• | | | |

    Maxine Harris: De taal van het verlies

    DoorTitia Liese

    Een verlies voor altijd

    Recent stond ik stil met een Verlaat Verdriet-er bij tekst uit het bekende boek van Maxine Harris: Een verlies voor altijd. De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder.
    Indertijd, toen ik het boek las, voelde ik de erkenning van de impact van het vroege verlies van een ouder in mijn hele lijf. Graag deel ik deze tekst op deze plaats met je.

    De taal van het verlies

    Probeert u zich eens voor te stellen dat u samen met alle mensen die u kent in één grote ruimte staat. Om u heen staan niet alleen uw familieleden, vrienden en bekenden. Maar ook al die mensen die ervoor zorgen dat uw leven soepeltjes draait. Zoals uw tandarts. De postbode. De man uit de garage die uw auto altijd repareert. Kortom, iedereen met wie u ook maar iets te maken hebt.

    Stelt u zich voor dat van al die mensen de helft in één klap dood neervalt en voor altijd verdwijnt. U bent zo overdonderd door de enormiteit van het verlies dat de ware betekenis nauwelijks tot u doordringt. In uw paniek richt u zich op een onbelangrijk detail, zoals wie u morgen naar school zal brengen, terwijl u volkomen voorbijgaat aan het feit dat uw zoon en uw beste vriend dood naast u liggen.

    Verbijstering en eenzaamheid

    Stelt u zich nu eens voor dat u samen met twee vrienden een trektocht maakt door een onbekend bergachtig terrein. Naast u loopt een ervaren klimmer als gids. Iemand die de bergen goed kent. En, minstens even belangrijk, iemand die weet wat het betekent om aan zo’n avontuur te beginnen. U bent zenuwachtig, maar vindt het tegelijkertijd fantastisch. Uw vrienden en u voelen zich veilig. Want de gids is op de hoogte van alle technische aspecten van de onderneming. Hij beseft terdege wat zo’n tocht voor ieder van u betekent. U bent bezig een bocht om te gaan op een bijzonder, lastig stuk van de berg en plotseling verdwijnt de gids. Dan kijkt U uw vrienden aan. Maar er is niemand om u te helpen op dit uiterst lastige traject. U wordt overweldigd door een gevoel van complete verbijstering en eenzaamheid. 

    Helen door schrijven

    • Herken je wat Maxine Harris in deze twee alinea’s beschrijft?
    • Wat doet het lezen van deze alinea’s met jou?
    • Welke gevoelens roept het lezen van deze alinea’s op bij jou?
    • Welke van de beide alinea’s spreekt jou het meeste aan?
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het minste aanspreekt.
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het meeste aanspreekt.

    Lees meer

    Boeken van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw

  • | |

    Een nachtelijke ervaring met adrenaline

    DoorTitia Liese

    Vorige week plaatste ik een bericht op de besloten Verlaat Verdriet-Facebook groep. Sinds dat bericht over adrenaline heb ik een aantal reacties gekregen van Verlaat Verdriet-ers die precies herkennen wat ik beschrijf. Het bericht stond tot nu toe alleen op de besloten groep. Gezien de reacties die ik krijg plaats ik het bericht nu ruimer. Dus in mijn blog, en in mijn open Verlaat Verdriet FB-sites. Mogelijk brengt mijn ervaring ook jou iets waarmee je weer verder kunt.  

    Ervaring

    Graag wil ik een ervaring delen die ik vorige week had. Ik probeer altijd nog beter, nog preciezer te begrijpen waar Verlaat Verdriet en verlate rouw over gaan. En daar nog preciezer passende woorden voor te vinden. 

    Adrenaline

    Vorige week in de nacht had ik een stevige aanvaring met iemand in mijn buurt. Op zich was de aanleiding helemaal niet zo groot, maar wat er gebeurde viel bij mij helemaal verkeerd. Ik was woedend. In slaap vallen lukte niet (meer). Erger nog: slapen lukte helemaal niet meer. Stik – ik zit vol met adrenaline, bedacht ik.

    Niet slapen

    Ik lig wel vaker wakker ’s nachts. Maar omdat ik over het algemeen niet vroeg op m’n werk hoef te zijn vind ik een nachtje met weinig of geen slaap meestal niet zo erg.
    Eerste realisatie in die nacht: als er zoveel adrenaline/cortisol in mijn lijf zit (aangenomen dat dat het was!) vind ik het wel heel erg onaangenaam om de slaap niet te kunnen vatten (wat het natuurlijk nog moeilijker maakt om in slaap te vallen). Er zit dus kennelijk een verschil in niet slapen en niet slapen, bedacht ik. 

    De volgende dag

    De volgende dag gebeurde het volgende. Ik kreeg mezelf niet in beweging de volgende ochtend. Logisch, als je niet hebt geslapen, bedacht ik. Toen ik eindelijk rond 10 uur m’n bed uitkwam kon ik nog niks. Ik liep als een zombie door m’n huis. Begon hier aan. Begon daar aan. Maar liet het steeds weer vallen. Ik zat voornamelijk in de kamer, liep wat rondjes door m’n huis, en deed verder weinig tot niks. Uren lang. In de loop van de dag voelde ik wat beweging in me komen. Ik kan toch gewoon een wasje doen? M’n wasje ophangen? Een boodschap doen? Eten koken? Dat lukte wel.

    Zichtbaar

    Maar andere dingen die op mijn agenda stonden bleven liggen. Bellen. Mensen spreken. Afspraken maken. Het lukte me niet die te doen. Dat ik niet kan uitreiken als ik me zo gevangen voel in mijn lijf: daarvan was ik me al sinds lang bewust. Maar ineens realiseerde ik me: wat ik niet kan in zo’n geval is iets doen waarmee ik zichtbaar word. 
  • | | |

    Herinnering aan gevoelens van totale eenzaamheid

    DoorTitia Liese

    Totale eenzaamheid

    ‘Ik ga om half negen even weg’ zegt Chris zojuist tegen me terwijl we ons sportrondje op de hometrainer doen. ‘Mijn kleindochter gaat zo dadelijk op schoolreis. Ik ga haar uitzwaaien.’  Al fietsend bekruipt mij een herinnering die ik lang bewust in me heb gedragen. Ik zal een jaar of tien zijn geweest. Kwam terug van schoolreis. De bus stond voor m’n school. We stapten uit. Ik keek rond. Alle kinderen werden opgehaald door hun ouders. Maar ik niet. Ik stond alleen. Tussen al die kinderen. En al die ouders die hun kinderen op kwamen halen. Er zat niets anders op. Ik moest naar huis lopen. Alleen. Natuurlijk kende ik de weg. Die liep ik elke dag, samen met m’n vriendinnetjes.

    Ik voel weer de herinnering aan toen. De eenzaamste weg die ik ooit had afgelegd. Thuisgekomen hoorde ik de stem van ‘mijn stiefmoeder’ uit de woonkamer. ‘Je zult wel smerig zijn geworden vandaag.’ Dat was het. Daar, op die dag, begon de eerste bewuste scheiding tussen mij en de wereld om me heen. Vanaf die dag wist ik ‘Ik moet het alleen doen. Er is niemand voor mij.’

    Herinnering aan eenzaamheid

    Ken jij uit uit jouw jeugd een zelfde soort herinnering? Een eerste bewuste herinnering aan deze totale eenzaamheid? ‘Ik moet het alleen doen. Er is niemand voor mij.’

    Gat in je ziel

    Lees meer over Verlaat Verdriet-thema’s in Gat in je ziel.

     

  • | | | |

    Teruggaan om verder te kunnen verandert je leven

    DoorTitia Liese

    Verandering

    ‘De verandering die er nu is kon denk ik ontstaan doordat ik beter mijn eigen verlangens kan vervullen. En als ik het zelf niet kan vraag ik het aan iemand die het wel voor me kan doen. Dus het kan echt veranderen. Als je er maar achter bent wat je wilt veranderen.’

    Herkennen en erkennen

    ‘Hoe is het mogelijk dat jij zo precies weet hoe ik me van binnen voel.’ Ik krijg een mailtje van een Verlaat Verdriet-er die mijn boek Teruggaan om verder te kunnen heeft gelezen. ‘Ik heb het in één ruk uitgelezen. Dit gaat echt helemaal over mij. Ik heb mijn vader verloren op mijn vijfde. Jij beschrijft precies wat er met mij aan de hand is.’

    Ervarings-gebaseeerd

    Zelf verloor ik op mijn achtste mijn moeder. Mijn leven was een grote zoektocht. Eerst: wat is er toch met mij aam de hand? Later: wat is er toch met jong ouderverlies aan de hand? Nog later: wat gaat over mijzelf? Wat gaat over andere volwassenen die, net als ik, in hun jeugd hun ouder(s) verloren? Een nieuwe zoektocht ontvouwde zich: mijn onderzoek naar de gevolgen van jong ouderverlies in de volwassenheid. Niet vanuit theorie/wetenschap, maar vanuit kennis. Kennis uit ervaring. Uit mijn eigen ervaringen. Uit de ervaringen van de honderden Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de loop van vele jaren heb gewerkt. Die ik heb ontmoet. Gesproken. Die me belden. Schreven. Kennis uit ervaring die Verlaat Verdriet-ers stuk voor stuk hebben, maar die bij veel Verlaat Verdriet-ers nog onbewust aanwezig is. Wat die Verlaat Verdriet-ers kunnen gebruiken is een boek. Een boek waarvan ook zij kunnen zeggen: ‘Hoe is het mogelijk dat je zo precies kunt weten hoe ik me van binnen voel.’

    Teruggaan om verder te kunnen

    Dat is wat Teruggaan om verder te kunnen ook voor jou kan betekenen. ‘Ik hoorde mensen voorheen tegen me zeggen: ga door met je leven. Kijk niet teveel achterom. Sluit het af. Kijk naar de toekomst. Maar ik moest terug. Teruggaan naar mijn verdriet. Teruggaan om verder te kunnen.’

    Citaten

    Citaten uit Teruggaan om verder te kunnen

    ‘De verandering die er nu is kon denk ik ontstaan doordat ik beter mijn eigen verlangens kan vervullen. En als ik het zelf niet kan vraag ik het aan iemand die het wel voor me kan doen. dus het kan echt veranderen. Als je er maar achter bent wat je wilt veranderen.’

    ‘Ik hoorde mensen voorheen tegen me zeggen: ga door met je leven. Kijk niet teveel achterom. Sluit het af. Kijk naar de toekomst. Maar ik moest terug. Teruggaan naar mijn verdriet. Teruggaan om verder te kunnen.’

    Bestellen

    Teruggaan om verder te kunnen