• | | | | |

    Een kleinigheidje dat geen kleinigheidje is

    DoorTitia Liese

    Ben je Verlaat Verdriet-er?

    Ben je Verlaat Verdriet-er? Weet je dat het goed voor je zou zijn je verlate rouwproces aan te gaan? Dat het je goed zou doen? Merk je dat je wel wilt, maar dat je het steeds uit de weg gaat?

    Geen kleinigheidje

    In een verlaat rouwproces kunnen zich thema’s voordoen die kleinigheidjes lijken te zijn, maar die in werkelijkheid geen kleinigheidjes zijn. Met ‘kleinigheidjes’ bedoel ik Verlaat Verdriet-thema’s waarvan je je niet bewust bent, maar die ondertussen onbewust wel degelijk een invloedrijke rol spelen in de manier waarop je in het leven staat. Thema’s die pas zichtbaar worden als je erover leest, of erover hoort.

    Angst voor verlies

    Een van de thema’s die ik regelmatig tegenkom bij Verlaat Verdriet-ers is de angst de overleden ouder voorgoed kwijt te raken als je je verlate rouwproces aangaat. Dan kan het goed zijn je ervan bewust te worden dat deze angst gebaseerd is op de aanname dat je een verlies moet verwerken, achter je moet laten en verder moet met je leven.

    Opnieuw verbinden

    Verlaat Verdriet-ers die in hun jeugd een ouder zijn verloren door overlijden zijn via die ouder verbonden geraakt aan de dood. Ze zijn het kind geworden van een dode ouder. Een verlaat rouwproces nodigt je uit je opnieuw te verbinden met de ouder die heeft geleefd. Wie was de vrouw die jouw moeder is? Wie was de man die jouw vader is? Weer het kind worden van een ouder die heeft geleefd, in plaats voor altijd het kind te zijn van een dode ouder. Gedurende dit proces zul je merken dat je ouder dichterbij komt. In plaats van waar je bang voor was: voorgoed zal verdwijnen.

    Ben je hulpverlener?

    Besef je als hulpverlener door hoeveel verlies-angsten Verlaat Verdriet-ers kunnen worden gehinderd om hun verlate rouwproces aan te gaan? Besef je als hulpverlener hoezeer Verlaat Verdriet-ers het nodig hebben vertrouwen te hebben in jou om stappen te durven zetten in hun proces van rouw en verandering? Hoezeer Verlaat Verdriet-ers het nodig hebben zich gezien te voelen, gehoord en erkend? We nodigen je graag uit voor ons symposium Teruggaan om verder te kunnen. Ons symposium speciaal voor hulpverleners, waarin we onze kennis en kunde uit ervaring met liefde met je delen. Lees meer over het symposium en meld je aan: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Gevoelswoordenboek

    Voor Verlaat Verdriet-ers heeft Titia Liese Gevoelswoordenboek ontwikkeld. Een eenvoudige, doeltreffende werkvorm die je als hulpverlener in kunt zetten in je werk met Verlaat Verdriet-cliënten. Gevoelswoordenboek download je gratis van de website Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Teruggaan om verder te kunnen

    Leer meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het boek van Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen.

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet #verliesangst

  • | | | |

    Verlaat Verdriet; verbinden, vertrouwen, en verdergaan

    DoorTitia Liese

    Verbinden, vertrouwen, en verdergaan

    ‘Ik ben me er voor het eerst van mijn leven echt van bewust wat ik doe. Zodra ik een soort van onveiligheid voel stap ik in bekende overlevingsstrategieën. Dan vertel ik mezelf dat het goed gaat met me. Dat ik het red. En ik geloof dat zelf. Want ik red het’. Aan de telefoon spreek ik een Verlaat Verdriet-ster die ik ken vanaf de allereerste tijd van de Verlaat Verdriet-workshops. Ze verloor jong haar vader. We hebben veel samen gedaan in Verlaat Verdriet-verband. In de loop van de jaren heeft zich een hechte vriendschappelijke band tussen ons ontwikkeld.

    Overlevingsstrategieën

    Afgelopen najaar ontdekte ze een knobbel in haar borst. Haar leven stond ineens helemaal op de kop. Al haar overlevingsstrategieën gingen weer in werking. Inmiddels is er meer duidelijkheid over het te volgen traject. En dus rust. Nu realiseert ze zich wat er met haar gebeurde tijdens de eerste paniek. Ze stapte in alle haar bekende overlevingsstrategieën. En vertelde zichzelf: het gaat goed met me. Ik red het wel. Nu realiseert ze zich hoezeer ook dat een overlevingspatroon is, jezelf – en de buitenwereld – vertellen dat het goed gaat met je. Dat je het redt. Nu voelt ze de steun van mensen om haar heen. Schouder-aan-schouder. Ze voelt wat verbinden en vertrouwen doen met haar. ‘Wat een bijzondere, en leerzame ervaring.’ zegt ze aan de telefoon.

    Schouder-aan-schouder

    Zelf ervaar ik in deze zelfde tijd ook iets van de aller diepste diepte van het verlies van mijn moeder toen ik acht was. Ik voel Verlaat Verdriet-ers naast me staan. Schouder-aan-schouder. Een uitdrukking die ineens in deze tijd voor mij een hele bijzondere betekenis heeft gekregen. Verlaat Verdriet-ers om me heen, met wie ik samenwerk. Schouder-aan-schouder. Bijvoorbeeld bij de organisatie van het symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen. Verlaat Verdriet-ers die naast me staan. Met wie ik samen plannen maak om Verlaat Verdriet en verlate rouw een zichtbare en waardevolle plek te geven in de samenleving.

    Verbinden, vertrouwen en verdergaan

    Schouder-aan-schouder. Verbinden. Vertrouwen. Samen verdergaan. Dat is wat ik nu tot in het diepste van mijn vezels kan voelen. En nu durf ik, voor het eerst van mijn leven, te voelen hoe ik – al in de tijd van de ziekte van mijn moeder – heb besloten: ik moet het alleen doen. Ik moet mezelf redden. Nu er zoveel mensen om me heen staan die me het gevoel geven: samen kunnen we bouwen, durf ik het aan te voelen hoe ik als kind heb besloten: ik moet het alleen doen.

    Patroon

    In het diepste van mijzelf ervaar ik het patroon dat ik in me heb gedragen. Ik moet het alleen zien te redden. Ik moet mezelf – en de buitenwereld – laten zien dat ik het red. Dat het goed gaat met me. Een realisatie die ik nu kan voelen tot in de diepste vezels van m’n lijf. Een realisatie die me doet schudden op m’n grondvesten. Maar die me ook weer zoveel leert over de diepste diepte van het verlies van mijn moeder in mijn kindertijd. Een ervaring waarvan ik hoop dat ook mijn Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten hiervan kunnen leren: dit hoort er ook bij. Mogelijk ook bij jou.

    Symposium voor hulpverleners

    Ben je hulpverlener? Kom je in je werk Verlaat Verdriet-ers tegen? Werk je met Verlaat Verdriet-ers? Leer meer over de levenslange invloed van de vroege dood van een ouder. Symposium voor hulpverleners op zaterdag 5 april 2025. Meld je aan Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    lezen

    Rouw kent geen tijd

    Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw in 13 modules

    #verlaatverdriet #verlaterouw #ruptuur #onomkeerbaarverlies #teruggaanomverdertekunnen #symposiumvoorhulpverleners #kenniscentrumverlaatverdriet

     

  • | | | | |

    Verlaat Verdriet-ers, en suïcidegedachten

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers, en suïcidegedachten

    ‘Wat een prachtig symposium hebben jullie georganiseerd.’ ‘Wat een mooie waardevolle dag met al die mooie waardevolle Verlaat Verdriet-ers samen.’ ‘JA!’ Ik ontvang de complimenten van verschillende kanten graag. Het is een hele mooie dag geweest, symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op zaterdag 2 maart 2024. Ook ik heb genoten van al die blije mensen, die genoten van deze samenkomst.
    En toch, ergens in mij, voel ik een klein, maar hardnekkig waarschuwingslampje. Uit mijn Verlaat Verdriet-werk weet ik vrij zeker dat tenminste driekwart van de Verlaat Verdriet-ers met wie ik heb gewerkt worstelen – of hebben geworsteld – met suïcidegedachten. Dat is veel. En het blijft bijna altijd onder de oppervlakte totdat……

    Delen van Verlaat Verdriet-kennis

    Op de vrijdagmiddag van de workshops deel ik altijd de Verlaat Verdriet-kennis die ik in de loop van de jaren heb ontwikkeld. De herkenning, en de erkenning, doet de deelnemers altijd zoveel goed.

    ……. op de vrijdagavond deel ik altijd het schema dat ik heb gemaakt over Ruptuur en Trauma. In dit schema laat ik zien hoe Verlaat Verdriet-ers gevoelig kunnen worden, bijvoorbeeld voor stress. Voor burn-out. Chronische vermoeidheid. Chronische pijnen. Voor angst- en paniekaanvallen. Voor depressie. Verslavingen. Dan komt ook suïcide-gedachten aan de orde. Soms wordt er meteen gereageerd. Soms wordt er vooral instemmend geknikt. Het wordt herkend, door minstens driekwart van de deelnemers.

    Suïcidegedachten

    De meeste Verlaat Verdriet-ers zijn niet actief suïcidaal. Maar ze kennen wel de leegte. Het gat in hun ziel. De innerlijke eenzaamheid. Het altijd aanwezige verlangen, zonder ooit goed te kunnen duiden waar dat verlangen over gaat. Ze kennen de intense, alleroverheersende vermoeidheid van een leven lang overleven. Het gevoel voor elke millimeter in hun leven geknokt te moeten hebben. Het simpelweg niet meer op te kunnen brengen. Deze Verlaat Verdriet-ers willen niet dood, ze weten niet hoe ze moeten leven. Ze verlangen naar rust. RUST. En sommige van hen willen naar hun overleden ouder.

    Dat is veel. Heel veel. Alleen al om dit gegeven hebben de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn – Verlaat Verdriet dus – meer bekendheid nodig in de hulpverlening. Zouden in de hulpverlening alle bellen moeten rinkelen als het gaat om suïcidegedachten bij volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden. Alle seinen op rood moeten staan. Of liever: alle seinen op groen!

    Symposium voor hulpverleners

    Hulpverleners: zet alle seinen op groen! Tijdens symposium Teruggaan om verder te kunnen delen wij, Verlaat Verdriet-ers, onze kennis en kunde uit ervaring met jullie. Geef groen licht voor het symposium. Kom! Op zaterdag 5 april 2025 in MFC De Roef in Harderwijk. Lees meer over symposium Teruggaan om verder te kunnen en meld je aan!

    Zien en horen

    Rouw kent geen tijd – Ruptuur en trauma

    Lezen

    Trauma en ruptuur 

  • | | | |

    Over stiefloeders en stiefmoeders: tips voor hulpverleners

    DoorTitia Liese

    Over stiefloeders en stiefmoeders

    Ga er maar aan staan! Je bent jong – of misschien niet meer piepjong – en je trouwt met een weduwnaar met kinderen. Enig idee waar je aan begint? Het is je bedoeling deel uit te gaan maken van een gezin dat al gevormd is. Dat al een eigen gezinscultuur heeft. Met normen en waarden die bij het gezin horen. Een eigen stijl van opvoeden. Kun je het ooit goed doen als nieuwe partner? Als stiefmoeder? Als moeder? Word je geaccepteerd door de kinderen die er al zijn? Word je afgewezen? Houdt de moeder die is overleden nog een eigen plaats in het gezin? Verdwijnt de overleden moeder uit het gezin?

    Tips voor hulpverleners

    • Wie heeft voor jou gezorgd na het overlijden van je moeder?
    • Hoe noemde je de tweede vrouw van je vader?
      • Wat betekende dat voor jou?
      • Wat gebeurde er met jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Behield je overleden moeder een plaats in het nieuwe gezin?
      • Op welke manier gebeurde dat?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Had de tweede vrouw van je vader kinderen toen ze in jullie gezin kwam?
      • Wat betekende dat voor de samenstelling van jullie gezin?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Wat betekende het voor jou als er zichtbare intimiteiten waren tussen je vader en zijn nieuwe vrouw?
    • Kreeg je vader nieuwe kinderen met zijn tweede vrouw?
      • Wat betekende dat voor de samenstelling van het gezin?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Hoe heeft de relatie met je vader zich ontwikkeld?
      • Wat betekende dat in je jeugd voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Hoe heeft je relatie met de tweede vrouw van je vader zich ontwikkeld?
      • Wat betekende dat in je jeugd voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Als je vader geen relatie is aangegaan met een nieuwe vrouw: wat betekende dat voor jullie gezin?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?

    Over stiefloeders en stiefmoeders

    In de loop van de jaren heb ik heel wat benamingen gehoord. Stiefmoeder. Stiefloeder. Stiefmonster. Stiefheks. Maar ook Verlaat Verdriet-ers die liefdevol spreken over ‘moeder’ of over ‘stiefmoeder’. Of in sommige gevallen over ‘stiefje’.

    Tips voor hulpverleners

    Vragen om aan Verlaat Verdriet-ers te stellen

    • Welke van de benamingen past bij jouw situatie?
    • Wat betekende dat in je jeugd voor jou?
    • Wat betekent dat nu voor jou?

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen. Zaterdag 5 april 2025. Lees meer en aanmelden: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Boeken van Titia Liese

    #stiefmoeder #verlaatverdriet #verlaterouw #zonder moeder #kenniscentrumverlaatverdriet #teruggaanomverdertekunnen #verlaatverdrietsymposium #hulpverleners