou?

    Zoveel soorten van verdriet
    ik noem ze niet.
    Maar één, het afstand doen en scheiden.
    En niet het snijden doet zo’n pijn,
    maar het afgesneden zijn.

    Nog is het mooi, ’t geraamte van een blad,
    vlinderlicht rustend op de aarde,
    alleen nog maar zijn wezen waard.

    Maar tussen de aderen van het lijden
    niets meer om u mee te verblijden:
    mazen van uw afwezigheid
    bijeengehouden door wat pijn
    en groter wordend met de tijd.
    Arm en beschaamd zo arm te zijn.

    M. Vasalis
    1909-1998
    Dichters en psychiater

    Lezen

    Verlaat Verdriet )Ver)Werkboek
    Tips voor mensen in je omgeving (Hoofdstuk 18).

    Kijken

    Video: Rouw kent geen tijd
    Recent verlies 
    Jong ouderverlies