• |

    Gebonden & verbonden

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers hebben in veel gevallen wel geconstateerd dat de overgebleven ouder voor een deel met de overleden ouder mee is gestorven.‘Mijn vader/mijn moeder leefde als een geamputeerd mens verder’.

    Dat ze zelf ook voor een deel met de ouder zijn mee gestorven, realiseren ze zich vaak veel minder goed. Ook een deel van hun Zelf raakten ze in veel gevallen kwijt – ook wel zielsverlies genoemd. Ze raakten afgescheiden – niet alleen van hun ouder, maar ook van zichzelf.

    In plaats van verbonden te zijn met hun ouder via vanzelfsprekendheid, zorg en liefde raakten ze gebonden aan de ouder via gevoelens van pijn, verdriet en boosheid, die ze zo ver mogelijk weg stopten. In veel gevallen raakten ze gebonden aan de ouder via angst: als ik maar niet erfelijk ben belast.

    Hoe verder de ouder in de loop van hun leven uit hun leven verdween, hoe kleiner de verbondenheid werd, en hoe groter – in veel gevallen – de gebondenheid werd. Zeker in gevallen waarin sprake zou kunnen zijn van erfelijke belasting – bijvoorbeeld voor depressie of voor suïcide-gevoelens. Angst kwam in de plaats van liefde. Via de angst raakten ze gebonden aan hun ouder, in plaats van via liefde verbonden te zijn.

    Als deze angst zich voordoet bij jou, onderzoek dan eens je bereidheid om deze angst onder ogen te zien. Onderzoek ook je bereidheid om je opnieuw – in liefde – aan je overleden ouder te verbinden. Het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek (hoofdstuk 7: Je overleden ouder en Hoofdstuk 8 Je overleden ouder en jij) ondersteunt je in deze zoektocht.

  • |

    Herinneren. Herdenken. Eren.

    DoorTitia Liese

    In mijn blog van 5 januari 2013 Herinnering & bedding schreef ik over het maken en/of samenstellen van een Herinneringsboek. In deze blog van 8 januari 2013 kom ik daar nog graag even op terug. Want ook bij – over liever gezegd voorafgaand aan – het maken van een herinneringsboek kun je de nodige complicaties tegenkomen.

    Herinneren. Wat is dat? Wat doe je met her-inneren?
    Wat je onder meer doet met her-inneren is het her (opnieuw) inneren (te binnen brengen) van iets wat in een ver of een nabij verleden plaats heeft gevonden. Herinneren is weer te binnen brengen.Terugbrengen in je bewustzijn. Terughalen. Thuisbrengen. Denken aan. Te binnen schieten.

    Herinneren

    Hoe maak je een herinneringsboek aan je overleden ouder als je geen – of zo goed als geen – eigen herinneringen hebt? Als je eigenlijk geen beeld hebt van je overleden ouder – ook geen innerlijk beeld?
    Dan zul je op zoek moeten gaan naar mensen die je overleden ouder hebben gekend en die wel herinneringen hebben aan haar/hem. Je zult de herinneringen van andere mensen op moeten zoeken en je eigen maken. De herinneringen die zij met je kunnen delen deel van jou laten worden. Op zoek gaan naar mogelijk documentatiemateriaal dat er nog van je overleden ouder is. Foto’s. Films. Video’s. Cassettebandjes. Of het handschrift van je overleden ouder in een poëzie-album.

    Maar wat als je bang bent je eigen herinneringen – jouw eigen band met je overleden ouder – te verliezen? Bijvoorbeeld omdat de herinneringen van de mensen die hun herinneringen met jou delen duidelijk maken dat jouw eigen herinneringen niet kunnen kloppen? Raak je dan je – zorgvuldig – bewaarde band met je overleden ouder kwijt? Verdwijnt je lang geleden overleden ouder dan voorgoed uit je leven?

    Herdenken

    Een herinneringsboek kan ook de vorm krijgen van een herdenkingsboek. Een boek om je ouder te gedenken. Om te vieren dat juist jij de dochter/de zoon bent van juist die ene vrouw/die ene man. Een boek, waarin je herinneringen die je zelf aan je ouder hebt, verzamelt en bundelt tot een geheel. Een boek ook, dat een aanzet kan geven tot een vorm – en ritueel zo je wilt – om jaarlijks je ouder te gedenken. Bijvoorbeeld op haar/zijn geboortedag.

    Eren

    Een herinnerings- of herdenkingsboek is ook een manier om je overleden ouder te eren. Dat kan complicaties met zich meebrengen. Want hoe eer je iemand die ver uit je leven is verdwenen? Die eigenlijk alleen nog maar de spreekwoordelijke foto op de spreekwoordelijke schoorsteen is? Hoe eer je iemand die je nauwelijks hebt gekend? Hoe eer je iemand die overleed in je puberteit en aan wie je nauwelijks goed te noemen herinneringen hebt? Hoe eer je een ouder die zelf een einde maakte aan haar/zijn leven? Op wie je eigenlijk nog altijd boos bent omdat haar/zijn vroege – zelfgekozen – dood jouw leven zo zwaar en moeilijk heeft gemaakt? Van wier/wiens dood je nog dagelijks de nadelige invloeden ervaart, ook al ben je inmiddels al lang volwassen en wellicht allang ouder dan je ouder ooit geworden is? Hoe eer je iemand voor wie je diep van binnen geen respect op kunt brengen?

    Vorige week kreeg ik een e-mail van iemand die aan het werk was gegaan met een herinneringsboek aan haar vader. Haar vader overleed door zelfdoding, toen ze amper drie jaar was. Het boek is klaar. Ik heb het verstuurd. Als het goed is, komt het binnen een week terug. Ik ben zo benieuwd. Eigenlijk geloof ik dat het meer een boek is geworden over mijzelf, dan over mijn vader. En kleine week later krijg ik opnieuw een e-mail: Het boek is terug. Het is prachtig geworden. En weet je: het gaat eigenlijk helemaal over mij. Ik ben zo trots!

  • |

    Herinnering & bedding

    DoorTitia Liese

    Op het moment dat een ouder overlijdt, verandert de wereld van het kind voorgoed. Niet alleen is de ouder lijfelijk definitief afwezig, ook de infrastructuur van het gezin verandert voorgoed. De dood van de ouder veroorzaakt een ruptuur, zowel in de binnenwereld van het kind als in de buitenwereld. Het kind valt als het ware uit zichzelf. Het leven van aanpassen en er het beste van proberen te maken (of juist in verzet gaan) heeft een aanvang genomen. Overleven. Flink zijn. Tanden op elkaar. Doorgaan. Ik red me wel. Ik doe het wel alleen. Ik heb niemand nodig.

    Het gevoel van afgescheiden zijn, van anders te zijn dan anderen gaat deel uit maken van de wereld van het kind en groeit mee naar volwassenheid. De afstand met de overleden ouder wordt groter en groter. Het gemis wordt een diffuus gevoel, waarvan de oorsprong zich niet meer gemakkelijk laat duiden.

    In mijn werk inspireer ik graag mensen een herinneringsboek aan de overleden ouder te maken.
    Het maken van een herinneringsboek – of een herinneringsdocument, zo je wilt – is een concrete manier van (ver)werken met een sterk helend vermogen. Het vraagt tijd, aandacht, geduld, doorzettingsvermogen, toewijding en liefde om zo’n proces te volbrengen.
    Weet dan dat het mooie en wonderbaarlijke van dit proces is, dat je al deze tijd, al deze aandacht, al dit doorzettingsvermogen, al deze toewijding en al deze liefde ook aan jezelf besteedt. Dan begrijp je de waarde van het maken van een herinneringsboek.

    Een herinneringsboek is het tastbare resultaat van je inspanningen, de geheelde verbinding met je vroeg overleden ouder verschaft je leven een nieuwe bedding.

    Concept-herinneringsboeken kun je gratis downloaden Herinneringsboeken

  • |

    Puberteit-pijn

    DoorTitia Liese

    Regelmatig spreek ik in mijn praktijk Verlaat Verdriet-ers die moeilijkheden ondervinden met hun puber-kinderen. Natuurlijk: voor veel meer ouders dan voor Verlaat Verdriet-ers alleen is de puberteit waar hun kinderen doorheen gaan een even spannende als moeilijke als boeiende tijd.
    Toch spelen bij Verlaat Verdriet-ouders thema’s die het grote losmaak-loslaat-opnieuw verbinden-proces van hun kinderen extra moeilijk kunnen maken.

    Het kan jou als ouder – en daarmee je kinderen – helpen als jij je bewust wordt van de Verlaat Verdriet-thema’s die bij jou spelen. Je begrijpt jezelf en je eigen gedragingen beter en kunt daar verantwoordelijkheid voor nemen. Daardoor kun je je houding tegenover je kinderen veranderen. Jouw Verlaat Verdriet-bagage weegt dan minder zwaar in het proces waar je kinderen doorheen gaan.

    Kernthema’s

    Verliesangst

    Het overgrote deel van de Verlaat Verdriet-ers was, voor de ouder overleed, gewoon en in de meeste gevallen veilig gehecht. Wat Verlaat Verdriet-ers meestal niet hebben geleerd is zich veilig los te maken. De ruptuur van het onomkeerbare verlies van de ouder, de onveiligheid die daar het gevolg van was en de stapeling aan vervolgverliezen en vervolgtransities hebben het vertrouwen van kind van toen diep beschadigd. Verlaat Verdriet-ers hebben zich, in veel gevallen, niet op een veilige manier leren losmaken. Met als gevolg dat veel Verlaat Verdriet-ers een diepe angst voelen voor loslaten. Hoe moet je er op vertrouwen dat een losmaak-proces goed komt, als je als kind hebt meegemaakt dat het helemaal niet goed kwam? Het puberteits-proces van je eigen kind kan een Verlaat Verdriet-er dan ook grote en diepe angst aanjagen. Verliesangst.

    Je eigen puberteit

    In veel gevallen hebben Verlaat Verdriet-ers zelf geen gezond en positief identiteitsvormend puberteitsproces mee gemaakt. Ook op deze manier zijn veel Verlaat Verdriet-ers een belangrijk losmaak-loslaat-opnieuw verbinden-proces misgelopen. Voor veel Verlaat Verdriet-ers is hun eigen puberteit een extra eenzaam gebeuren geweest. Geen vertrouwde gezinscultuur meer waar je je veilig van los kon maken. Geen ouder(s) meer met wie je uit kon knokken wie je was en wie je zou gaan worden. Geen plaats meer waar je onvoorwaardelijk aanwezig kon zijn. Voor Verlaat Verdriet-ers die zelf geen goede en gezonde ervaring hebben opgedaan met hun eigen puberteit kan het daarom ingewikkeld en extra zwaar zijn een puber door haar/zijn puberteit te loodsen.

    (Zelf)vertrouwen

    Veel Verlaat Verdriet-ers worden gehinderd door een basaal gebrek aan zelfvertrouwen. In een konfliktrijke tijd met puberende kinderen kan dit basale gebrek aan zelfvertrouwen gemakkelijk de kop weer opsteken.

    Zorgen

    Veel Verlaat Verdriet-ers zijn gaan zorgen voor anderen. Ook voor hun kinderen. Aan zorgen voor anderen ontlenen veel Verlaat Verdriet-ers hun gevoel van bestaansrecht. Als je kinderen bezig zijn zich los te maken uit jouw zorg, hoe zit het dan straks met jouw gevoel van bestaansrecht?

    Hulp en ondersteuning

    Als dit ook jou betreft, realiseer je dan dat je zelf (te) veel steun bent misgelopen in je jeugd en tijdens je eigen puberteit. Zoek daarom (professionele) hulp en/of ondersteuning als je het gevoel hebt vast te lopen in de relatie met je puberende kind. Je hoeft het nu niet meer alleen te doen.

    Lees verder