• | | |

    De weg van liefde: een bijzondere en verruimende weg

    DoorTitia Liese

    Gisteren, zondag 7 april 2024 kwamen wij, deelnemers aan De weg van liefde 2023, bij elkaar om een dag samen te zijn. Te delen met elkaar. Hoe kijken we terug naar die mooie, bijzondere en verruimende week in Codiponte, in oktober 2023. Wat gebeurde er toen. Hoe gaat het nu met je. Wat heeft De weg van liefde bij jou in beweging gezet.

    Een van de deelnemers aan De weg van liefde schreef voor deze samenkom-dag over haar ervaringen. Deelde haar ervaringen met ons. Met de toestemming van deze deelnemer deel ik haar woorden graag ook met jou.

    De weg van liefde 2023

    De dagen nadat ik terug was uit Italië voelde ik me sterk en trots. Ik had behoefte aan rust. Voelde verbinding, verbinding met mama. Mama is een stukje van mij. Voel onvoorwaardelijke liefde.

    In Italië vond ik de natuur inspirerend. Bijzonder om te ervaren wat het stromende water teweeg kan brengen. Zo intens, hoe ik dat kon voelen.

    Schrijven, het effect van schrijven. Voor mij een nieuwe manier om te delen en te helen. En het kan altijd. Veel momenten thuis pak ik pen en papier en geeft het verlichting. Verlichting omdat ik mijn gedachten en gevoelens verwoord.

    Voor mij was het heel bijzonder om bij het grote verdriet, de leegte in mij, te kunnen komen. Het voelde als er doorheen gaan, maar er sterker van te worden. Voor mij onvergetelijke momenten die mij sterker hebben gemaakt. Sterker doordat ik mij meer verbonden voel met mama, en een stuk geheeld.

    De maanden nadat ik terug was uit Italië voelde ik me sterk. Maar op sommige momenten juist kwetsbaar. Doordat er muren weg zijn, kwamen sommige situaties extra binnen. Maar ik heb ervaren dat ik er uiteindelijk sterker van werd.

    Ik heb in Italië allerlei emoties ervaren. Van verdriet tot lachen.
    Dit samen heeft mij een onvergetelijke week laten hebben.
    Een week met veel lieve mensen. Een week met een heerlijke Italiaanse keuken in een schitterende omgeving.

    Samenvattend het mooiste kado, dat ik me ooit heb kunnen bedenken.

    De weg van liefde

    Lees meer over De weg van liefde 

    Privacy

    In verband met de privacy worden ervaringen van deelnemers nooit gedeeld zonder toestemming, en altijd geanonimiseerd.

  • | | |

    La Chimera, film van Alice Rohrwacher

    DoorTitia Liese

    Tombaroli

    Tombaroli noemen ze zichzelf. En ze zijn er trots op. Trots op het vak van grafrover. Mannen zijn het, en een enkele vrouw. Die de armoede in hun bestaan proberen op te lossen met het openbreken, en het leegroven van Etruskische graven in de buurt van hun dorp. Grafrovers die niet alleen graven schenden, en beroven van geschenken die de doden mee hebben gekregen, maar ook de heiligheid van de eeuwige grafrust.

    La Chimera

    Donderdagochtend vroeg in de ochtend. Ik lees een recensie in de krant over La Chimena. Film van de Italiaanse cineaste Alice Rohrwacher. Ik word getroffen door de parallellen die ik zie tussen deze film en verlate rouwprocessen. Een film over heden en verleden. Over verleden en heden. Gelaagdheid. Verwikkelingen en verstrikkingen. Graven in het verleden. Dood, verlies en rouw. Tijd, plaats en cultuur. Onmiddellijk weet ik het. Deze film moet ik zien. En wel nu. Meteen. ‘Martine, La Chimera. Heb je zin, tijd en gelegenheid om vanavond mee te gaan? ‘Dat heb ik.’ appt Martine terug. ‘Ik ga met je mee.’ En daar zitten we diezelfde avond. Twee Verlaat Verdriet-ers kijken naar de meest bijzondere film die ik in jaren heb gezien.

    Graven in het verleden

    Wij, Verlaat Verdriet-ers van nu. Geboren en opgegroeid in een tijd waarin alles in het teken heeft gestaan van vooruitgang. Toekomstgericht. Zo toekomstgericht dat verleden een zwart gat lijkt te zijn. Verdacht. Zo verdacht dat je je er vooral verre van moet houden. Waar je je vooral niet mee bezig moet houden. En waar je al helemaal niet in moet gaan graven.
    Graven in het verleden. Dat is precies wat in deze film wel gebeurt door de Tombaroli, de grafrovers. Graven zonder toestemming van anderen. Verboden. Geschenken opgraven die de doden mee hebben gekregen voor hun zielenheil. Geheimen. Waardevolle kunstschatten. Symbolen uit de tijd en de cultuur van de Etrusken, voor-moeders en voor-vaders van de Tombaroli. In deze film nog altijd zichtbaar in het uiterlijk van de acteurs. Geheimen die de rovers in onze tijd, en in onze cultuur, allang niet meer kunnen doorgronden. Laat staan begrijpen.

    Overeenkomsten

    Ik zie tal van overeenkomsten met onze verlate rouwprocessen.

    • Hoe gevaarlijk is het voor je als je bent opgeroeid in een tijd ‘zonder verleden’, om je in het heden bezig te gaan houden met je verleden;
    • Waar in je leven zijn verleden en heden in elkaar verstrikt geraakt;
    • Moet je daar iets mee;
    • Wil je daar iets mee;
    • Wat betekent het om te graven in het verleden, terwijl je geen idee heb wat je dan allemaal naar boven haalt;
    • Wil je dat allemaal wel weten;
    • Mag je dat allemaal weten?

    La Chimera

    Wat mij betreft is La Chimera een film met een heel bijzondere lading. Enerzijds het kijkplezier dat deze kleurrijke Italiaanse tragikomedie de kijker biedt. Anderzijds de aanzet tot nadenken over je eigen verlate rouwproces. Dilemma’s waar je voor kunt komen te staan. Uitdagingen die je aangaat. Moed die je op moet brengen om eraan te beginnen. Discipline die je op moet brengen om door te zetten. Opluchting die je voelt als je in beweging komt. Vreugde die het je brengt als je weer bijzondere ontdekkingen hebt gedaan. Over jouw verleden. Jouw heden. En over jouw toekomst.
    Wat mij betreft: zelf wil ik deze film nog minstens tien keer zien. Om te genieten van dit schouwspel. En om alle symboliek in deze film die verwijst naar Verlaat Verdriet en verlate rouw te zien en te doorgronden.

    Chimaera: betekenis

    Wezens uit de Griekse mythologie. Monsterlijk schepsel, samengesteld uit delen van meerdere beesten. Van oorsprong afkomstig uit Anatolië. Het waarnemen van de Chimaera was een voorteken van onweer, schipbreuken en natuurrampen. Ook naar deze betekenis wordt in deze film verwezen. Je kun het zelf zien, en horen!

  • | |

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet stappen dichterbij

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet en verlate rouw

    Als Verlaat Verdriet-er weten we maar al te goed hoe verwachte, niet verwachte en onverwachte gebeurtenissen je leven ingrijpend kunnen veranderen. Je staat voor de keuze. Aanpassen. Of heroriënteren. Nieuwe besluiten nemen. Het heft weer in eigen hand nemen.

    ‘Wat gebeurt er met alle kennis en kunde van Verlaat Verdriet en verlate rouw die je hebt ontwikkeld als jij het niet meer doet? Als jij er niet meer bent?’ is me in de afgelopen jaren vaak gevraagd. ‘Het is tijd om jouw Verlaat Verdriet-werk te verduurzamen. Zodat het beschikbaar blijft als jij het niet meer doet.’

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    ‘Je moet iets met jouw website’ zegt een van de deelnemers van De weg van liefde in oktober vorig jaar me. Het is tijd voor een nieuwe website.’ ‘Ik weet het.’ antwoord ik hem. ‘Maar ja, er leiden vele wegen naar Rome. En dit is er een van.’  ‘Ik ga dat voor je doen’ besluit Ronald, werkzaam in de IT, ter plekke. ‘Ik ga zorgen dat er een nieuwe site komt.’ ‘En ik ga die site bouwen’ vult Stephanie aan, ook ter plekke. Nog dezelfde dag zie ik ze zitten. Hoofd aan hoofd in de eetkamer van Villa le Muse. Laptop en schrijfblok op tafel. ‘Dit komt goed. Hier gebeurt echt iets moois.’ realiseerde ik me meteen toen ik dit tafereel zag.

    Verlaat Verdriet verduurzamen

    Verwachte en onverwachte gebeurtenissen in het leven van beiden zetten een aantal maanden een rem op de stroom die tijdens De weg van liefde plotseling ontstond. Maar nu gaan we verder op de ingeslagen weg. De basis voor de nieuwe site Kenniscentrum Verlaat Verdriet is gelegd. Komend weekend leggen we plannen, ideeën en agenda’s naast elkaar. De stip op de horizon wordt helderder en groeit. Kenniscentrum Verlaat Verdriet komt met rasse schreden dichterbij. Samen Verlaat Verdriet verduurzamen. Ik verheug me!

     

  • | | |

    Verlaat Verdriet, wie ziet dit niet…

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet: wie ziet dit niet

    Valt het jou ook op? Zie jij ook steeds weer Verlaat Verdriet opduiken in allerlei vormen en gedaanten? Alleen dan zonder de naam Verlaat Verdriet? De mensen die je in die gevallen ziet of hoort lijken niet één ding gemeenschappelijk te hebben namelijk, het verlies van hun ouder(s) in hun jeugd, maar minstens twee. Een vaste overtuiging dat het hun persoonlijke unieke probleem is. In plaats van een groter, breder, universeler probleem, dat bij veel meer volwassenen voorkomt.

    Ik noem een paar

    Onlangs presenteerde Arjen Lubach Joost Klein als deelnemer aan het komende songfestival. Arjen Lubach verloor jong zijn moeder. Hij schreef daarover zijn boek: Mensen die ik ken die mijn moeder hebben gekend.

    Joost Klein, die zonder schaamte de wereld laat weten wat het vroege verlies van zijn ouders met hem heeft gedaan in wat hij zingt, zegt en doet. Wat het voor hem heeft betekend dat zijn zoektocht naar adequate hulp steeds opnieuw een faliekant doodlopende weg bleek te zijn, in een tijd dat hij die hulp heel hard nodig had.

    Samen spraken deze twee mannen over Stromae, de Belgische artiest met de stormachtige carrière, die jong zijn vader verloor en steeds weer verdwijnt in diepe gaten van depressies.

    Aaf BrandtCorstius in haar theatervoorstelling Welkom in mijn zielige jeugd.

    Ap Dijksterhuis, psycholoog en hoogleraar die de zoektocht naar de vader die hij in vroege jeugd verloor deelt in zijn boek Vader.

    Eva Crutzen die verlies – onder meer het verlies van haar moeder in haar jeugd – en rouw deelt in haar dramaserie Bodem.

    Alma Mathijsen die in haar boek Bewaar de zomer haar ervaringen voor, tijdens en na het overlijden van haar vader in haar jeugd beschrijft.

    Hun eigen persoonlijke sores

    Wat mij steeds weer opvalt is dat de mensen die het betreft de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s) zien als hun eigen unieke probleem. Hun eigen, persoonlijke, unieke sores. En dat is het natuurlijk ook. Maar dat het individu-overstijgend is, veel universeler, dat lijken veel van deze mensen zich niet te realiseren. Soms denk ik dan: denk je echt dat je de enige bent op de hele wereld die dit is overkomen? Denk je echt dat je de enige bent op de hele wereld (of zelfs maar in Nederland) die worstelt met de problemen waar jij mee worstelt? Komt het zelfs niet eens bij je op om dit te bedenken? Besef je echt niet dat er zoveel Verlaat Verdriet-ers zijn die zijn als jij?

    Verlaat Verdriet: wie ziet dit wel

    Juist dat heeft mij, vanaf het begin van mijn Verlaat Verdriet-werk, gefascineerd. Vooral nadat ik me in mijn eigen proces van verwerken en helen realiseerde: maar ik ben helemaal niet de enige! Ik ben helemaal niet zo uniek als ik altijd heb gedacht!

    Hoe verschillend de levensverhalen van Verlaat Verdriet-ers ook zijn: bijna altijd spelen dezelfde thema’s. Thema’s die ik heb ondergebracht in de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet. Kenmerkende patronen waarin Verlaat Verdriet-ers zich herkennen. Waarvan sommige Verlaat Verdriet-ers zeggen: ik heb ze (bijna) allemaal.

    Tip

    Wil je weten hoe dat zit bij jou: lees de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet. Doe de Zelftests.

    Vragen aan jou

    • Wie ziet dit niet voor jouw gevoel?
    • Wat wordt dan niet gezien voor jouw gevoel?
    • Verlaat Verdriet, wie ziet dit niet: wat zie jij? Wat zie jij niet?
    • Verlaat Verdriet, wie ziet dit wel: wat zie jij niet? Wat zie jij wel?

    Lezen

    Meer lezen

    Zien

    Bodem

    Boeken over Verlaat Verdriet van Titia Liese