• | | | | | | | | | | | | |

    Bloeien

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    Het ogenblik kwam
    dat het pijnlijker werd
    om in de knop opgesloten te blijven
    dan het risico te nemen en tot bloei te komen.

    Anaïs Nin, 1903-1977

    Op 1 januari j.l. schreef ik de blog Vertrouwen, gisteren de blog Achterkant, over de innerlijke eenzaamheid van Verlaat Verdriet-ers.
    Met de uitnodiging aan Verlaat Verdriet-ers om in beweging te komen.
    Je te verbinden.
    En de uitnodiging om naar symposium ZEER te komen, op 13 mei 2017. Symposium ZEER, waar je mede-Verlaat Verdriet-ers ontmoet.
    Waar je kunt delen.
    Een uitnodiging tot bloei
    Tot bloeien.
    Ook aan jou.
    Ook voor jou.  

    Tekst

    Naar aanleiding van deze twee blog’s dacht ik aan de tekst van Anaïs Nin, en aan het gedicht dat Jolanda schreef in 2014.
    Dit gedicht van Jolanda mocht ik opnemen in Gids voor Verlaat Verdriet.
    Graag deel ik het ook hier, via het web.
    Met jou.
    Met jullie.

    Geen Kwetsbaarheid zonder Vertrouwen

    Kwetsbaarheid is met vertrouwen zeggen:
    “Ik wijs je de weg, als je maar bij me blijft…”

    Kwetsbaarheid vergt moed om jezelf te laten zien
    Kwetsbaarheid is de controle los durven laten
    Kwetsbaarheid is dat durven voelen wat er is
    Kwetsbaarheid is je beschadigingen erkennen

    Kwetsbaarheid is de ander toelaten in je veilige schild
    Kwetsbaarheid is durven zeggen; “ ik kan het niet alleen”
    Kwetsbaarheid is durven zeggen; “ ik heb je nodig”
    Kwetsbaarheid is leren vertrouwen in jezelf

    Kwetsbaarheid is kunnen zeggen: ”Ik ben bang je kwijt te raken”
    Kwetsbaarheid is te durven vertrouwen in de ander
    Kwetsbaarheid is de binding durven toelaten
    Kwetsbaarheid is de angst durven aangaan de ander te kunnen verliezen

    Kwetsbaarheid maakt je niet zwak maar laat zien hoe sterk je bent.
    Kwetsbaarheid is zeggen; “Ik wil van je leren”
    Kwetsbaarheid is helen
    Kwetsbaarheid is nodig om te kunnen groeien

    Vertrouwen betekent dat loslaten wat je liever goed vast houdt
    Vertrouwen is de voeding, het water en het licht.
    Vertrouwen is de kwetsbaarheid in al zijn eenvoud kunnen zien
    Vertrouwen is weten dat het goed komt

    Vertrouwen is blijven ook al is het moeilijk
    Vertrouwen is geloven in jezelf en de ander
    Vertrouwen is er zijn, zonder oordeel
    Vertrouwen is zeggen; “Ik ben de veilige haven, ik ben er voor jou ”
    Vertrouwen is zeggen:  “Je mag zijn zoals je bent”

    Door vertrouwen opent de roos zich naar het zonlicht
    Geen kwetsbaarheid zonder vertrouwen
    Geen vertrouwen zonder kwetsbaarheid
    Ik ben de kwetsbaarheid Jij het vertrouwen.

    In vertrouwen kan ik zeggen:
    “Je bent de moeite waard om te blijven zien.”

     Jolanda, voorjaar 2014

    Jolanda Blokhuis

    Jolanda schreef, samen met collega-studenten, inmiddels al heel wat jaren geleden de scriptie Te klein voor groot verdriet.
    Jolanda verloor haar moeder toen ze 1,5 jaar was.

  • | | | | | | | | | | | | | |

    Achterkant

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Het vinden van de eigen psychische familie geeft een mens levenskracht en het gevoel ergens bij te horen.

    Je leest het vaak: rouw is de achterkant van liefde.
    Of, zoals afgelopen week, naar aanleiding van het NPO-programma Kijken in de ziel – Rouw is de omgekeerde vorm van verliefdheid.
    Een heel beperkte opvatting van rouw, in mijn optiek.
    Want wat als niet liefde maar boosheid, verdriet en woede je verbonden heeft met de persoon die er niet meer is?

    Niet omzien in wrok

    Rouw dus na het verlies van iemand
    die jou niet heeft gegeven wat je nodig had,
    die jou heeft afgewezen,
    die jou heeft miskend,
    die jou heeft gebruikt,
    die jou heeft misbruikt,
    die jou heeft verraden.
    Rouw die vele malen groter, pijnlijker en ingewikkelder kan zijn dan rouw na het verlies van een geliefd iemand.
    Wil je niet je leven spenderen aan wrok, dan is het belangrijk dat je in beweging komt!

    Volwassen-perspectief

    Rouw als achterkant van liefde is ook rouw gezien vanuit het perspectief van de volwassene.
    Maar hoe zit dat met het kindperspectief?

    Kind-perspectief

    In de workshops Verlaat Verdriet laat ik het altijd zien: het kindperspectief.
    De loyaliteit van kinderen naar de ouder(s).
    Geen enkele verbinding tussen levende wezens is zo sterk als de loyaliteit van kinderen naar hun ouder(s).
    Die gevoelens van loyaliteit stoppen niet na het onomkeerbare verlies van de ouder (ruptuur!).
    Alleen de ontvanger is er niet meer.

    De achterkant van loyaliteit

    Wel een achterkant dus.
    De achterkant van loyaliteit.

    De achterkant van loyaliteit is leegte.
    De achterkant van loyaliteit is eenzaamheid.
    Innerlijke eenzaamheid.

    Innerlijke eenzaamheid

    Innerlijke eenzaamheid: één van de grootste Verlaat Verdriet-thema’s die ik ken.
    Een thema met een enorme impact op het hele leven van Verlaat Verdriet-ers.
    Een thema dat nog veel te vaak niet gezien, laat staan erkend wordt (‘Er zijn zoveel mensen eenzaam in Nederland Titia. Het is het thema van onze tijd. Dat weet je toch zelf ook wel?‘ kreeg ik laatst weer eens te horen. Deze keer van iemand die geacht wordt heel erg veel te weten van verlies en rouw).

    Verlate rouw

    Ben je Verlaat Verdriet-er?
    Betreft deze innerlijke eenzaamheid ook jou?
    Dan is het belangrijk dat ook jij in beweging komt.
    Tegen jou wil ik de woorden zeggen van Clarissa Pinkola Estés uit haar boek De ontembare vrouw:

    Het vinden van de eigen psychische familie geeft een mens levenskracht en het gevoel ergens bij te horen.

    Symposium ZEER

    Symposium ZEER op 13 mei 2017 biedt jou de gelegenheid
    ervaringsgenoten te ontmoeten,
    je te verbinden met mensen die, net als jij, weten hoe het voelt,
    met hen te delen wat met andere mensen vaak zo moeilijk te delen is,
    om nieuwe moed en kracht op te doen.

    Je bent van harte welkom op 13 mei 2017! 

  • | |

    Herdenken doet goed

    DoorTitia Liese

    Marijke

    De uitnodiging van de dochter van Marijke kwam al maanden geleden.
    Marijke.
    Vriendin.
    Collega.
    Oermoeder van de eigentijdse ritueelbegeleiding.
    Twee jaar geleden overleden.

    Op 3 januari 2017, op haar geboortedag willen we Marijke herdenken.
    Een korte bijeenkomst bij het graf, daarna samen eten in de eetgelegenheid waar Marijke in haar laatste levensjaar vaak at. Alzheimer nam steeds meer bezit van haar. Marijke voelde zich daar veilig.

    Ik schoof de uitnodiging voor me uit.
    Wil ik er naartoe?
    Wil ik het echt?
    Uiteindelijk realiseerde ik me, dat ik geen goede reden had om niet te gaan.
    Ik realiseerde me ook, dat het later niet goed zou voelen als ik niet zou zijn gegaan zonder daar een goede reden voor te hebben. Dat ik er dan later spijt van zou krijgen.

    Bijzonder

    Ik ben gegaan
    En dat was goed.
    ‘Marijke kon iets heel bijzonders‘, memoreert Annie, de uitvaartonderneemster met wie Marijke veel samenwerkte. ‘Marijke kon iets wat andere mensen niet kunnen.’
    Ik be-aam wat Annie zegt. ‘Als je probeert te zeggen wat dat is, kun je het niet. Dan vervliegt het.’
    Marijke kon toveren.

    Motto

    Op weg naar huis speelt Marijke’s motto door m’n hoofd:
    ‘Alleen met het hart kun je goed zien, het wezenlijke blijft voor de ogen verborgen.’

    Herdenken doet goed

    Ik ben blij dat ik ben gegaan.
    Het is goed om even weer samen met andere mensen de tijd te nemen om stil te staan.
    Stil te staan bij de afwezigheid van iemand die voor ons, aanwezigen op deze herdenking, aanwezig – en dus belangrijk – is geweest.
    Herdenken doet goed.
    Herdenken doet je goed. 

    De kleine prins

    ‘Alleen met het hart kun je goed zien, het wezenlijke blijft voor de ogen verborgen.’
    Uit: De kleine Prins
    Antoine de Saint-Exupéry
    1900-1944
    4 jaar toen hij zijn vader verloor

  • | | | | | | | | | | | |

    Niet in kindermaat

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Vanochtend schreef ik de blog: Kijken in de ziel: geen toeval naar aanleiding van de recensie van Hanna Bervoets van het programma van Coen Verbraak: Kijken in de ziel.
    Ik schreef in deze blog dat het mijns inziens geen toeval is, dat aan het einde van deze recensie geen woord meer wordt geschreven over het verlies van de man die zijn beide ouders verloor bij de vliegramp op Tenerife.

    Niet in kindermaat

    Het blijft me verbazen.
    Altijd weer verdwijnt jong ouderverlies – laat staan de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn! – naar de achtergrond.
    In de Verlaat Verdriet-workshops besteed ik er altijd aandacht aan: jong ouderverlies is een verlies dat niet in kindermaat wordt geleverd.
    Terwijl het er altijd weer op lijkt, dat er wel zo naar wordt gekeken.
    Alsof jong ouderverlies een beetje kleiner is omdat het over kinderen gaat.
    Alsof zo’n verlies in kindermaat wordt geleverd.

    Flexibel

    ‘Ach, kinderen zijn zo flexibel.’
    ‘Kinderen passen zich wel aan.’
    ‘Onderschat de veerkracht van kinderen niet.’

    Veerkracht

    Als je als kind een ouder verliest, dan is veerkracht overleef-kracht.
    Overleef-kracht is overleven.
    Aan overleven hangt altijd een prijskaartje.
    Dat prijskaartje kom je als volwassene weer tegen.
    Verlaat Verdriet.

    Volwassenen en kinderen

    Altijd weer probeer ik het duidelijk te maken.
    Volwassenen weten verschrikkelijk zeker van elkaar: het ergste wat je kan overkomen, is dat je kind dood gaat.
    Hoe komt het toch, dat volwassenen niet kunnen – of niet willen! – begrijpen dat een kind dat een ouder verliest een verlies lijdt van dezelfde omvang.
    En ons leven moest nog beginnen!