• | |

    Het is nooit te laat voor verlate rouw

    DoorTitia Liese

    ‘Ik was 6 jaar toen mijn moeder overleed, ik ben nu 77. Ik heb er mijn hele leven naar verlangd dat er ergens iemand zou zijn die zou begrijpen wat het verlies van mijn moeder voor mij heeft betekend. Nu lees ik iets over u in het nieuwe PLUS-Magazine van juni 2024. Wat ben ik blij dat u bestaat. Wat ben ik blij dat er een woord voor bestaat. Verlaat Verdriet.’

    Afgelopen maandag was ik onderweg in de trein voor een lange reis naar het zuiden. Er kwam een tekst in me op over leeftijd. Over bestaande, hardnekkige ideeën over leeftijd als je ouder wordt. De tekst had ik al snel geschreven. Maar het begin lukte me maar niet. Tot ik vanochtend een Verlaat Verdriet-ster aan de telefoon had. De 77-jarige Verlaat Verdriet-ster die me vertelde dat ze een leven lang elke dag haar moeder had gemist. Dat ze een moeilijk leven had gehad. Dat ze altijd heeft verlangd naar iemand die zou kunnen begrijpen wat ze zegt. Die eindelijk in PLUS-Magazine leest over jong ouderverlies. Over Verlaat Verdriet.

    Een leven te winnen

    Zelf was ik 40+ toen de onderwijsbaan die ik ruim tien jaar had ophield te bestaan. Veertig plus. Geen baan meer. En geen idee wat ik wilde met mijn leven. Wat ik kon. Welk doel ik had. Ik had zoveel goed te maken in mijn leven. Te herstellen. Daarna zoveel in te halen. Angsten te overwinnen. Twijfels aan mijzelf te overwinnen. Altijd moe. Mist in m’n hoofd. Altijd pijn in m’n lijf. Alcohol afhankelijk. Altijd het gevoel dat er zoveel meer in mij zat dan eruit kwam. Ik had een leven te winnen.

    Ik kreeg een uitkering. Schaamte, vermengd met blijdschap. Afhankelijk van een uitkering. Maar eindelijk tijd en de ruimte om met mezelf aan de slag te gaan. Stap na stap werkte ik aan mijzelf. Overwon mijn angsten. De twijfels aan mijzelf (ahum – behalve soms). Ging drie keer door een traject met borstkanker. Ik stopte met de alcohol. Met roken. Ging stap na stap mijn lijf, dat zo op slot had gezeten, activeren. Eerst door trouw wekelijks yogalessen te volgen. Later met vrijwel dagelijks een rondje sporten. Ik overwon mijzelf. (nog hoor ik mijn vader lang geleden zeggen, vrij naar Spreuken 13.32: ‘Wie zichzelf overwint, is sterker dan hij die een stad inneemt.’) Ik gaf hem gelijk. Wie zichzelf overwint …….  Mijn leven veranderde. Ikzelf veranderde. Werd 50 jaar. Zestig jaar. Zeventig jaar.

    Het is nooit te laat voor verlate rouw

    Waarmee ik maar wil zeggen, zeker aan alle 50+ Verlaat Verdriet-ers: laat je niet verleiden tot negatieve oordelen over leeftijd. Hou op met denken dat alle pijntjes van nu ‘de leeftijd’ zijn. Stop met die negatieve oordelen jezelf een oud wijf te vinden. Een ouwe uitgerangeerde man. Niet morgen, maar nu. Na jaren van stilstand waarin je er niet in slaagde je potentie waar te maken. Waarin je altijd het gevoel had beneden je maat te functioneren. Je jezelf klein en onopvallend hield uit angst je teveel te manifesteren, en vervolgens afgewezen te worden. Van jaren niet het gevoel gehad te hebben ertoe te doen. Of waarin je er in slaagde je potentie waar te maken ten koste van je gezondheid. Letterlijk met pijn en moeite. In beide gevallen nooit van je leven te kunnen genieten. Het is nooit te laat voor verlate rouw.

    Een boom planten

    De beste tijd om een boom te planten is twintig jaar geleden. De tweede beste tijd is nu (Chinees spreekwoord).

    Lezen

    PLUS Magazine juni 2024

    Citaat

    Het citaat van het 6-jarige meisje dat haar moeder verloor is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster.

  • | |

    Iets van meer kanten kunnen bekijken

    DoorTitia Liese

    Er is een eigenschap van Verlaat Verdriet-ers die vaak ongezien blijft, en onbesproken. Maar die er wel is. Die ik ook graag met je wil delen. Die je mogelijk herkent. De eigenschap die ik bedoel is de eigenschap de dingen van meer dan één kant te kunnen bekijken. Meerdere perspectieven tegelijk te kunnen zien.
    Wat ik hiermee bedoel is het volgende. Er doet zich een situatie voor. Er gebeurt iets. Je ziet wat er gebeurt. Wat er gebeurt kun je bezien vanuit één perspectief. Je ziet wat je ziet. Iets is zwart. Of iets is wit. Je hebt een oordeel over wit. Of je hebt een oordeel over zwart.

    Van meer kanten bekijken

    Verlaat Verdriet-ers die het ingrijpende, onomkeerbare levens-veranderende verlies van hun ouder hebben meegemaakt, hebben ervaren dat niets meer vanzelfsprekend was. Niets was meer zoals het was voordat je ouder overleed. Wat voor het overlijden van je ouder gewoon was, was dat na het overlijden van je ouder niet meer. Wat voor het overlijden van je ouder waar was, werd na het overlijden van je ouder een andere waarheid. En wat voor het overlijden van je ouder waarde had, kreeg na het overlijden van je ouder een ander soort waarde. Jij paste je aan aan een leven dat niet meer bij jou paste.

    Context

    Dat heeft je al vroeg geleerd dat niet alles is zoals het lijkt te zijn. Dat alles wat je ziet een oorzaak heeft. Een oorzaak die je niet ziet, maar die er wel is. Dat alles wat je ziet een context heeft. Dat waarheid niet eendimensionaal is, maar dat waarheid meerdimensionaal is. Je weet uit ervaring dat er meer aan de hand is. Er zijn verbanden. Voors. Tegens.

    Een bijzondere eigenschap

    Iets van meer kanten tegelijk kunnen bekijken is een bijzondere eigenschap. Een eigenschap die jou de gelegenheid geeft meer te begrijpen van de ander. Met een soort van mildheid naar de ander te kijken. Meer rekening te houden met de ander.

    • Herken je deze eigenschap in jezelf?
    • Kun jij een situatie beschrijven waarin deze eigenschap zich bij jou heeft aangediend?
    • Wat heeft deze eigenschap jou gebracht?
    • Wat betekende deze situatie voor jouw aanpassingsvermogen?
    • Hoe heb jij voor jezelf kunnen zorgen in deze situatie?

    Extra vragen

    • Beschouw je deze eigenschap voor jezelf als positief?
    • Beschouw je deze eigenschap voor jezelf als negatief?
    • Wat brengt dit inzicht jou?
  • | | | |

    Verlaat Verdriet en de ouder van je voorkeur

    DoorTitia Liese

    ‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

    Al een paar weken is het actief in mijn brein aanwezig. Ik wil een blog schrijven over vaderskind/moederskind. Een blog speciaal voor Verlaat Verdriet-ers, omdat ik denk dat het een eye-opener kan zijn voor Verlaat Verdriet-ers. De gedachten zijn er. Genoeg. De woorden zijn er. Genoeg. Maar de vorm wil me maar niet lukken. Zelden heb ik zoveel A4-tjes volgeschreven over een onderwerp dat ik met jullie wil delen.
    Een verlaat rouwproces is ook, en misschien wel vooral, een proces van onderzoek. Waar vind ik kennis? Inzicht? Waar vind ik kunde? Wat betekent dat voor mij? Ik leg je dus iets voor om te onderzoeken. Ik verkondig geen waarheid.

    Voorkeur

    Vorige week ontving ik bovenstaand bericht van een Verlaat Verdriet-ster. Deze Verlaat Verdriet-ster, nu rond de veertig, verloor haar vader voor haar tiende jaar. In dit bericht staat precies wat ik bedoel met de ouder van jouw voorkeur. ‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

    De ouder van jouw voorkeur

    Door mijn jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers ben ik het gaan zien. Gaan onderscheiden. De ouder van je voorkeur. Vaderskind. Moederskind. Een instinctieve keuze van een kind. Een keuze die niet te maken heeft met de tijd die je, wel of niet, hebt gehad om je te hechten aan je ouder. Een instinctieve keuze vanaf je geboorte voor een ouder aan wie je als kind je basisgevoel van geborgenheid ontleent. Van veiligheid. Van continuïteit en vertrouwen. Aan je vader als je een vaderskind was. Aan je moeder als je een moederskind was. De ouder van jouw voorkeur.

    Geborgenheid

    Op het moment dat de ouder van jouw voorkeur overlijdt is de ouder er niet meer aan wie jij je gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen ontleende. Je overgebleven ouder kan jou niet het gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen bieden van dezelfde kwaliteit als je overleden ouder jou bood. En dat op het moment dat je, als gevolg van de dood van de ouder van jouw voorkeur, juist extra behoefte hebt aan geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen.

    Jij en je overgebleven ouder

    Jouw overgebleven ouder kan jou dat niet geven. Niet omdat die ouder geen liefhebbende, zorgende ouder zou zijn, maar omdat je overgebleven ouder niet kan voorzien in dat basisgevoel van geborgenheid. Van veiligheid, continuïteit en vertrouwen. Er mist iets in de aansluiting tussen jullie. Jij wilt iets. Hebt iets nodig. Er is een tekort in je ontstaan. Je overgebleven ouder begrijpt niet wat je wilt. Jij kunt niet onder woorden brengen wat je nodig hebt.

    Kloof

    Iets schuurt. Er ontstaat verwijdering tussen jullie beiden. In de loop van de jaren zijn jullie geen van beiden in staat die verwijdering te overbruggen. De kloof wordt groter. En groter. Er ontstaan gevoelens van tekortkomen. Van tekortschieten. Er komen verwijten. Over en weer. Al dan niet uitgesproken naar elkaar. Ieder op haar/zijn eigen eilandje. ‘Het zit in het karakter van mijn moeder. Ze is nu eenmaal zo.’ ‘Het zit in het karakter van mijn vader. Hij is nu eenmaal zo.’ ‘Hij/zij kan het niet (wat niet?).’  ‘Het zit in mijn karakter.’ ‘Ik doe iets niet goed.’
    Je kunt elkaar niet meer bereiken.

    Om te onderzoeken

    • Was ik een moederkind?
    • Was ik een vaderskind?
    • Overleed de ouder van mijn voorkeur?
    • Wat betekent dat voor mij?
    • Wat betekent dat voor mijn overgebleven ouder?
    • Op welke manier kan dit inzicht mijn relatie met mijn overgebleven ouder veranderen?
    • Wat moet ik daarvoor doen?
    • Wat kan ik daarin doen?

    Verlaat Verdriet-ers en therapeuten

    Zijn jouw ogen geopend? Ben je in therapie? Deel dit inzicht vooral met je therapeut! Past dit inzicht bij jou en jouw verlate rouw? Durf je het niet aan dit te delen met je therapeut? Onderzoek dan bij jezelf hoe het bij jou zit met erkennen. In dat geval kan erkennen je veel brengen. Mogelijk durf je het dan wel aan om meer te delen met je therapeut. Ben je nog onzeker? Lees dan nog eens Teruggaan om verder te kunnen. Verwijs je therapeut naar www.verlaatverdriet.nu  of bekijk de video’s op YouTube: Rouw kent geen tijd.

    Lees ook

    Verlaat Verdriet, vaderskind, moederskind

    Informatie over verlaat verdriet en verlate rouw

    Toestemming citaat

    Bovenstaand citaat is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster die mij haar bericht toestuurde.

  • | | | |

    Verlaat Verdriet en de ouder van je voorkeur

    DoorTitia Liese

    ‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

    Al een paar weken is het actief in mijn brein aanwezig. Ik wil een blog schrijven over vaderskind/moederskind. Een blog speciaal voor Verlaat Verdriet-ers, omdat ik denk dat het een eye-opener kan zijn voor Verlaat Verdriet-ers. De gedachten zijn er. Genoeg. De woorden zijn er. Genoeg. Maar de vorm wil me maar niet lukken. Zelden heb ik zoveel A4-tjes volgeschreven over een onderwerp dat ik met jullie wil delen.
    Een verlaat rouwproces is ook, en misschien wel vooral, een proces van onderzoek. Waar vind ik kennis? Inzicht? Waar vind ik kunde? Wat betekent dat voor mij? Ik leg je dus iets voor om te onderzoeken. Ik verkondig geen waarheid.

    Voorkeur

    Vorige week ontving ik bovenstaand bericht van een Verlaat Verdriet-ster. Deze Verlaat Verdriet-ster, nu rond de veertig, verloor haar vader voor haar tiende jaar. In dit bericht staat precies wat ik bedoel met de ouder van jouw voorkeur. ‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

    De ouder van jouw voorkeur

    Door mijn jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers ben ik het gaan zien. Gaan onderscheiden. De ouder van je voorkeur. Vaderskind. Moederskind. Een instinctieve keuze van een kind. Een keuze die niet te maken heeft met de tijd die je, wel of niet, hebt gehad om je te hechten aan je ouder. Een instinctieve keuze vanaf je geboorte voor een ouder aan wie je als kind je basisgevoel van geborgenheid ontleent. Van veiligheid. Van continuïteit en vertrouwen. Aan je vader als je een vaderskind was. Aan je moeder als je een moederskind was. De ouder van jouw voorkeur.

    Geborgenheid

    Op het moment dat de ouder van jouw voorkeur overlijdt is de ouder er niet meer aan wie jij je gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen ontleende. Je overgebleven ouder kan jou niet het gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen bieden van dezelfde kwaliteit als je overleden ouder jou bood. En dat op het moment dat je, als gevolg van de dood van de ouder van jouw voorkeur, juist extra behoefte hebt aan geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen.

    Jij en je overgebleven ouder

    Jouw overgebleven ouder kan jou dat niet geven. Niet omdat die ouder geen liefhebbende, zorgende ouder zou zijn, maar omdat je overgebleven ouder niet kan voorzien in dat basisgevoel van geborgenheid. Van veiligheid, continuïteit en vertrouwen. Er mist iets in de aansluiting tussen jullie. Jij wilt iets. Hebt iets nodig. Er is een tekort in je ontstaan. Je overgebleven ouder begrijpt niet wat je wilt. Jij kunt niet onder woorden brengen wat je nodig hebt.

    Kloof

    Iets schuurt. Er ontstaat verwijdering tussen jullie beiden. In de loop van de jaren zijn jullie geen van beiden in staat die verwijdering te overbruggen. De kloof wordt groter. En groter. Er ontstaan gevoelens van tekortkomen. Van tekortschieten. Er komen verwijten. Over en weer. Al dan niet uitgesproken naar elkaar. Ieder op haar/zijn eigen eilandje. ‘Het zit in het karakter van mijn moeder. Ze is nu eenmaal zo.’ ‘Het zit in het karakter van mijn vader. Hij is nu eenmaal zo.’ ‘Hij/zij kan het niet (wat niet?).’  ‘Het zit in mijn karakter.’ ‘Ik doe iets niet goed.’
    Je kunt elkaar niet meer bereiken.

    Om te onderzoeken

    • Was ik een moederkind?
    • Was ik een vaderskind?
    • Overleed de ouder van mijn voorkeur?
    • Wat betekent dat voor mij?
    • Wat betekent dat voor mijn overgebleven ouder?
    • Op welke manier kan dit inzicht mijn relatie met mijn overgebleven ouder veranderen?
    • Wat moet ik daarvoor doen?
    • Wat kan ik daarin doen?

    Verlaat Verdriet-ers en therapeuten

    Zijn jouw ogen geopend? Ben je in therapie? Deel dit inzicht vooral met je therapeut! Past dit inzicht bij jou en jouw verlate rouw? Durf je het niet aan dit te delen met je therapeut? Onderzoek dan bij jezelf hoe het bij jou zit met erkennen. In dat geval kan erkennen je veel brengen. Mogelijk durf je het dan wel aan om meer te delen met je therapeut. Ben je nog onzeker? Lees dan nog eens Teruggaan om verder te kunnen. Verwijs je therapeut naar www.verlaatverdriet.nu  of bekijk de video’s op YouTube: Rouw kent geen tijd.

    Lees ook

    Verlaat Verdriet, vaderskind, moederskind

    Informatie over verlaat verdriet en verlate rouw

    Toestemming citaat

    Bovenstaand citaat is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster die mij haar bericht toestuurde.