• | | | |

    Maxine Harris: De taal van het verlies

    DoorTitia Liese

    Een verlies voor altijd

    Recent stond ik stil met een Verlaat Verdriet-er bij tekst uit het bekende boek van Maxine Harris: Een verlies voor altijd. De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder.
    Indertijd, toen ik het boek las, voelde ik de erkenning van de impact van het vroege verlies van een ouder in mijn hele lijf. Graag deel ik deze tekst op deze plaats met je.

    De taal van het verlies

    Probeert u zich eens voor te stellen dat u samen met alle mensen die u kent in één grote ruimte staat. Om u heen staan niet alleen uw familieleden, vrienden en bekenden. Maar ook al die mensen die ervoor zorgen dat uw leven soepeltjes draait. Zoals uw tandarts. De postbode. De man uit de garage die uw auto altijd repareert. Kortom, iedereen met wie u ook maar iets te maken hebt.

    Stelt u zich voor dat van al die mensen de helft in één klap dood neervalt en voor altijd verdwijnt. U bent zo overdonderd door de enormiteit van het verlies dat de ware betekenis nauwelijks tot u doordringt. In uw paniek richt u zich op een onbelangrijk detail, zoals wie u morgen naar school zal brengen, terwijl u volkomen voorbijgaat aan het feit dat uw zoon en uw beste vriend dood naast u liggen.

    Verbijstering en eenzaamheid

    Stelt u zich nu eens voor dat u samen met twee vrienden een trektocht maakt door een onbekend bergachtig terrein. Naast u loopt een ervaren klimmer als gids. Iemand die de bergen goed kent. En, minstens even belangrijk, iemand die weet wat het betekent om aan zo’n avontuur te beginnen. U bent zenuwachtig, maar vindt het tegelijkertijd fantastisch. Uw vrienden en u voelen zich veilig. Want de gids is op de hoogte van alle technische aspecten van de onderneming. Hij beseft terdege wat zo’n tocht voor ieder van u betekent. U bent bezig een bocht om te gaan op een bijzonder, lastig stuk van de berg en plotseling verdwijnt de gids. Dan kijkt U uw vrienden aan. Maar er is niemand om u te helpen op dit uiterst lastige traject. U wordt overweldigd door een gevoel van complete verbijstering en eenzaamheid. 

    Helen door schrijven

    • Herken je wat Maxine Harris in deze twee alinea’s beschrijft?
    • Wat doet het lezen van deze alinea’s met jou?
    • Welke gevoelens roept het lezen van deze alinea’s op bij jou?
    • Welke van de beide alinea’s spreekt jou het meeste aan?
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het minste aanspreekt.
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het meeste aanspreekt.

    Lees meer

    Boeken van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw

  • | | |

    Jong ouderverlies, educatie en cultuur

    DoorTitia Liese

    Kinderen die een ouder verliezen door de dood verliezen veel meer dan die ouder alleen. Kinderen die een ouder verliezen door de dood verliezen ook geborgenheid. Veiligheid. Continuïteit. Vertrouwen. Kinderen die een ouder verliezen door de dood verliezen ook educatie van de ouder die is overleden. Ze verliezen ook de cultuur van de ouder die er niet meer is.

    Educatie en cultuur

    Je verliest de educatie en de cultuur van jouw overleden ouder. Je verliest de manier van opvoeden van jouw overleden ouder. De kennis. De kunde. Haar/zijn interesses. Haar/zijn levensovertuiging. Geloofsovertuiging. Politieke opvattingen. Sport. Kunst. Liefde voor boeken. De liefde, de zorg, de aandacht van de ouder die er niet meer is. De normen en de waarden die belangrijk waren voor jouw overleden ouder. Wat vond jouw overleden ouder belangrijk in het leven. Wat betekende jij voor jouw overleden ouder. En wat wilde jouw overleden ouder doorgeven aan jou. Wat betekende de manier van opvoeden van jouw overleden ouder voor jouw gevoel van eigenwaarde. Voor jouw identiteit. Jouw gevoel van bestaansrecht. Voor jouw zelfvertrouwen.

    Mijn vader

    …. ‘Mijn vader had een werkplaats in de grote schuur naast ons huis. Altijd was ik bij hem te vinden als hij daar aan het werk was. Hij leerde me alles over gereedschap. Over hoe je dingen moet doen. Hoe je dingen moet maken. Ik was 9 jaar toen hij plotseling overleed.’….. 

    Mijn moeder

    ….. ‘Mijn moeder overleed toen ik 12 jaar was. Ze is lange tijd ziek geweest. Gezinsverzorgsters kwamen en gingen. Anderhalf jaar na het overlijden van mijn moeder kwam de nieuwe vrouw van mijn vader bij ons in huis. Zij wilde in nieuwe start maken. Er kwamen nieuwe meubels in huis. Wat van mijn moeder was geweest verdween. Waarheen? Ik heb geen idee.’……..

    Om over na te denken

    • Hoe was de samenstelling van jouw gezin van herkomst voor het overlijden van jouw ouder;
    • Welke plaats nam jij in;
    • Omschrijf in een paar zinnen de gezinscultuur in jouw gezin van herkomst voor het overlijden van jouw ouder (als je te jong was voor eigen herinneringen probeer dan op een andere manier kenmerken te achterhalen van de gezinscultuur voor het overlijden van jouw ouder);
    • Noem drie waardevolle overtuigingen voor het leven die jij leerde van jouw overleden ouder;
    • Welke veranderingen vonden plaats in jouw gezin van herkomst na het overlijden van jouw ouder;
    • Wat betekenden die veranderingen voor jou?
    • Wat betekenen die veranderingen in jouw leven van nu?

    Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen 

    Zien

    Rouw kent geen tijd: Het mijnenveld  

  • | | | |

    Verlaat Verdriet en de ouder van je voorkeur

    DoorTitia Liese

    ‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

    Al een paar weken is het actief in mijn brein aanwezig. Ik wil een blog schrijven over vaderskind/moederskind. Een blog speciaal voor Verlaat Verdriet-ers, omdat ik denk dat het een eye-opener kan zijn voor Verlaat Verdriet-ers. De gedachten zijn er. Genoeg. De woorden zijn er. Genoeg. Maar de vorm wil me maar niet lukken. Zelden heb ik zoveel A4-tjes volgeschreven over een onderwerp dat ik met jullie wil delen.
    Een verlaat rouwproces is ook, en misschien wel vooral, een proces van onderzoek. Waar vind ik kennis? Inzicht? Waar vind ik kunde? Wat betekent dat voor mij? Ik leg je dus iets voor om te onderzoeken. Ik verkondig geen waarheid.

    Voorkeur

    Vorige week ontving ik bovenstaand bericht van een Verlaat Verdriet-ster. Deze Verlaat Verdriet-ster, nu rond de veertig, verloor haar vader voor haar tiende jaar. In dit bericht staat precies wat ik bedoel met de ouder van jouw voorkeur. ‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

    De ouder van jouw voorkeur

    Door mijn jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers ben ik het gaan zien. Gaan onderscheiden. De ouder van je voorkeur. Vaderskind. Moederskind. Een instinctieve keuze van een kind. Een keuze die niet te maken heeft met de tijd die je, wel of niet, hebt gehad om je te hechten aan je ouder. Een instinctieve keuze vanaf je geboorte voor een ouder aan wie je als kind je basisgevoel van geborgenheid ontleent. Van veiligheid. Van continuïteit en vertrouwen. Aan je vader als je een vaderskind was. Aan je moeder als je een moederskind was. De ouder van jouw voorkeur.

    Geborgenheid

    Op het moment dat de ouder van jouw voorkeur overlijdt is de ouder er niet meer aan wie jij je gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen ontleende. Je overgebleven ouder kan jou niet het gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen bieden van dezelfde kwaliteit als je overleden ouder jou bood. En dat op het moment dat je, als gevolg van de dood van de ouder van jouw voorkeur, juist extra behoefte hebt aan geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen.

    Jij en je overgebleven ouder

    Jouw overgebleven ouder kan jou dat niet geven. Niet omdat die ouder geen liefhebbende, zorgende ouder zou zijn, maar omdat je overgebleven ouder niet kan voorzien in dat basisgevoel van geborgenheid. Van veiligheid, continuïteit en vertrouwen. Er mist iets in de aansluiting tussen jullie. Jij wilt iets. Hebt iets nodig. Er is een tekort in je ontstaan. Je overgebleven ouder begrijpt niet wat je wilt. Jij kunt niet onder woorden brengen wat je nodig hebt.

    Kloof

    Iets schuurt. Er ontstaat verwijdering tussen jullie beiden. In de loop van de jaren zijn jullie geen van beiden in staat die verwijdering te overbruggen. De kloof wordt groter. En groter. Er ontstaan gevoelens van tekortkomen. Van tekortschieten. Er komen verwijten. Over en weer. Al dan niet uitgesproken naar elkaar. Ieder op haar/zijn eigen eilandje. ‘Het zit in het karakter van mijn moeder. Ze is nu eenmaal zo.’ ‘Het zit in het karakter van mijn vader. Hij is nu eenmaal zo.’ ‘Hij/zij kan het niet (wat niet?).’  ‘Het zit in mijn karakter.’ ‘Ik doe iets niet goed.’
    Je kunt elkaar niet meer bereiken.

    Om te onderzoeken

    • Was ik een moederkind?
    • Was ik een vaderskind?
    • Overleed de ouder van mijn voorkeur?
    • Wat betekent dat voor mij?
    • Wat betekent dat voor mijn overgebleven ouder?
    • Op welke manier kan dit inzicht mijn relatie met mijn overgebleven ouder veranderen?
    • Wat moet ik daarvoor doen?
    • Wat kan ik daarin doen?

    Verlaat Verdriet-ers en therapeuten

    Zijn jouw ogen geopend? Ben je in therapie? Deel dit inzicht vooral met je therapeut! Past dit inzicht bij jou en jouw verlate rouw? Durf je het niet aan dit te delen met je therapeut? Onderzoek dan bij jezelf hoe het bij jou zit met erkennen. In dat geval kan erkennen je veel brengen. Mogelijk durf je het dan wel aan om meer te delen met je therapeut. Ben je nog onzeker? Lees dan nog eens Teruggaan om verder te kunnen. Verwijs je therapeut naar www.verlaatverdriet.nu  of bekijk de video’s op YouTube: Rouw kent geen tijd.

    Lees ook

    Verlaat Verdriet, vaderskind, moederskind

    Informatie over verlaat verdriet en verlate rouw

    Toestemming citaat

    Bovenstaand citaat is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster die mij haar bericht toestuurde.

  • | | | |

    Verlaat Verdriet en de ouder van je voorkeur

    DoorTitia Liese

    ‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

    Al een paar weken is het actief in mijn brein aanwezig. Ik wil een blog schrijven over vaderskind/moederskind. Een blog speciaal voor Verlaat Verdriet-ers, omdat ik denk dat het een eye-opener kan zijn voor Verlaat Verdriet-ers. De gedachten zijn er. Genoeg. De woorden zijn er. Genoeg. Maar de vorm wil me maar niet lukken. Zelden heb ik zoveel A4-tjes volgeschreven over een onderwerp dat ik met jullie wil delen.
    Een verlaat rouwproces is ook, en misschien wel vooral, een proces van onderzoek. Waar vind ik kennis? Inzicht? Waar vind ik kunde? Wat betekent dat voor mij? Ik leg je dus iets voor om te onderzoeken. Ik verkondig geen waarheid.

    Voorkeur

    Vorige week ontving ik bovenstaand bericht van een Verlaat Verdriet-ster. Deze Verlaat Verdriet-ster, nu rond de veertig, verloor haar vader voor haar tiende jaar. In dit bericht staat precies wat ik bedoel met de ouder van jouw voorkeur. ‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

    De ouder van jouw voorkeur

    Door mijn jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers ben ik het gaan zien. Gaan onderscheiden. De ouder van je voorkeur. Vaderskind. Moederskind. Een instinctieve keuze van een kind. Een keuze die niet te maken heeft met de tijd die je, wel of niet, hebt gehad om je te hechten aan je ouder. Een instinctieve keuze vanaf je geboorte voor een ouder aan wie je als kind je basisgevoel van geborgenheid ontleent. Van veiligheid. Van continuïteit en vertrouwen. Aan je vader als je een vaderskind was. Aan je moeder als je een moederskind was. De ouder van jouw voorkeur.

    Geborgenheid

    Op het moment dat de ouder van jouw voorkeur overlijdt is de ouder er niet meer aan wie jij je gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen ontleende. Je overgebleven ouder kan jou niet het gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen bieden van dezelfde kwaliteit als je overleden ouder jou bood. En dat op het moment dat je, als gevolg van de dood van de ouder van jouw voorkeur, juist extra behoefte hebt aan geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen.

    Jij en je overgebleven ouder

    Jouw overgebleven ouder kan jou dat niet geven. Niet omdat die ouder geen liefhebbende, zorgende ouder zou zijn, maar omdat je overgebleven ouder niet kan voorzien in dat basisgevoel van geborgenheid. Van veiligheid, continuïteit en vertrouwen. Er mist iets in de aansluiting tussen jullie. Jij wilt iets. Hebt iets nodig. Er is een tekort in je ontstaan. Je overgebleven ouder begrijpt niet wat je wilt. Jij kunt niet onder woorden brengen wat je nodig hebt.

    Kloof

    Iets schuurt. Er ontstaat verwijdering tussen jullie beiden. In de loop van de jaren zijn jullie geen van beiden in staat die verwijdering te overbruggen. De kloof wordt groter. En groter. Er ontstaan gevoelens van tekortkomen. Van tekortschieten. Er komen verwijten. Over en weer. Al dan niet uitgesproken naar elkaar. Ieder op haar/zijn eigen eilandje. ‘Het zit in het karakter van mijn moeder. Ze is nu eenmaal zo.’ ‘Het zit in het karakter van mijn vader. Hij is nu eenmaal zo.’ ‘Hij/zij kan het niet (wat niet?).’  ‘Het zit in mijn karakter.’ ‘Ik doe iets niet goed.’
    Je kunt elkaar niet meer bereiken.

    Om te onderzoeken

    • Was ik een moederkind?
    • Was ik een vaderskind?
    • Overleed de ouder van mijn voorkeur?
    • Wat betekent dat voor mij?
    • Wat betekent dat voor mijn overgebleven ouder?
    • Op welke manier kan dit inzicht mijn relatie met mijn overgebleven ouder veranderen?
    • Wat moet ik daarvoor doen?
    • Wat kan ik daarin doen?

    Verlaat Verdriet-ers en therapeuten

    Zijn jouw ogen geopend? Ben je in therapie? Deel dit inzicht vooral met je therapeut! Past dit inzicht bij jou en jouw verlate rouw? Durf je het niet aan dit te delen met je therapeut? Onderzoek dan bij jezelf hoe het bij jou zit met erkennen. In dat geval kan erkennen je veel brengen. Mogelijk durf je het dan wel aan om meer te delen met je therapeut. Ben je nog onzeker? Lees dan nog eens Teruggaan om verder te kunnen. Verwijs je therapeut naar www.verlaatverdriet.nu  of bekijk de video’s op YouTube: Rouw kent geen tijd.

    Lees ook

    Verlaat Verdriet, vaderskind, moederskind

    Informatie over verlaat verdriet en verlate rouw

    Toestemming citaat

    Bovenstaand citaat is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster die mij haar bericht toestuurde.