• | | | | | | | | | | | |

    Stapelingen IIIII

    DoorTitia Liese

    Stapelingen van beschadigingen

    Amor Fati: Leer je lot lief te hebben

    Jong ouderverlies en stapelingen van beschadigingen zijn van alle tijden.
    In mijn site zijn zo’n 200 beroemde wereldburgers opgenomen, die allemaal in hun jeugd een ouder – of beide ouders – hebben verloren door de dood.

    Friedrich Nietzsche – 1844-1900 – is één van hen.
    Nietzsche verloor als kind van vijf zijn vader.
    Hij heeft een ingewikkeld, moeizaam leven gekend. Werd niet ouder dan 55 jaar. Een goede diagnose is nooit gesteld, zo kun je over hem lezen. Mogelijk de diagnose: verlaat verdriet? Gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn?

    Leer je lot lief te hebben

    Van Nietzsche is de volgende bekende quote: Leer je lot lief te hebben (Amor Fati).
    Als je iets weet over het leven van een bekend iemand, gaat zo’n quote toch meer voor je leven. Althans, voor mij wel.
    Zeker als je weet, dat de man die dit schreef een ervaringsgenoot van ons was.

    Edvard Munch

    Het portret bij deze blog is een portret van Nietzsche, geschilderd door Edvard Munch – 1863-1944.
    Vijf jaar toen hij zijn moeder verloor.
    Evenals Nietzsche kende Edvard Munch een ingewikkeld en moeizaam leven. Ook bij hem werd geen goede diagnose gesteld. Ook bij hem mogelijk: verlaat verdriet? Gevolgen van jong ouderverlies?

    Gedicht van Rainer Maria Rilke

    De serie blog’s Stapelingen wil ik voor dit moment graag afsluiten met het prachtige, helende gedicht van Rainer Maria Rilke – 1875-1926 – tijdgenoot van Nietzsche en Munch.

    Men moet de dingen aan de eigen, stille,
    ongestoorde ontwikkeling over laten,
    die diep van binnen komt
    en die zich door niets laat haasten of versnellen;
    eerst volledig rijpen – en daarna baren…

    Rijpen zoals een boom die zijn sapstroom niet stuwt
    en die rustig in de lentestormen staat,
    zonder angst, dat er straks geen  zomer kan komen.

    Die zomer komt toch!
    Maar hij komt alleen bij de geduldigen
    die leven alsof de eeuwigheid voor hen ligt
    zo zorgeloos stil en wijds…

    Men moet geduld hebben
    tegen de onopgeloste zaken in ons hart
    en proberen de vragen zelf lief te hebben,
    als gesloten kamers,
    en als boeken die in een zeer vreemde taal
    geschreven zijn.

    Het komt er op aan alles te leven.
    Als je de vragen leeft,
    dan leef je misschien langzaam maar zeker
    zonder het te merken
    op een goede dag
    het antwoord in.

     

    Stapelingen

     

     

     

     

    Lees ook

    Stapelingen I – beschadigingen die Verlaat Verdriet-ers hebben opgelopen voorafgaand aan de dood van de ouder.
    Stapelingen II – beschadigingen die Verlaat Verdriet-ers in hun jeugd hebben opgelopen als gevolg van de dood van de ouder.
    Stapelingen III – beschadigingen die Verlaat Verdriet-ers hebben hebben opgelopen als volwassene, als gevolg van een invloed van buitenaf: ziekte.
    Stapelingen IIII – Dubbel Ouderverlies als jeugdervaring.

     

  • | | | | | | | | | | |

    Verlaat Verdriet-lezing in Leeuwarden

    DoorTitia Liese

     

    Gat in m’n ziel

    Lezing op woensdag 15 februari 2017 Deze datum wordt verzet naar een later tijdstip. Informatie hierover zodra de nieuwe datum is vastgesteld (maart/april 2017) over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn
    in Leeuwarden
    door Titia Liese

    JE VERLIEST ZOVEEL MEER

    Wanneer je al vroeg in je leven je vader en/of moeder verliest, vormt dit je leven vanaf deze jonge leeftijd. Veel van deze volwassen mannen en vrouwen, ondervinden in hun volwassen leven problemen, die te maken hebben met dit vroege verlies van hun ouder(s).
    Tal van complicaties, die niet alleen de Verlaat Verdriet-ers zelf raken, maar die ook impact hebben op de mensen in de omgeving: familie, vrienden, partners, collega’s en/of hulpverleners.

    (H)ERKENNING

    Ondanks het feit dat Verlaat Verdriet een grote groep mensen betreft (meer dan een miljoen volwassen Nederlanders verloren in hun jeugd een ouder – of beider ouders door overlijden), is er nog steeds relatief weinig (h)erkenning voor de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Zowel bij eventuele hulpverleners als bij Verlaat Verdriet-ers zelf.

    Titia is ervaringsdeskundige en werkt meer dan 20 jaar met volwassenen die dit meegemaakt hebben en hier later in hun leven bij stil durven staan.
    Ze ontwikkelde lezingen, begeleidingsprogramma’s, schreef zelfhulp- en informatieve boeken over mensen met Verlaat Verdriet.

    Ervaring

    Irene (32, vader overleden toen ze 11 was): ‘Tijdens mijn burn-out ontdekte ik Verlaat Verdriet, na het lezen van de boeken, het bezoeken van de lezing en het deelnemen aan de workshop vielen er zo veel kwartjes, fijn om deze (h)erkenning te vinden en mee verder te kunnen!’

    Datum

    Woensdag 15 februari 2017

    Waar

    Op dit moment nog niet bekend.

    Kosten

    De kosten voor deze avond bedragen € 10,- pp, aan de zaal te voldoen.

    Aanmelden

    In verband met de beschikbare ruimte is het aan te bevelen je tevoren aan te melden voor deze lezing leeuwarden@verlaatverdriet.nu

    Bijzonderheden

    • Titia Liese organiseert deze lezing in samenwerking met Lienke Bekkema. Lienke verloor als kind haar beide ouders.
      Ze is bezig – vanuit haar eigen ervaring – een hulpaanbod voor jonge (half)wezen te ontwikkelen.
      Wil je meer weten over de plannen van Lienke?
      Neem contact met haar op lienke12@hotmail.com
    • Geef de tip van de lezing alsjeblieft door in je eigen netwerk!
    • Geef de tip van het hulpaanbod van Lienke door in je eigen netwerk!
  • | | | | | | | | | |

    Stapelingen III

    DoorTitia Liese

    Stapelingen van beschadigingen

    Kun je ooit nog geloven dat de dingen ook goed kunnen gaan?

    In Stapelingen I schreef ik over beschadigingen die Verlaat Verdriet-ers kunnen hebben opgelopen in hun jeugd. In de tijd voordat hun ouder overleed.
    In Stapelingen II schreef ik over beschadigingen die Verlaat Verdriet-ers  kunnen hebben opgelopen als gevolg van het onomkeerbare verlies van hun ouder.
    In Stapelingen III wil ik het hebben over beschadigingen die Verlaat Verdriet-ers kunnen hebben opgelopen in hun leven als volwassene.

    Lot

    Als gevolg van het vroege – onomkeerbare – verlies van je ouder, ben je mogelijk als Verlaat Verdriet-er, net als heel veel andere Verlaat Verdriet-ers, kwetsbaar geworden voor invloeden op je leven die van buitenaf komen. (Let bijvoorbeeld maar eens op hoeveel Verlaat Verdriet-ers een altijd aanwezig systeem van controle hebben ontwikkeld!)
    Verlies dus door dood.
    Door een invloed van buitenaf die je niet onder controle had.
    Een gebeurtenis die je niet kon voorkomen.

    Die levensveranderende invloed van buitenaf heeft Verlaat Verdriet-ers kwetsbaar gemaakt voor invloeden van buitenaf.
    Kwetsbaar voor je lot dus.

    Kun je ooit nog geloven dat de dingen ook goed kunnen gaan, als je zo vroeg in je leven hebt meegemaakt dat de dingen niet goed gingen?
    Definitief niet goed?

    Ziekte

    Ervaringen in je leven na het verlies van je ouder, in je kindertijd en in je leven als volwassene, stapelen op eerdere (verlies)ervaringen in je leven. Zowel op de ervaringen zelf, als op de overlevingspatronen die je hebt ontwikkeld.
    In Stapelingen III wil ik het hebben over vervolgstapelingen in je leven als volwassene als gevolg van ziekte.
    Van ingrijpende ziekte.
    Van levensveranderde ziekte.
    Ziekte die opnieuw diep ingrijpt in je leven.
    Die jou als mens – opnieuw – uit balans brengt.
    Die opnieuw een aanslag betekent op je overleefkracht(en).

    Overleven

    Opnieuw word je geconfronteerd met de eindigheid van het leven.
    Opnieuw moet je overleefkracht op alle mogelijke manieren in jezelf vinden.
    Opnieuw steken ze de kop op:
    oude pijn;
    oud verdriet;
    oude wanhoop.

    Het vroege verlies van je ouder lijkt weer helemaal aanwezig te zijn in je leven.
    ‘Nee toch, niet weer.’ denken (zeggen) mensen in je omgeving. ‘Dat hadden we toch al gehad?’

    Overlevingspatronen die je had ontwikkeld – zowel de negatieve als de positieve – werken niet meer.
    Overleven is slopend voor je lijf. En voor je psyche.
    Je brengt het eigenlijk niet meer op.
    Waar moet je nog vertrouwen vandaan halen?

    Overleefkracht

    ‘Je moet het accepteren.’ 
    Het is zo gemakkelijk gezegd (tegen andere mensen) ‘Je moet het accepteren’.
    Maar doe het maar eens! Sta maar eens voor deze taak!

    Tegen deze Verlaat Verdriet-ers wil ik – nogmaals – zeggen: ‘Volwassenen die als kind een ouder hebben verloren, hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden!’

    Die overleefkracht heb je in je!
    Ook al lijkt die kracht vaak heel ver weg te zijn:
    die overleefkracht heb je.
    Ook jij!

  • | | | | | | | | | | |

    Stapelingen II

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    Stapelingen van beschadigingen

    Een kind dat een ouder verliest, verliest veel meer dan die ouder alleen.
    Het kind verliest ook

    geborgenheid
    veiligheid
    continuïteit
    vertrouwen

    In mijn blog van 8 december 2016 Stapelingen I heb je kunnen lezen over de beschadigingen bij Verlaat Verdriet-ers die – voorafgaand aan het verlies van hun ouder – niet in de gelegenheid zijn geweest zich veilig te hechten.

    In Stapelingen II gaat het om stapeling van beschadigingen bij Verlaat Verdriet-ers, die in hun jeugd zijn ontstaan als gevolg van het verlies van hun ouder.

    De overleden ouder

    Het kind verliest de ouder, en met haar/hem de aanwezigheid van die ouder. En daarmee de opvoeding die uitging van die ouder.
    Het verliest de specifieke aandacht, de zorg en de geborgenheid van de liefde van die ouder.
    Het verliest het genetische voorbeeld van die ouder (lijk ik op mijn moeder/op mijn vader?).
    Het verliest de manier waarop die ouder haar/zijn kinderen voor-leefde. De specifieke cultuur dus van die ouder.

    De infrastructuur van het gezin

    Naast de ouder verliest het kind ook de veiligheid van de oorspronkelijke samenhang van het gezin.
    Het gezin raakt ontwricht.
    Het oorspronkelijke verband van het gezin valt uiteen.
    De gezinsleden komen ieder op een eigen eilandje terecht.
    De relatie met de overgebleven ouder komt in veel gevallen onder spanning te staan.
    Ieder van de gezinsleden, van jong tot ouder, probeert zich zichzelf in veiligheid te brengen, zich zo goed en zo kwaad als dat gaat staande te houden en er op haar/zijn manier het beste van te maken.
    Maar niemand weet goed hoe.
    De toekomst is ongewis en onbetrouwbaar geworden.

    De overgebleven ouder

    De relatie van het kind met de overgebleven ouder verandert in veel gevallen ingrijpend.
    Niets is meer zoals het was.
    Ook de relatie met de overgebleven ouder niet meer.

    Broertjes en zusjes

    De relaties met aanwezige broertjes en zusjes veranderen.
    Ook broertjes en zusjes sluiten zich af en brengen zichzelf in veiligheid.

    Familie

    In veel gevallen veroorzaakt de dood van een ouder een breuk met de familie van de overleden ouder.
    Soms gebeurt dat onmiddellijk na haar/zijn dood. Soms op een later tijdstip, als de overgebleven ouder een nieuwe partner heeft gevonden.
    In andere gevallen is er sprake van een sluipend proces. Totdat het kind uiteindelijk niet, of nauwelijks, meer contact heeft met de familie van haar/zijn overleden ouder.

    Omgeving

    In sommige gevallen gaat het gezin kort na het overlijden van de ouder verhuizen naar een andere plaats.
    Het kind raakt haar/zijn vertrouwde omgeving kwijt.

    School

    Kinderen die op het moment dat de ouder overlijdt op het punt staan naar een volgende school te gaan, moeten die grote overgang maken zonder de steun van de ouder die er niet meer is.
    Ze komen in een nieuwe omgeving terecht.
    Een omgeving waar niemand weet heeft van wat er is gebeurd.

    Nieuwe partner

    Veel kinderen moeten een nieuwe partner van hun overgebleven ouder in hun leven accepteren.
    Sommige van hen moeten dat al binnen enkele maanden nadat de ouder is overleden.

    Samengesteld gezin

    In de gevallen dat de nieuwe partner van de overgebleven ouder ook kinderen heeft, moet het kind haar/zijn plaats zien te vinden in het nieuwe gezin.
    Ook de nieuwe partner en haar/zijn kinderen heeft/hebben in de meeste gevallen een ingrijpend verlies geleden.
    Als er nieuwe kinderen van de overgebleven ouder met haar/zijn nieuwe partner geboren worden, verandert de plaats van de kinderen die er al waren opnieuw.

    Lees meer

    Op deze site

    Verliezen en transities
    BOS-patronen
     De paradox van verlies en winst

    Boek

    Gids voor Verlaat Verdriet 

    Hulp

    Heel je leven

    De individuele workshop Heel je leven bij Titia helpt je ingrijpende gebeurtenissen in je leven in kaart te brengen en ze een plek te geven in je levensverhaal.

    FOTO

    Foto: Gesteente, Wikipedia