• | | | |

    Tijd voor een ritueel

    DoorTitia Liese

    Al een tijdlang voel ik een scala aan veranderingen in me woelen. De ziekteperiode van mijn partner. Zijn overlijden. De vraag: hoe ga ik verder met Terschelling. Het aanbod mijn huis te verkopen. De aankoop van een huis in Italië. De verkoop van mijn huis in Nunspeet. De vraag: waar ga ik wonen. De andere vraag: hoe ga ik verder met mijn Verlaat Verdriet-werk.

    Herinneringsboeken

    Afgelopen maandag bezocht ik vriendin Fiep. In de basis van mijn Verlaat Verdriet-werk hebben we jarenlang intensief en met veel plezier samengewerkt. Samen organiseerden we informatieavonden. Lezingen. Symposia. Samen bedachten we lang geleden Herinneringsboek Moeder en Herinneringsboek Vader. We stelden ze samen. Gaven ze vorm.

    Fiep is stervend. Twee-en-half jaar geleden kreeg ze te horen ‘Terminale kanker. Nog hooguit drie maanden te leven.’ Ze heeft er twee-en-half jaar van weten te maken. Maar nu is het genoeg.
    Fiep wil niet meer.

    Turbulentie

    In al die turbulentie voel ik steeds meer dat het tijd is anders in mijn Verlaat Verdriet-werk te gaan staan. De gesprekken met mijn uitgevers inspireren me. Nieuwe ideeën ontstaan. Nieuwe perspectieven. Morgen ga ik brainstormen over bredere inzet van social media in mijn werk.

    Ritueel

    Soms dienen de veranderingen zich moeiteloos aan.
    Soms voel ik me er ongemakkelijk mee.

    Vanochtend toen ik wakker werd wist ik het. Ineens.
    Het is tijd voor een ritueel. Meteen wist ik wat me te doen stond. Het is tijd om afscheid te nemen van de tientallen mappen met de honderdduizenden aantekeningen over Verlaat Verdriet, verlate rouw en mijn werk. De oogst van vijf-en-twintig jaar werk. Stonden even lang te wachten tot ik ze weer eens door zou gaan lezen.

    Ik heb al die mappen en al die aantekeningen niet meer nodig.
    Ik ben mijn Verlaat Verdriet-werk geworden.
    Ze mogen weg.
    Niet meer kijken.
    Niet meer lezen.
    Papiercontainer.
    Gewoon doen.

    Verder gaan

    Tijd voor een ritueel.
    Hoogste tijd om verder te gaan.

  • | |

    Joost hakt zijn trauma’s aan gort

    DoorTitia Liese

    Friese artiest eert zijn overleden ouders

    Een Verlaat Verdriet-er deelde twee links met mij over Joost Klein. Op mijn beurt deel ik ze graag weer met jou. Met de tip, als je gelegenheid hebt, beide links te bekijken. Ze laten zien hoe Verlaat Verdriet-ers om kunnen gaan met hun Verlaat Verdriet en hun verlate rouw. En wat er in de hulpverlening kan gebeuren met een Verlaat Verdriet-er.

    Citaat

    Altijd al schuilde er onder zijn absurdistische humor een groot verdriet, altijd al waren de knipogen naar internetcultuur zijn manier om een superzware jeugd een plekje te geven. Maar zoals hij zelf op het podium zegt: ‘Pas de afgelopen twee jaar heb ik de weg naar zelfontwikkeling echt ingezet.’

    Want het ging niet goed met Joost, hij had een keiharde psychose, werd bij de GGZ van het kastje naar de muur gestuurd, om uiteindelijk in traumacentra geholpen te worden. Hij zingt het in het verwarrende Tiktok-fähige nieuwe ‘Wachtmuziek’: zelf staat–ie keihard mee te hakken op het happy hardcore-liedje over de verdrietigmakend lange wachtlijsten voor de GGZ. ‘Als het echt teveel wordt, als je groen en geel wordt, en je hebt een hoop verdriet…’, zingt een versneld kinderstemmetje over een vrolijke gabberbeat. Even later volgt een mal Doe Maar-liedje over ‘PTSD’. Het is tegelijkertijd vrolijk en diepverdrietig, en je zíét gewoon dat Joost live op het podium die shit nog staat te verwerken.

    Tijdens het 80s synthpop-liedje ‘Papa en Mama’ breekt hij echt, en lukt het hem niet meer om mee te zingen. Al tien jaar geleden is het dat zijn beide ouders overleden. Op het scherm komen foto’s van een piepjonge Joost Klein met zijn ouders voorbij. ‘Ik wist gewoon dat ik ging huilen. Elke repetitie moest ik huilen. Ik kwam de afgelopen twee jaar mijn kamer niet uit. Ik was het leven zat.’

    Links

    PP22: Joost hakt zijn trauma’s aan gort – 3voor12 (vpro.nl)

    https://lc.nl/cultuur/Hoe-YouTube-ster-EenhoornJoost-zijn-talenten-blijft-uitbreiden-22810182.html

  • | | |

    Het wonder: J.M.A. Biesheuvel

    DoorTitia Liese

    Vader, je bent nu dood, maar deze geschiedenis herinner je je nog wel: Het was een wonderschone dag toen jij en ik op stap; op vakantie gingen.’

    Het wonder

    Ik lees in Zonnegloren (geschenk van de boekhandel/CPNB in het kader van Zomerlezen) het korte verhaal van Maarten Biesheuvel: Het wonder. Bij het lezen van de eerste regels van dit korte verhaal gaan mijn gedachten meteen naar Verlaat Verdriet-ers die in hun jeugd hun vader verloren. Hoe graag was je niet, net als Maarten Biesheuvel, op je 14e samen met je vader op vakantie gegaan!

    Maar vooral denk ik aan de Verlaat Verdriet-ers die hun vader verloren voor hun geboorte. Of heel kort na hun geboorte. Regelmatig komen er Verlaat Verdriet-ers naar mijn Verlaat Verdriet-workshops die hun vader niet, of nauwelijks, hebben gekend. Hun vader overleed al voor hun geboorte. Of hij overleed kort na hun geboorte. In een tijd waarin ze niet, of nauwelijks, talig waren. Voor hen waren er geen woorden voor de afwezigheid van hun vader. En meestal ook geen beelden. Op mijn vraag: ‘Hoe noemde jij je vader?’ hebben ze geen direct antwoord.

    Woorden

    Hun leven ging na het overlijden van hun vader gewoon door. Zo was hun leven. Zonder vader. Hun leven. Gewoon. Tot er iets begint te knagen.
    Wat is missen, als je missen niet kunt definiëren? Als je een gevoel van leegte ervaart in je leven? Van gemis? Van verlangen? Je voelt iets, maar je kunt er geen woorden aan geven. En dan, ineens, geeft iemand woorden aan wat jij geen woorden kunt geven. In een simpele zin als: ‘Vader, je bent nu dood, maar deze geschiedenis herinner je je nog wel: Het was een wonderschone dag toen jij en ik op stap; op vakantie gingen.’  Ineens weet je: dit heb ik nooit gehad. Dit zegt iets over het gemis dat ik altijd in me voel. De leegte. Het verlangen.

  • |

    Dag vader, op Vaderdag

    DoorTitia Liese

    Dag vader

    Fietsend, en denkend aan wat ik allemaal nog kan schrijven over Verlaat Verdriet (veel) rijd ik door de polder. En bedenk dat het vandaag Vaderdag is. Er schiet me een foto te binnen van mijn vader met mij op zijn schouders, die ik onlangs tegen kwam. Als ik naar deze foto kijk zie ik een grote, sterke, trotse en gelukkige vader met dochter die nog niet helemaal zeker weet of ze wel safe zit daarboven. Maar: ze geeft hem het voordeel van de twijfel.
    Mijn vader was de fotograaf thuis. Dit is één van de heel weinige foto’s die door mijn moeder gemaakt zullen zijn.
    Niemand van ons drieën die ook nog maar enig besef kon hebben van wat ons boven het hoofd hing. Mijn moeder niet. Mijn vader niet. Ik niet.

    Verloren

    Mijn vader en moeder waren al lang getrouwd toen ik, oudste van twee, werd geboren. Een goed, stabiel en harmonieus huwelijk, waarin we meer dan welkom waren. Als ik net acht jaar ben overlijdt mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.
    Maar. Ik verloor niet alleen mijn moeder. Ik verloor ook mijn grote sterke trotse pappie. Mijn pappie die altijd alles (aan)kon. Die altijd alles kon repareren.

    Praten

    Met mijn vader heb ik nooit meer kunnen praten over mijn moeder. Hij overleed lang voordat ik met mijn Verlaat Verdriet-werk begon. Nu weet ik hoe goed het ons beiden gedaan zou hebben als we dat nog wel hadden kunnen doen.

    Mogelijk bevind jij je in een vergelijkbare situatie. Je zou met je overgebleven ouder willen praten over je overleden ouder, maar je durft het niet. Uit ervaring kan ik je zeggen: probeer er alles aan te doen wat je maar enigszins mogelijk is. Er komt een moment waarop het niet meer kan. Nooit meer. 

    Vaderdag

    Het is vaderdag vandaag.
    Vader dag.
    Dag grote sterke trotse gelukkige pappie.
    Dag vader.  

    Gat in je ziel

    Dag Vader, op vaderdag is een eerder verschenen blog van Titia Liese onder de titel Dag vader

    Gat in je ziel.
    Ruim 80 blog’s van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.